"Yardımdan Ortaklığa" Yeni Dönem: Washington ve Tel Aviv’den Sürpriz Güvenlik Pazarlığı

İsrail’in Yedioth Ahronoth gazetesinin haberine göre Washington ve Tel Aviv, ABD’nin İsrail’e yönelik askeri yardımlarını yarı yarıya azaltmayı öngören yeni bir yardım anlaşması üzerinde müzakereler yürütüyor. Söz konusu plan, alışılagelmiş 10 yıllık anlaşma süresini 5 yıla indirmeyi ve bu sürenin sonunda doğrudan askeri yardımları tamamen sonlandırmayı hedefliyor.

Haberde İsrail'in, yeni ABD Kongresi'nin Ocak ayında göreve başlamasından önce ve yardımların devamlılığını olumsuz etkileyebilecek olası siyasi engellerle karşılaşmamak adına anlaşmayı bir an önce tamamlamak istediği belirtildi.

Hazırlanan yeni düzenleme, ABD Başkanı Donald Trump’ın seçim günü Fox News’e yaptığı "Onlara 4 milyar dolar veriyorduk. Şu an bunu yapıyoruz ancak bu finansman yıl sonunda duracak" açıklamasının aksine yardımların hemen kesilmesini öngörmüyor.

Gazeteye göre mevcut anlaşmanın 2028 yılında sona ermesinin ardından başlayacak yeni plan çerçevesinde öne çıkan detaylar şunlar:

• Doğrudan Askeri Yardım Kesintisi: Mevcut anlaşma "Yabancı Askeri Finansman" programı kapsamında İsrail’e 10 yılda toplam 33 milyar dolar (yıllık 3,3 milyar dolar) sağlıyor. Yeni anlaşma ile yıllık yardım tutarının aynı kalması ancak sürenin 5 yıla indirilerek toplamda 16,5 milyar dolar seviyesinde tutulması ve ardından tamamen bitirilmesi bekleniyor.

• Müzakere Heyetleri: Görüşmeler, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun temsilcileri ile İsrail Savunma Bakanlığı yetkilileri ve İsrail’in Washington Büyükelçiliği personeli arasında sürdürülüyor.

• Füze Savunma Fonunda Artış: Doğrudan askeri yardımlar azaltılırken, füze savunma alanındaki ortak iş birliği bütçesinin artırılması planlanıyor. Halen yıllık 500 milyon dolar olan bu fonun; "Demir Kubbe", "Davud Sapanı" ve "Arrow" gibi aktif savunma sistemlerinin ortak araştırma, geliştirme ve üretim projelerini desteklemek amacıyla artırılacağı ifade edildi.

İsrailli üst düzey bir yetkili konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Burada yardım temelli bir modelden ortaklık temelli bir modele geçiyoruz" değerlendirmesinde bulundu. Ayrıca ABD’li bazı Kongre üyelerinin yardım kesintisine ekonomik gerekçelerle karşı çıktığını belirten yetkili, sağlanan fonların büyük kısmının ABD savunma sanayisi bünyesinde harcandığına dikkat çekti.