Çin Enerji Krizini Fırsata Çevirdi: Savaşa Rağmen Motorin İhracatında %262'lik Rekor Artış

Küresel enerji piyasalarında dengeler yeniden şekilleniyor. Geleneksel olarak petrol üreticisi ülkelerin hakim olduğu piyasada, dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin, uyguladığı stratejik hamlelerle küresel enerji krizini lehine çevirmeyi başardı.

Çin Gümrük Muhafaza Dairesi tarafından açıklanan son verilere göre, Pekin yönetiminin işlenmiş petrol ürünleri ihracatı Eylül 2026’da yıllık bazda %39,4 artış göstererek 7,16 milyon tona ulaştı. Küresel pazardaki arz sıkıntısı ve Orta Doğu ile Rusya'daki çatışmaların üretimi aksatmasıyla birlikte, Çin’in motorin (dizel) ihracatı adeta patlama yaparak %262,3’lük rekor bir artışla 1,85 milyon tona yükseldi. Bu rakam, Şubat 2023'ten bu yana kaydedilen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti.

İhracat Kısıtlamalarından Piyasa Liderliğine

Çin, Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve bölgesel krizlerin iç piyasa tedarikine yönelik oluşturduğu riskleri bertaraf etmek amacıyla Mart 2026 ortalarında motorin, benzin ve uçak yakıtı gibi işlenmiş ürünlerin ihracatına geçici kısıtlamalar getirmişti. İç pazarını güvenceye alan Pekin, Temmuz ortasında bu kısıtlamaları esneterek küresel pazara güçlü bir dönüş yaptı.

Ağustos ayında başlayan ihracat ivmesi Eylül ayında da hız kesmeden devam etti. Yılın ilk 9 ayındaki (Ocak-Eylül) genel tablo ve yakıt türlerine göre dağılım ise şöyle şekillendi:

• Toplam Rafine Ürün İhracatı: Yılın ilk 9 ayında toplam 41,4 milyon ton rafine petrol ürünü ihraç edildi (yıllık bazda %3,7 düşüş).

• Motorin (Dizel): Eylül ayındaki %262'lik rekor artışın yanı sıra, ilk 9 aylık toplam motorin ihracatı %31,6 artarak 6,68 milyon tona ulaştı.

• Uçak Yakıtı: Eylül ayında yıllık %16,7 artışla 1,94 milyon tona yükseldi. İlk 9 aylık toplam ihracat ise %11 azalarak 13,7 milyon ton oldu.

• Benzin: Eylül ayında %4,1 düşüşle 620 bin ton seviyesinde kaldı. Yılın ilk 9 ayındaki benzin ihracatı ise %51,9'luk sert bir gerilemeyle 3,04 milyon ton olarak gerçekleşti.

• LNG İthalatı: Çin’in Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) ithalatı Eylül ayında %1,4 azalarak 5,61 milyon tona geriledi. Yılın ilk 9 ayındaki toplam LNG ithalatı ise 44,62 milyon ton oldu.

Üretimi Yetmiyor Ama Piyasayı Yönetiyor

Net bir petrol ithalatçısı olan ve yerli üretimi iç tüketimini karşılamaya yetmeyen Çin'in küresel rafine ürün pazarında oyun kurucu hale gelmesi tesadüf değil. Pekin yönetimi, yaklaşık çeyrek asır önce başlattığı stratejik hamlelerle devasa bir ulusal petrol rezervi oluşturdu.

Buna ek olarak devasa bir rafinaj kapasitesi inşa eden Çin, bugün dünyanın ikinci en büyük rafinaj gücü konumunda. Ülke içindeki rafinerilerin yüksek kapasitesi sayesinde hem kendi iç pazar ihtiyacını eksiksiz karşılıyor hem de ürettiği türev ürünlerin fazlasını bölge ülkelerine ihraç ederek küresel piyasadaki arz açığını kapatıyor.

Savaş ve jeopolitik krizlerin gölgesinde geçen 2026 yılında Çin; stok gücü, rafinaj kapasitesi ve esnek ihracat politikalarıyla enerji krizini yönetebilen nadir aktörlerden biri olduğunu bir kez daha kanıtladı.