Piyasa
Yoksulluğun Gölgesinde 1 Mayıs: Emekçiler Geçim Sıkıntısıyla Meydanlarda
İşçi meydanlarda geçim sıkıntısını haykıracak. Katılımın yüksek olması hükümeti harekete geçirebilir
Türkiye’de milyonlarca emekçi, artan hayat pahalılığı ve eriyen gelirlerle 1 Mayıs’a giriyor. Asgari ücret açlık sınırının altında kalırken, memur maaşları yoksulluk sınırına yaklaşamıyor, emekli gelirleri ise temel ihtiyaçları karşılamaktan uzak. İşsizlik ve güvencesiz çalışma yaygınlaşırken, sosyal destek mekanizmalarında yapılan düzenlemeler tartışma yaratıyor.
Asgari Ücret Açlık Sınırının Altında
Türkiye’de yaklaşık 8 milyon asgari ücretli işçi bulunuyor. 2026 itibarıyla:
- Asgari ücret: 28.075 TL
- Açlık sınırı: 34.587 TL
Bu tablo, çalışanların önemli bir bölümünün temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığını gösteriyor. Üstelik birçok çalışanın maaşı da asgari ücretin yalnızca biraz üzerinde.
Memur Maaşları Yoksulluk Sınırının Gerisinde
Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre:
- En düşük memur maaşı: ~62.000 TL
- Ortalama memur maaşı: ~68.000 TL
Buna karşın Türk-İş verilerine göre:
- Yoksulluk sınırı: 112.661 TL
Bu durum, kamu çalışanlarının da geniş ölçüde yoksulluk sınırının altında yaşadığını ortaya koyuyor.
CHP’den TÜİK’e Sert Eleştiri: “İşsizlikte Gerçek Tablo Gizleniyor”
Emekliler En Kırılgan Grup
Emekli aylıkları ise hem asgari ücretin hem de açlık sınırının oldukça gerisinde:
- En düşük emekli aylığı (Bağ-Kur): 20.000 TL
- İşçi emeklisi: 20.657 TL
- Memur emeklisi: 26.054 TL
- Ortalama memur emeklisi: 31.843 TL
Bu seviyeler, emeklilerin büyük bölümünün geçim mücadelesi verdiğini gösteriyor.
Vergi Yükü ve Gelir Erozyonu
Sendikalar, yıllardır emekçiler üzerindeki vergi yükünün azaltılmasını talep ediyor. Ancak ücret ve maaşların önemli bir kısmı vergiye giderken, bu yönde somut bir adım atılmadığı ifade ediliyor.
İşsizlik Fonu’nda Devlet Payı Düşürüldü
1 Mayıs öncesinde dikkat çeken bir diğer gelişme ise İşsizlik Sigortası Fonu’nda (İSF) devlet katkısının azaltılması oldu.
Yeni düzenleme ile:
- Devlet katkısı oranı %1’den %0,5’e indirildi
Çalışma ekonomisi uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik, bu kararı “sosyal devlete darbe” olarak nitelendirdi.
Verilere göre:
- 2025’te işverenlere 126 milyar TL destek verilirken
- İşsizlere yapılan ödeme 81 milyar TL’de kaldı
İşsizlik ödeneğinin fon içindeki payı ise yalnızca %15 seviyesinde.
Geniş Tanımlı İşsizlik Alarm Veriyor
DİSK-AR verilerine göre:
- Geniş tanımlı işsizlik oranı: %31,5
- Toplam işsiz sayısı: 12 milyon 850 bin
Ayrıca:
- 4,5 milyon kişi eksik istihdamda
- 5,4 milyon kişi iş bulamadığı için iş aramaktan vazgeçmiş durumda
Her 10 işsizden 8’i ise işsizlik maaşı alamıyor.
Çocuk İşçiliği ve İş Kazaları Endişe Verici
Resmi veriler, çocuk işçiliğinin de önemli bir sorun olduğunu ortaya koyuyor:
- 15-17 yaş grubunda işgücüne katılım oranı: %25,5
- 0-17 yaş grubunda yoksulluk riski: %36,8
Son yıllarda:
- MESEM kapsamında 1.273 iş kazası
- En az 10 çocuk işçi hayatını kaybetti
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi verilerine göre:
- 2025’te en az 2.105 işçi iş kazalarında yaşamını yitirdi
Gençler Ne Okulda Ne İşte
TÜİK ve UN Women verilerine göre:
- 15-24 yaş kadınların %30,1’i ne eğitimde ne istihdamda
- Erkeklerde bu oran %16,2
18-29 yaş grubunda:
- Genel oran %30,3
- Genç kadınlarda %43,4’e kadar çıkıyor
Bu durum, genç işsizliğin ve sosyal dışlanmanın derinleştiğini gösteriyor.
1 Mayıs Meydanları Hazır
Bu yıl 1 Mayıs kutlamaları:
- İstanbul: Kadıköy İskele Meydanı
- Ankara: Tandoğan Meydanı
Sendikalar, hayat pahalılığı, vergi adaletsizliği ve güvencesiz çalışmaya karşı taleplerini dile getirecek.
Türk-İş ise merkezi kutlamasını Edirne’de gerçekleştirecek.
Sonuç: Derinleşen Geçim Krizi
Türkiye’de emekçiler 1 Mayıs’a:
- Düşük ücretler
- Yüksek enflasyon
- Artan işsizlik
- Zayıflayan sosyal destekler
gibi çoklu sorunlarla giriyor.
Veriler, yalnızca gelir düzeyinin değil, çalışma koşullarının ve sosyal koruma mekanizmalarının da ciddi baskı altında olduğunu gösteriyor.
Cumhuriyet, YeniÇağ
