Özlem Derici Şengül:  Brent yükselirken, TCMB’nin işi çok zor

TL cinsinden varil maliyeti son üç işlem gününde %2,15 arttı. Aynı üç günde ölçülen bu artış, Ağustos manşet enflasyonunun bir aylık temposunu (%1,84) geçiyor.

Brent pazartesi %1,05 yükselerek 97,29 dolara geldi, şu anda 99 doların üzerinde; ABD ile İran arasında Hürmüz'de süren karşılıklı tanker saldırıları petrolün son bir aylık kazancını %11,0'in üzerine taşıdı. Türkiye açısından dolar fiyatından daha önemli mesele TL cinsinden varil 3 Eylül'de 4.604,8 liraydı, bu sabah 4.703,6 lira. Bu %2,15'lik artışın yaklaşık 1,9 puanı Brent'in dolar fiyatından, yalnızca 0,3 puanı kurdan geliyor. Yani bu kez ithal maliyet baskısının kaynağı kur değil, doğrudan emtia. Bu ayrım politika açısından belirleyici, çünkü kur kaynaklı bir şok TCMB'nin doğrudan müdahale alanında; emtia kaynaklı olan ise değil.

Perşembe günkü PPK bu nedenle her zamankinden zor geçecek. Bir yanda iyileşen göstergeler var: günlük analitik bilançoda TCMB döviz pozisyonu 2 Eylül'deki 48,3 milyar dolarlık dipten 49,7 milyar dolara döndü, Hazine Ağustos nakit dengesi 49,8 milyar lira fazla verdi ve faiz dışı fazla faiz yükünü 1,31 katıyla karşıladı. Öte yanda dışarıdan gelen ve merkez bankasının kontrol edemediği bir maliyet baskısı hızlanıyor.

Piyasa zayıflayan doları (endeks 98,90) otomatik olarak gelişmekte olan ülke dostu okuyor. Oysa dolar endeksi düşerken TL dolara karşı değer kaybediyor (USD/TL 48,3465) ve petrol faturası da TL cinsinden ödeniyor. Bu durumu ancak Brent'in 90 doların altına kalıcı gerilemesi ya da TL cinsinden varil maliyetinin Eylül boyunca yatay kalması bozar ki bu da mevcut koşullar altında pek mümkün görünmüyor.

Siz enerji şokunun Türkiye enflasyonuna geçişini hangi kanaldan izliyorsunuz — doğrudan akaryakıt fiyatından mı, yoksa üretici maliyetleri üzerinden gecikmeli aktarımdan mı?