Rubio: ABD, Türkiye ile Yunanistan arasında çatışmaya asla izin veremez

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye ile Yunanistan arasında askeri çatışma yaşanmasının Washington açısından “düşünülemez” olduğunu söyledi. İki NATO müttefiki arasında böyle bir gelişmeye ABD’nin “asla izin veremeyeceğini” belirten Rubio, Washington’ın Ankara ile sürekli temas halinde olduğunu vurguladı. Rubio ayrıca Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün önündeki temel engelin S-400 sistemi olduğunu, ancak sorunun çözümü için çeşitli seçeneklerin bulunduğunu açıkladı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye-Yunanistan ilişkileri, Ege ve Kıbrıs'taki gerilimler ile Ankara'nın F-35 programına dönüşü konusunda önemli açıklamalarda bulundu.

Atina ziyaretinin ardından Yunanistan'ın Kathimerini gazetesine konuşan Rubio, Türkiye ile Yunanistan arasında askeri çatışma ihtimalini son derece güçlü ifadelerle reddetti.

Ege veya Kıbrıs nedeniyle iki ülke arasındaki gerilimin tehlikeli bir noktaya ulaşması halinde ABD'nin müdahale edip etmeyeceği sorulan Rubio, böyle bir çatışmanın kendisi açısından “düşünülemez” olduğunu söyledi.

Rubio, “İki ülke NATO'da müttefik ve ortak. Dolayısıyla böyle bir şey kesinlikle gerçekleşemez” dedi.

“Böyle bir şeye asla izin veremeyiz”

ABD Dışişleri Bakanı açıklamasını daha da ileri götürerek Türkiye ile Yunanistan arasındaki çatışmanın hiçbir tarafın çıkarına olmayacağını vurguladı.

Rubio, “Bu Türkiye için de Yunanistan için de ABD için de iyi olmaz” dedi.

Ardından Washington'ın tutumunu şu sözlerle ifade etti:

“Benim açımdan bu düşünülemez bir şey. Asla gerçekleşmesine izin veremeyeceğimiz ve gerçekleşeceğine de inanmadığım bir durum.”

Rubio'nun açıklamaları, Ankara ile Atina arasında özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji projeleri ve deniz yetki alanları konusunda anlaşmazlıkların devam ettiği bir dönemde geldi.

Washington Ankara ile sürekli temas halinde

Rubio'ya, ABD Başkanı Donald Trump'ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile kişisel ilişkileri dikkate alındığında Washington'ın olası bir Türkiye-Yunanistan krizinde arabulucu rolü oynayıp oynayamayacağı da soruldu.

ABD Dışişleri Bakanı, Washington'ın Türkiye ile sürekli temas halinde olduğunu söyledi.

Rubio, “Türkiye ile ilişkimiz yatırım yaptığımız bir ilişki ve belki de bu yatırım söz konusu görüşmeler konusunda bize yardımcı olacaktır” ifadelerini kullandı.

Açıklamalar, ABD yönetiminin iki NATO müttefiki arasındaki sorunların doğrudan diplomasi yoluyla yönetilmesini istediğine işaret ediyor.

Gündemde Great Sea Interconnector var

Türkiye ile Yunanistan arasındaki mevcut anlaşmazlıkların merkezindeki konulardan biri Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ni birbirine bağlaması planlanan Great Sea Interconnector elektrik kablosu projesi.

Ankara, Türkiye'nin kıta sahanlığında gerçekleştirilecek kablo ve boru hattı döşeme faaliyetleri ile bilimsel araştırmaların önceden Türkiye ile koordine edilmesi gerektiğini savunuyor.

Türkiye Milli Savunma Bakanlığı bu tutumu daha önce birçok kez kamuoyuna açıklamıştı.

Rubio ise Washington'ın projeyle ilgili “bazı potansiyel engeller” bulunduğunun farkında olduğunu söyledi.

ABD'nin diplomatik kanalları kullanarak taraflara projenin Washington açısından neden önemli olduğunu anlatacağını belirtti.

ABD kablo krizinde “sessiz diplomasi” yürütecek

Rubio, Atina'da düzenlediği basın toplantısında konunun hassasiyetine özellikle dikkat çekti.

Meselenin başka ülkeleri de ilgilendiren “çok hassas bir durum” olduğunu söyleyen Rubio, hangi ülkelerden bahsettiğini açıklamadı.

ABD Dışişleri Bakanı, bu tür sorunların basın toplantıları üzerinden değil, “özel ve sessiz diplomasi” yoluyla ele alınmasının daha doğru olduğunu ifade etti.

Bu yaklaşım Washington'ın Ankara ile Atina arasındaki kablo anlaşmazlığını kamuoyu önünde sert açıklamalar yapmak yerine kapalı diplomatik görüşmelerle yönetmek istediğini gösteriyor.

Rubio: Trump F-35 teslimatlarının yapılmasını istiyor

Rubio'nun açıklamalarındaki ikinci önemli başlık Türkiye'nin F-35 programına dönüşü oldu.

Senatör olduğu dönemde Türkiye'ye uygulanan CAATSA yaptırımlarını destekleyen Rubio, Başkan Trump'ın şartların uygun hale gelmesi durumunda Türkiye'ye F-35 teslimatlarının gerçekleştirilmesini istediğini söyledi.

Rubio, Türkiye'nin uçakların bir bölümü için zaten ödeme yaptığını da hatırlattı.

Ancak ABD Dışişleri Bakanı, Trump yönetiminin siyasi isteğinin tek başına yeterli olmadığını vurguladı.

Rubio, ABD Kongresi tarafından kabul edilmiş yasalar ve Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'nda (NDAA) bulunan hükümler nedeniyle F-35 satışının çok sıkı şartlara bağlı olduğunu söyledi.

“Bu şartlar yerine getirilene kadar satış gerçekleşemez” diyen Rubio, durumun Türk tarafına açık biçimde aktarıldığını belirtti.

Temel sorun S-400

Rubio'ya göre F-35 meselesindeki temel engel Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemi.

ABD Dışişleri Bakanı, Ankara'nın bunun farkında olduğunu ve çözüm aradığını söyledi.

Rubio, “Sorun S-400 sistemi etrafında dönüyor” dedi.

Bununla birlikte sorunun çözümsüz olmadığını da vurguladı:

“Bu mesele sonunda çözülebilir ve bunun nasıl yapılabileceğine ilişkin çeşitli seçenekler var. Ancak şu anda henüz çözülmüş değil.”

Bu sözler, Washington'ın F-35 konusunda kapıyı tamamen kapatmadığını ancak S-400 sorununa somut bir çözüm bulunmasını ön koşul olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

Türkiye 2019'da F-35 programından çıkarılmıştı

Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı.

S-400 alımı aynı zamanda Ankara'ya CAATSA kapsamında ABD yaptırımları uygulanmasına neden olmuştu.

Türkiye ise S-400 ve F-35 sistemlerinin güvenlik riski oluşturmadan birlikte kullanılabileceğini savundu ve konunun incelenmesi için ortak teknik komisyon kurulmasını önerdi.

Anlaşmazlık sonucunda Türkiye'nin finansmanına katıldığı altı F-35 savaş uçağı ABD'de kaldı.

Ankara programın yeniden parçası olmayı veya F-35 projesine yaptığı yaklaşık 1,45 milyar dolarlık yatırımın geri ödenmesini talep ediyor.

Ankara NATO Zirvesi sonrası umutlanmıştı

F-35 ve CAATSA sorunlarının çözümüne yönelik beklentiler temmuz ayında Ankara'da gerçekleştirilen NATO Zirvesi'nin ardından güçlenmişti.

Trump zirvede CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasına ve Türkiye'ye F-35 satışlarının yeniden değerlendirilmesine açık olduğunu göstermişti.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da bir sonraki ay yaptığı açıklamada CAATSA'nın kaldırılmasına ilişkin kararın “fiilen zaten alınmış olduğunu” söylemişti.

Rubio'nun son açıklamaları ise siyasi düzeyde ilerleme isteğinin devam ettiğini, ancak Amerikan yasalarının getirdiği engellerin henüz ortadan kalkmadığını gösteriyor.

Ankara-Washington hattında iki kritik dosya

Rubio'nun Atina'daki açıklamaları Türkiye-ABD ilişkilerinde önümüzdeki dönemin iki önemli başlığını ortaya koydu.

Birincisi, Washington Türkiye ile Yunanistan arasındaki Ege, Kıbrıs ve enerji projelerinden kaynaklanan gerilimlerin askeri çatışmaya dönüşmesini kabul edilemez görüyor ve sorunları “sessiz diplomasi” yoluyla yönetmek istiyor.

İkincisi ise F-35 dosyası.

Trump yönetimi Türkiye'nin programa dönüşüne siyasi olarak açık görünse de S-400 sistemi ve Kongre tarafından getirilen yasal şartlar hâlâ temel engel.

Rubio'nun “çeşitli seçenekler var” açıklaması ise Washington ile Ankara arasında S-400 konusunda formül arayışının devam ettiğine işaret ediyor.

Katimerini