Çetin Ünsalan Yazdı: ‘Trump’ın yetki aşımı…’
27 Şubat 2026Ocak 2025 itibariyle göreve gelir gelmez, tüm dünyaya salma gümrük vergilerini hediye eden, büyük tartışmaları ve ABD ekonomisi dahil enflasyon risklerini gündeme getiren Trump, aradan geçen bir yıl boyunca dünyanın en önemli jeopolitik risk faktörü olmayı başardı.
ABD’ye para kazandırayım derken, karşısında paktlar oluşturmasına neden olan, Güney Amerika’dan Avrupa Birliği’ne, İngiltere’den Çin’e kadar herkesi karşısına alırken, farkında olmadan işbirliği seçeneklerini alternatif arayışlarıyla birlikte tetikledi.
Elbette bu süreç içerisinde dünyada ekonomik anlamda korkulan olmadı, yani enflasyon patlamadı ama derin bir maliyet ve tedarik tartışması ile kutuplaşma hayat buldu. Ayrıca enflasyonist etki riski ise halen bertaraf edilmiş değil. Daha temelde FED ve Avrupa Merkez Bankası’nın başarıyla enflasyonu düşürmüş olmasıyla gündemdeki sıcak yerini kaybeden stagflasyon riski daha belirgin hale geldi.
Sonrasında Trump kendi iç politikası açısından FED Başkanı ile uğraştı, zorla kendine barış ödülü verdirip Venezüella’daki garip hamleye de imza attı. Bundan sonra ne yapabileceği konusunda da dünyanın şu an en önemli risk faktörü olmaya devam ediyor.
Fakat tüm bunlar yaşanırken önce mahkeme, sonra itirazla gidilen Yüksek Mahkeme, Trump’ın dünyaya yönelik uyguladığı vergilerin görev yetkilerini aşan bir unsur olduğunu, olağanüstü durumlarda kullanılacak bir yetkinin, böyle gelişigüzel uygulanamayacağını karara bağladı.
Esasen Yüksek Mahkeme’nin bu kararı, ABD’yi ülke olarak ‘hukuksuz’ algısından da kurtardı. Şüphesiz bunun da kendi içinde ayrıca tartışılması lazım ama bu karar, yapılan işin Başkan’a ait bir görev aşımı olduğunu vurgulayarak, onaylanmadığını dünyaya duyurdu.
Devamı ABD’nin kendi iç sorunu, ama Trump tabii ki yerinde durmadı. Tüm dünyaya yüzde 15 salma vergi açıkladı. Fakat büyük ölçüde karizmayı çizdirdiğini söylemek mümkün. Bununla birlikte işin şimdi ikinci boyutuna geçildi.
Bu süreçte zarar gören şirketlerin durumu ne olacaktı? İlk dava FedEx’ten geldi ve süreçteki zararların tazmin edilmesini istedi. Bir emsal dava olacağı kesin. Ama sorun şu ki, genelleme yapılamıyor. Yani herkesin tek tek dava açması gerekiyor. Muhtemelen Trump da buna güveniyordu.
Akabinde bin 800’den fazla şirketin hükümete dava açtığı haberi ortaya düşerken, 300 bini aşkın ithalatçı şirketin da zararlarının tazmini için sıraya girdiği ifade ediliyor. Wall Street Journal’ın haberine göre rakam 130 milyar doları buluyor.
Daha önce dava karara bağlanmadan ortaya atılan rakam da 175 milyar dolardı. Hangisi doğru bilinmez ama ortada büyük bir tazminatın söz konusu olduğu açık. Hatta mahkeme sürecinde Trump kamuoyu oluşturmak için toplanan vergileri kelle başı vatandaşa dağıtma sözünü vererek koz bile kullandı, ama gerçekçi bulunmadı.
Sonuç mu? Bir taraftan tazminatlar, öte taraftan bu golü çıkartmak isteyen Trump, daha ilginç şeylere imza atacaktır. Bu da bir yanda jeopolitik risk, diğer yanda belirsizlik anlamına gelir.
