Çetin Ünsalan Yazdı: ‘Trump’a merkez ayarı…’
14 Ocak 2026Hafta sonunda FED Başkanı Powell’ın açıklamasının ardından gerginleşen ilişkilerin boyutu büyüyor. FED Başkanı’nın çektiği videoda lisanı münasiple Amerikan Merkez Bankası’nın üzerindeki siyasi baskıya, bu konuda ekonomi bilimine ters yaklaşımlara tepki göstermesi ve bunu kamuoyuyla paylaşmasının ardından gözler buraya çevrildi.
Önce üç FED eski Başkanı’ndan ortak bir bildiri geldi. Hepsinde de ekonomi politikalarının siyasi ihtiraslara ve kaprislere kurban edilemeyeceğinin mesajı veriliyordu. Akabinde de 11 ülkenin merkez bankası başkanları açıktan FED Başkanı’nın söylemlerine sahip çıktı.
Merkez bankalarının bağımsızlığı hep tartışılan konulardan biridir. Oysa merkez bankaları ne zannedildiği gibi tam bağımsızdır ne de baskı yapılabilecek noktalardır. Ülkelerin ekonomi politikalarını iktidarlar belirler. Bu elbette doğru.
Ama bu hedeflere ulaşmada, ekonominin ihtiyaçları doğrultusunda merkez bankaları uyguladıkları politikalarda ve kullandıkları enstrümanlarda bağımsızdırlar. İkisini birbirine karıştırdığınızda ise konu bizde de olduğu gibi, ABD’de de çizgisinden çıkmaya aday bir hal alır.
Avrupa Merkez Bankası Başkanı Lagarde’ın da aralarında bulunduğu 11 ülke başkanının aslında kaygısı da bu. Üstelik tüm bunlar iki haneli enflasyonu görmüş ya da yaklaşmış, ardından uygulanan politikalarla hem dengeleri korumayı başaran, hem de hedef enflasyona yaklaşan bir fotoğrafın ortasında gelince de siyaseti daha kaprisli bir hale sokuyor.
Henüz dünyaya uygulanan gümrük vergilerinin bile görev aşımı olup olmadığı tartışılırken, daha doğrusu mahkemenin görev aşımı kararı, Yüksek Mahkeme’de karar aşamasındayken, Trump’ın şahsıyla ilgili davalar ayrıca gündemdeyken, bu çıkışıyla Powell, ABD Başkanı’nı bir bakıma köşeye sıkıştırdı.
Peki Trump sizce geri adım atar mı? Geçmiş yüzyılın patron anlayışına sahip, 21. yüzyılla bağdaşmayan bir yönetim zihniyetine sahip olduğu için, geri adım atacağını sanmıyorum. Aksine daha da keskinleşecektir.
Powell’ın bu hamlesinin de kendisiyle ilgili olduğunu düşünmüyorum. Mayıs ayında değişecek FED Başkanı’nın yaşayacağı muhtemel baskıya ya da uyumlu gözüken ‘bence’ politikalarına önlem olarak yapıldığına inanıyorum.
Bu şartlar altında bir inatlaşma ortaya çıkarsa, ki çok muhtemel, sonuçları ne olur? Ben bunun yatırımcının bizim gibi ülkelere yöneleceğine dair tezlere katılmıyorum. Aksine Venezüella hamlesinin ardından Çin’in yaptığı stratejik nokta atışı işlemlerin de etkisiyle, doların rezerv para olma gerçeğinin tartışılacağı bir ortam ihtimalinin daha yüksek olduğu gözüküyor.
Tüm dünyanın ortak para birimi ve bunun üzerinde ticaret yaptığı, borç alıp verdiği doların hasar görmesi ne sonuçlar doğurur? İşte artan en ciddi risk burada. Dolar, sanmıyorum ama diyelim ki devre dışı kaldı.
Dünya ekonomisinde bunun tamamen gerçekleşmesi 10 yıldan fazla zaman alır. Bu süreçte de altın başta olmak üzere diğer değerlerin öne çıktığı bir sürece doğru evriliriz. Yani kısacası böylesi bir geçiş sadece ABD’ye değil, dünya ekonomisinin tamamına zarar verir.
Bu kaotik ortam da ticaret ya da siber dünya üzerinden mi, yoksa fiili mi bilmiyorum ama resmen çok kutuplu dünyada bir savaşın habercisi olur. Bu nedenle Trump’ın aklı selim davranması ve iktisat bilimine uygun tavır alması gerekiyor.
Buna uyum sağlayarak da ülkesinin menfaatlerini ve üretimini önceleyen politikalar uygulayabilir. Ama gözüken o ki, hiç niyeti yok.
