ABD’de istihdam sert fren yaptı: Fed’in faiz artışı beklentileri geriledi

ABD ekonomisi eylül ayında yalnızca 29 bin kişilik istihdam yaratırken, işgücü piyasasındaki belirgin yavaşlama Fed’in yeni faiz artışlarına ilişkin beklentileri zayıflattı. Tahvil faizleri verinin ardından gerilerken, piyasalar yıl sonuna kadar tam bir faiz artışını artık fiyatlamıyor.

ABD işgücü piyasası eylül ayında beklenenden çok daha zayıf bir performans gösterdi. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun (BLS) açıkladığı verilere göre, tarım dışı istihdam eylülde yalnızca 29 bin kişi arttı.

Bloomberg anketine katılan ekonomistlerin beklentisi 88 bin kişilik artış yönündeydi. Ağustos ayındaki istihdam artışı ise aşağı yönlü revizyonla 133 bin olarak açıklandı.

Üstelik önceki aylara ilişkin revizyonlar da işgücü piyasasındaki ivme kaybının tahmin edilenden daha güçlü olabileceğine işaret etti. Temmuz ve ağustos ayları için toplam istihdam artışı 60 bin kişi aşağı yönlü revize edildi. Temmuz ayı verisi 10 bin kişilik istihdam kaybına çekildi.

İşsizlik oranı yüzde 4,2’ye yükseldi

İşsizlik oranı ağustostaki yüzde 4,1 seviyesinden eylülde yüzde 4,2’ye çıktı.

Sektörel veriler de işe alımlardaki yavaşlamanın geniş tabanlı olduğunu gösterdi. Son aylarda istihdam artışının önemli kaynaklarından biri olan sağlık sektöründe işe alımlar belirgin şekilde yavaşlarken, finans sektöründeki istihdam daralması devam etti.

Schroders Kıdemli Ekonomisti George Brown, raporun beklentilerin zayıf tarafında kaldığını belirtirken, tek bir kötü istihdam verisinin Fed yetkililerini işgücü piyasasında kalıcı bir bozulma yaşandığına ikna etmek için yeterli olmayabileceği uyarısında bulundu.

Brown, istihdam rakamlarının bu yıl aydan aya oldukça sert dalgalandığına dikkat çekti.

Hanehalkı anketi daha güçlü sinyal verdi

Bununla birlikte raporun ayrıntıları işgücü piyasasına ilişkin tamamen olumsuz bir tablo ortaya koymadı.

İşsizlik oranının hesaplanmasında kullanılan hanehalkı anketine göre istihdam eylül ayında 406 bin kişi arttı. İşgücüne katılanların sayısı ise 485 bin yükseldi.

İşgücüne katılım oranı 0,2 puan artarak yüzde 61,8’e çıktı ve mayıs ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

İş aramaktan vazgeçenleri ve ekonomik nedenlerle yarı zamanlı çalışanları da kapsayan daha geniş tanımlı işsizlik göstergesi ise yüzde 7,6’ya gerileyerek Ocak 2025’ten bu yana en düşük seviyesini gördü.

Bu ayrışma, şirketlerden alınan verilere dayanan tarım dışı istihdam rakamları ile hanehalkı anketinin işgücü piyasasının gücü konusunda farklı sinyaller verdiğini gösteriyor.

Ücret artışları da yavaşladı

Fed açısından dikkat çekici bir başka gelişme ücretlerde yaşandı.

Ortalama saatlik kazançlar ağustos ayına göre yalnızca yüzde 0,1 arttı ve beklentilerin altında kaldı. Yıllık ücret artışı ise yüzde 3’e gerileyerek 2021'den bu yana en düşük seviyeye indi.

Ücret artışındaki yavaşlama, işgücü piyasasından kaynaklanan enflasyon baskılarının azalabileceğine yönelik beklentileri destekleyebilir.

Fed’in faiz artışı beklentileri geriledi

Verilerin ardından ABD tahvil faizleri düştü ve yatırımcılar Fed’in yeni faiz artışlarına ilişkin beklentilerini azalttı.

Para politikasına ilişkin beklentilere duyarlı iki yıllık ABD Hazine tahvili faizi 8 baz puan gerileyerek yüzde 4,71’e indi.

Vadeli piyasalarda daha önce Aralık 2026’ya kadar tamamen fiyatlanan bir faiz artışının olasılığı yüzde 88’e geriledi. Piyasa ayrıca yıl sonuna kadar tam bir faiz artışını artık fiyatlamıyor.

Fed geçen ay, üç yıl aradan sonra ilk kez politika faizini artırmıştı. Fed Başkanı Kevin Warsh, işgücü piyasasının iyi durumda olduğunu ve bunun merkez bankasına uzun süredir yüksek seyreden enflasyonla mücadele etmek için faizleri 25 baz puan artırma alanı verdiğini söylemişti.

Son haftalarda Fed’in ekim ayında yeniden faiz artırabileceğine yönelik piyasa beklentileri güçlenmişti. Ancak Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson ile New York Fed Başkanı John Williams bu hafta yaptıkları açıklamalarda, yeni bir adım öncesinde daha fazla verinin değerlendirilmesi gerekebileceğine işaret etti.

Fed için ikilem büyüyor

Eylül istihdam raporu Fed açısından para politikası tartışmasını daha karmaşık hale getiriyor.

Bir tarafta enflasyonun hedefin üzerinde kalması faizlerin daha da artırılmasını desteklerken, diğer tarafta istihdam yaratımındaki sert yavaşlama ve ücret artışlarının hız kesmesi, daha sıkı para politikasının işgücü piyasasını gereğinden fazla baskılayabileceği riskini artırıyor.

Öte yandan işgücü piyasasında düşük hareketlilik çalışanlar açısından başka sorunlar yaratıyor. İşini kaybedenlerin yeni bir pozisyon bulması zorlaşırken, mevcut işlerinden memnun olmayan çalışanların da alternatif bulma imkânları azalıyor. Bu durum, resmi işsizlik oranı görece düşük kalmasına rağmen Amerikalıların işgücü piyasasına ilişkin algısının neden kötüleştiğini kısmen açıklıyor.

Eylül raporu aynı zamanda kasım ayındaki ara seçimlerden önce yayımlanacak son istihdam raporu olma özelliğini taşıyor. Seçim kampanyasında hayat pahalılığı ve ekonominin genel görünümü önemli gündem maddeleri olmaya devam ediyor.