Sözde Diplomasi, Sahada Savaş Hazırlığı: Washington ve Tel Aviv'in Gizli 72 Saati

İran'ın petrol tankerlerini hedef aldığını duyurmasıyla Hürmüz Boğazı'nda gerilim tırmanmaya devam ediyor. Saldırıların konumu ve güvenli deniz koridorlarına dair çelişkili açıklamalar sürerken, ABD'nin seyrüsefer güvenliğini sağlamak amacıyla askeri hareketliliğini artırması, taraflar arasındaki çatışmanın niteliği ve tırmanma sınırlarına ilişkin soru işaretlerini beraberinde getiriyor.

Gerilim bölgeleri İran kıyılarından Umman kıyıları çevresine kadar uzanırken; İran Devrim Muhafızları'nın ısrar ettiği deniz rotaları ile ABD Merkez Komutanlığı'nın (CENTCOM) hazırladığı rotalar arasındaki farklılıkları gözler önüne serdi. İran verilerine göre, bir petrol tankeri boğazın güneyinde, muhtemelen Umman'ın Musandam vilayeti kıyıları açıklarında; ikinci hedef ise boğazın doğu kesiminde, Umman kıyılarına paralel bir noktada vuruldu.

Harita ayrıca, bir gece önce İran'ın boğaza bakan ve tamamı Hürmüzgan eyaleti sınırları içinde yer alan Cask, Sirik, Larek Adası, Keşm ve Bender Abbas gibi kıyı bölgelerinde patlama sesleri duyulduğunu gösterdi.

Haritada, İran Devrim Muhafızları'nın geçen şubat ayından bu yana belirlediği, boğaza giriş ve çıkış rotalarında kritik bir nokta olan Larek Adası yakınlarından geçen deniz koridorunda ısrar ettiği ve gemilerin buradan geçmesini şart koştuğu belirtildi.

Buna karşılık ABD Merkez Komutanlığı, Körfez suları ile Umman Denizi arasındaki gemi trafiğini güvence altına almak amacıyla Umman'ın Musandam Yarımadası'nın kuzey kıyılarına dayanan alternatif bir deniz koridoru oluşturdu. Bu durum, boğazın ortasından geçen geleneksel ticari rotanın kullanım dışı kalmasına yol açtı.

İran'ın iddiasına göre boğaza deniz mayınları döşenmiş durumda ve bazı gemiler bu mayınlara çarparak hasar aldı. ABD ise gerçekleştirdiği deniz tarama ve mayın temizleme operasyonlarının ardından Umman karasularında yer alan seyrüsefer koridorlarının mayınlardan arındırıldığını teyit ediyor.

İran ve ABD'nin Askeri Hareketliliği

Gelişmeleri değerlendiren Askeri ve Stratejik Uzman Albay Nidal Ebu Zeyd, İran'ın hamlelerinin bölgede hedef hatlarının dağıtılmasına ve kullanılan askeri araçların çeşitlendirilmesine dayalı bütüncül bir harekât sahası oluşturmaya işaret ettiğini söyledi.

Al Jazeera'ye konuşan Ebu Zeyd, birinci ateş hattının Fav'dan Suudi Arabistan'daki Hafci ve Cübeyl'e,oradan da Umman'ın Sohar limanına kadar uzandığını belirtti. Bu bölgelerin bazılarındaki saldırıların RPG roketatarlı silahlı unsurlar taşıyan İran botlarıyla gerçekleştirildiğini ifade eden Ebu Zeyd, Hürmüz Boğazı'nın doğu kesimindeki operasyonlarda ise mesafelerin uzaklığı ve botların hedef alınmadan geri dönmesinin zorluğu nedeniyle daha çok insansız hava araçlarına (İHA) bel bağlandığını kaydetti.

ABD'nin hareketliliğinin ise iki boyuta dayandığını belirten Ebu Zeyd, birinci boyutun istihbarat olduğunu; batı kıyısı boyunca İran'ın hava hareketliliğinin ve radarlarının izlendiğini, radar ve hava savunma mevzilerinin hedef alındığını söyledi.

Ebu Zeyd, ABD'nin askeri operasyonların maliyetini düşürmek amacıyla saldırılarında geleneksel savaş uçakları yerine artık daha fazla İHA ve hassas güdümlü füzelere yöneldiğine işaret etti. İkinci boyutun ise Amerikan askeri botları kullanılarak ticari gemilere refakat etmek üzere bir güvenlik şemsiyesi oluşturulması ve gemilerin gerçek konumlarının tespit edilmesini zorlaştırmak amacıyla takip cihazlarına yönelik sinyal karıştırma önlemleri alınması olduğunu aktardı.

Mevcut Durumun Maliyetini Artırmak

Ebu Zeyd, İran'ın petrol tankerlerini hedef alarak mevcut durumun sürdürülmesinin maliyetini artırmayı ve ilgili taraflara "ne barış ne savaş" halini sona erdirmeleri için baskı yapmayı amaçladığını; ABD'nin ise İran'ın hareketliliğine, özellikle de radarlara ve kıyı mevzilerine yönelik seçici saldırılara odaklandığını değerlendirdi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun mevcut aşamada askeri bir harekâta gerek olmadığı yönündeki açıklamalarını da yorumlayan Ebu Zeyd, Rubio'nun İran ile diplomatik bir çözüme ulaşılmasını ihtimal dışı bırakan daha önceki ifadelerine atıfta bulunarak Amerikan söyleminin kendi içinde çelişkiler barındırdığını savundu.

Ebu Zeyd, son 72 saat içinde dikkat çekici askeri ve istihbari hareketlilikler yaşandığına dikkat çekti. Bunlar arasında ABD 5. Filo Komutanı'nın Tel Aviv'e giderek İsrail istihbarat liderleriyle görüşmesi, İsrail Askeri İstihbarat Direktörü Shlomi Binder'in katılımıyla dar kapsamlı bir İsrail güvenlik toplantısı yapılması ve Mossad Başkanı'nın Amerikalı yetkililerle görüşmek üzere gerçekleştirdiği temaslar yer alıyor.

Ebu Zeyd, bölgede bir ABD uçak gemisi, iki muhrip ve bunlara eşlik eden bir kruvazörün varlığıyla birlikte değerlendirildiğinde tüm bu hareketliliğin muhtemel askeri hazırlıklara işaret ettiğini vurgulayarak, bu süreci askeri literatürde "sıfır saati mühendisliği" olarak tanımlanan kavram kapsamında değerlendirdi.