Çetin Ünsalan Yazdı: Kaybolacak firmalar kimler?
7 Ocak 2026Dönüşen bir ekonomik sistemde, yapay zekâdan veriye kadar yeni bir modelin yazıldığı günümüzde, meseleyi magazinden kurtarıp, ‘ne olacak’ sorusu yerine ‘ne yapacağız’ sorusuna odaklanmamız gereken süreçten geçiyoruz.
Örneğin robotik teknolojilerin devreye girmesi, yapay zekânın daha da akıllanması sonucu birçok mesleğin hayatımızdan çıkacağı konuşuluyor. Ama bunu sadece konuşuyor, müfredata bir iki ekleme yapıyor ve hazırlandığımızı düşünüyoruz.
Aslında temelde sürece bağlı olarak gelişmelerin değil, düşünce sistematiğinin üzerinde durmalı, teknolojiler yerine ekosistem yaratmanın peşinde koşmalıyız. Geleceğin meslekleri ne olacak sorusu ile kimler işsiz kalacak meselesinin aynı cümlede tartışıldığı, ama bilgi aktarmak yerine bilgiye ulaşan ve üreten insanlar yaratmanın üzerinde durmuyorsanız, şekersiz sakız çiğniyorsunuz demektir.
Mesele daha güncel ve popüler olduğundan meslekler üzerinden konu tartışılıyor. Hatta reel sektörde bazıları, robotik teknolojilere ya da yapay zekâya ulaşarak gelecekleri noktayı, personel maliyetlerinden kurtulma, sosyal hakları ortadan kaldırma ya da vasıflı eleman sorununu çözme kıvamında tartışıyor.
Fakat hep karşısındaki üzerinden konuşan insanlar topluluğu olduğunu da unutmamak gerekiyor. Acaba robot çalışanların olduğu, dijital teknolojilerin verimlilikten işgücü ihtiyacını karşılamaya kadar bir dizi gelişmeyi önümüze getirdiği noktada, Türk reel sektörünün kendisine daha hayati bir soru sorması gerekmiyor mu?
Acaba bazı meslekler yok olurken, onların yerine teknolojik çıktılar ihtiyacı karşılarken, yeni meslekler doğup, insanlar burada çalışırken bir işverenin kendisine daha hayati bir soru sorması gerekmiyor mu? Tüm bunlar olduğunda, ben orada olacak mıyım?
Nedense herkes çalışanları üzerinden meseleyi tartışıp, buna yönelik pozisyon almaya uğraşırken, zahmet edip aynaya bakmıyor. Çalışanlar ve teknoloji ilişkisinde yeni dinamikler oluşurken, sizin firma olarak, ülkelerin de sektörel yaklaşımlar olarak aynı kalacağını mı zannediyorsunuz?
Çalışanlarınızın değişeceğini, hatta bazılarının yerini yapay zekânın ya da robotların alacağını düşünüyorsunuz da, siz ne kadar o çağın iş insanısınız ya da firmanız ne derece buna uygun bir faaliyete ve yönetim biçimine sahip?
Ekonomik dönüşümler yaratıcı yıkımları da beraberinde getirir. Bu da sadece üretim ekonomisi aktörlerinin tek bir kanadını etkilemez. Onlardan daha önce, firmaların hayatta kalıp kalamayacağını tartışmak, toplamda da ülke ekonomisinin bu işten nasıl etkileneceğini düşünmek durumundayız.
Envanter çalışmalarının ekonomik planlamada her zaman çok önemli olduğunu düşündüm. Ama bugün daha da hayati olduğuna inanıyorum. Çünkü mevcut işletmecilik anlayışıyla çok sayıda firmanın üretim ve ticaret hayatından çekileceği açık gözüküyor.
Sağlıklı bir envanter yapıp, mutlaka bir planlama içinde, bunların dönüşüme uygun olanlarını ele almalı, desteklemeli ve ekonomik politikalar oluşturmalıyız. Aksi takdirde tüm bu dönüşümde sadece kaybolan meslekler olmayacak. Onu firmalar ve bağlantılı olarak da ülke ekonomileri izleyecek.
