Dünya ekonomisi coştu

Küresel imalat sektörü eylül ayında son dört buçuk yılın en güçlü performansını gösterdi. J.P. Morgan Küresel İmalat PMI 53,0 ile 55 ayın zirvesine çıkarken, üretim Temmuz 2021’den bu yana en hızlı artışını kaydetti. Yeni siparişler, ihracat ve istihdamdaki güçlenmeye karşın enerji, nakliye ve tedarik maliyetlerinin yükselmesi enflasyon baskısını yeniden artırıyor.

Dünya ekonomisinde imalat sektöründen gelen veriler büyümenin hız kazandığına işaret ediyor.

J.P. Morgan ve S&P Global Market Intelligence tarafından hazırlanan Küresel İmalat PMI, ağustostaki 52,3 seviyesinden eylülde 53,0’a yükseldi.

Endeks böylece Şubat 2022’den bu yana, yani 55 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Küresel imalat PMI 14 aydır kesintisiz şekilde 50 seviyesinin üzerinde kalarak sektörde büyümeye işaret ediyor.

Eylül ayında PMI'ın beş ana alt bileşeninin tamamı faaliyet koşullarındaki iyileşmeyle uyumlu bir görünüm sergiledi. Üretim, yeni siparişler, istihdam ve girdi stokları artarken, tedarikçilerin teslimat süreleri uzadı.

Üretimde 62 ayın en hızlı büyümesi

Küresel imalat üretimi eylül ayında Temmuz 2021’den bu yana en hızlı artışını kaydetti. Böylece üretim artış hızı 62 ayın zirvesine çıktı.

Üretimdeki hızlanmayı, yeni siparişlerde son 55 ayın en güçlü artışı destekledi.

Mal talebi 2026 boyunca güçlenirken, rapora göre bunun arkasında özellikle YZ altyapısına ve savunma ekipmanlarına yönelik harcamalardaki artış bulunuyor.

Ancak talebi destekleyen bir başka unsur daha var: Jeopolitik riskler.

Özellikle Ortadoğu'daki savaşın fiyatlar ve tedarik zincirleri konusunda yarattığı endişeler, şirketlerin stoklarını artırmasına yol açıyor. Bu durum da imalat sektöründe yeni siparişleri ve üretimi destekliyor.

Büyüme sektörlere yayıldı

İmalat sektöründeki canlanma yalnızca belirli ürün gruplarıyla sınırlı kalmadı.

Tüketim malları, ara malları ve yatırım mallarında hem üretim hem de yeni siparişler arttı. Üstelik büyüme hızı üç kategoride de güçlendi.

Ülkeler bazında eylül ayında üretimde en hızlı artış Tayland'da görüldü.

Hindistan, İrlanda ve Hollanda da güçlü büyüme kaydederken, İrlanda ve Hollanda'daki üretim artışı 2022 başından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Tayvan ve ABD'de ise üretim 2021 ortalarından bu yana en hızlı artışını gösterdi.

Japonya'daki büyüme daha sınırlı olmakla birlikte son 12 yılın en güçlü artışlarından biri olarak kayıtlara geçti. Çin ana karasında üretim artışı da Covid-19 pandemisinden bu yana görülen en güçlü oranlardan biri oldu.

Küresel ticaret de hızlanıyor

Dünya ticaretindeki toparlanma da dikkat çekiyor.

Yeni ihracat siparişleri ikinci ay üst üste artarken, büyüme hızı beş yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine çıktı.

İhracat siparişleri tüketim, ara ve yatırım mallarının tamamında yükseldi.

Bu tablo, küresel imalat sektöründeki toparlanmanın yalnızca iç talebe dayanmadığını, uluslararası mal ticaretinin de yeniden hız kazandığını gösteriyor.

İstihdamda 52 ayın zirvesi

Üretim ve siparişlerdeki güçlü seyir şirketlerin istihdam politikalarına da yansıdı.

Küresel imalat sektöründe istihdam eylül ayında üçüncü ay üst üste yükseldi. İstihdam artışının hızı 52 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

Çin, ABD, Euro Bölgesi, Japonya, İngiltere ve Hindistan dahil olmak üzere birçok büyük ekonomide imalat sektöründeki çalışan sayısı arttı.

Bu gelişme küresel sanayi sektöründeki toparlanmanın işgücü piyasasına da yayılmaya başladığına işaret ediyor.

Madalyonun diğer yüzü: Enflasyon

Ancak güçlü büyümenin bir bedeli var.

Üretim, siparişler ve istihdamdaki olumlu tabloya karşılık enflasyonist baskılar yeniden hız kazanıyor.

Şirketlerin ödediği girdi maliyetleri ile fabrikaların satış fiyatları, yılın başında çatışmaların tetiklediği zirvelerden geriledikten sonra eylül ayında yeniden daha hızlı yükseldi.

Tedarik zincirlerindeki aksaklıklar, yükselen nakliye maliyetleri ve yüksek enerji fiyatları üreticilerin maliyetlerini artırıyor.

Dolayısıyla küresel imalattaki güçlü büyüme merkez bankaları açısından yeni bir ikilem yaratabilir: Ekonomik faaliyet hızlanırken fiyat baskıları da dirençli kalıyor.

J.P. Morgan: İmalat sektörü etkileyici

J.P. Morgan Küresel Ekonomisti Maia Crook, eylül verilerinin küresel imalat sektöründeki güçlü ivmenin devam ettiğini gösterdiğini söyledi.

Küresel İmalat Üretim PMI'ın eylülde 0,7 puan daha yükselerek 53,8'e ulaştığını belirten Crook, bunun 2021 ortasındaki mal sektörü patlamasından bu yana görülen en güçlü üretim temposuna işaret ettiğini vurguladı.

Yeni siparişler ve ihracat siparişlerinin de çok yıllı zirvelere çıktığına dikkat çeken Crook, istihdam endeksindeki güçlü yükselişin işgücü piyasasında hızlanma beklentilerini desteklediğini ifade etti.

Bununla birlikte Crook, olumlu büyüme görünümüne inatçı fiyat baskılarının eşlik ettiğine dikkat çekti. Özellikle tedarik sorunları, yüksek taşıma maliyetleri ve enerji fiyatları girdi maliyetlerini yukarı çekiyor.

Son PMI verileri bu nedenle küresel ekonomi açısından iki yönlü bir mesaj veriyor: Dünya imalat sanayisi son yılların en güçlü büyüme dönemlerinden birine girerken, aynı ivme enflasyonla mücadelenin daha da zorlaşması riskini beraberinde getiriyor.