Gelişen Piyasalar Üçlü Baskı Altında: Enerji Şoku, Borç Yükü ve Güçlenen Dolar

İran savaşı sonrası enerji fiyatlarındaki sert yükseliş, güçlü dolar ve artan borç yükü gelişen ekonomileri üçlü bir baskı altına aldı. Enflasyon yükselirken büyüme yavaşlıyor, merkez bankaları sıkışıyor, yatırımcı güveni zayıflıyor.

Enerji Şoku: En Kırılganlar Gelişen Ülkeler

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması , petrol, dizel ve doğal gaz fiyatlarında sert yükselişe yol açtı. Bu durum: Gıda Gübre Ulaşım maliyetlerini küresel ölçekte artırırken, en büyük darbeyi gelişmekte olan ülkeler alıyor.

Birçok Afrika ülkesinde enerji ve ulaşım kalemlerinin enflasyon sepetindeki payı %15–25 seviyesinde. Bu da enerji şokunun doğrudan tüketici fiyatlarına yansımasını hızlandırıyor.

Dolar Güçleniyor, Borç Yükü Ağırlaşıyor

Savaşın başlamasından bu yana ABD doları küresel para birimleri karşısında yaklaşık %0,85 değer kazandı . Bu gelişme: Döviz cinsinden borçların maliyetini artırıyor Borç servisini zorlaştırıyor Rezervleri eritiyor Zaten kırılgan olan birçok ekonomi için bu durum ciddi bir finansal stres yaratıyor.

Enflasyon Yükseliyor, Faizler Yüksek Kalıyor

Enerji kaynaklı enflasyon, merkez bankalarını zor durumda bırakıyor: Enflasyon yükseliyor Faiz indirimleri erteleniyor Ekonomik büyüme yavaşlıyor Bu da klasik bir “ yüksek enflasyon + düşük büyüme ” kombinasyonunu, yani stagflasyon riskini artırıyor.

Yatırımcı Kaçışı Başladı

Gelişen piyasalara yönelik risk iştahı hızla zayıflıyor: MSCI Gelişen Piyasalar Endeksi yıl başından bu yana kazançlarını sildi Mart ayında tahvil ihraçları 2009’dan bu yana en düşük seviyeye indi Bu tablo, sermaye çıkışlarının hızlandığını gösteriyor.

Borç Krizi Riski Büyüyor

Zaten yüksek olan borç yükü daha da ağırlaşıyor: 2022–2024 döneminde gelişen ülkeler, aldıklarından 741 milyar dolar daha fazla borç geri ödemesi yaptı Borçlanma maliyetleri pandemi öncesine göre iki katına çıkarak %10 seviyesine ulaştı Düşük gelirli ülkelerin tahvillerinin %29’u 2026’ya kadar vadesine ulaşacak Bu durum, bazı ülkelerde temerrüt riskini artırıyor.

En Kırılgan Ülkeler

🔴 Mısır Yüksek enerji ithalatı Büyük yakıt sübvansiyonları (%28 bütçe payı) Yüksek dolar borcu Zayıflayan turizm ve Süveyş gelirleri 🔴 Pakistan Petrol fiyatları %25 arttı 1 milyar dolarlık borç geri ödeme baskısı Körfez’e bağımlı döviz girişleri 🔴 Bangladeş Elektriğin %50’si LNG’ye bağlı Enflasyon %9’un üzerinde Rezerv baskısı artıyor 🔴 Zambiya Borç servisi GSYH’nin %10’u Gübre ithalatına yüksek bağımlılık 🔴 Sri Lanka 2022 krizinin etkileri sürüyor Yakıt kısıtlamaları devam ediyor 🔴 Güney Afrika Yüksek yabancı yatırımcı payı Kur baskısı ve sermaye çıkışı riski 🔴 Türkiye Yüksek faiz (%35+) Kurda değer kaybı Rezervlerde ciddi erime (23 milyar dolar) Politika alanı sınırlı 🔴 Hindistan ve Filipinler Enerji ithalatına yüksek bağımlılık Kur baskısı ve enflasyon riski

Büyük Fonlar Geri Çekiliyor

Fransa merkezli Indosuez Wealth Management , artan jeopolitik riskler ve enerji fiyatları nedeniyle: Gelişen piyasa hisselerindeki ağırlığını azalttı ABD piyasalarına yönelimini artırdı Şirket, kısa vadede risklerin arttığını belirtse de uzun vadede gelişen piyasalar için temkinli iyimserliğini koruyor.

Tahvil Piyasasında Satış Dalgası

2025’te güçlü performans gösteren gelişen piyasa tahvilleri, 2026’da baskı altında: Getiriler %3,8 düştü Faizler yüksek kalmaya devam ediyor Risk primleri yükseliyor Özellikle yerel para cinsinden tahviller, kur değer kaybı nedeniyle daha fazla zarar görüyor.

Genel Değerlendirme: Üçlü Sıkışma

Gelişen piyasalar şu anda üçlü bir baskı altında: Enerji fiyat şoku Güçlenen dolar Yüksek borç yükü Bu kombinasyon: Enflasyonu artırıyor Büyümeyi zayıflatıyor Finansal kırılganlığı derinleştiriyor Önümüzdeki dönemde savaşın uzaması halinde, özellikle düşük gelirli ülkelerde borç krizlerinin daha görünür hale gelmesi bekleniyor.

Kaynak: Uluslararası finans kuruluşları, RBC, Indosuez WM, piyasa verileri Yazar: WS37 News Desk Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail.com