ABD’de üretici enflasyonu yüzde 5,4’e çıktı: Fed’in faiz artışı ihtimali güçleniyor

ABD’de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ağustosta aylık yüzde 0,4 artarak beklentilere paralel gerçekleşirken, yıllık üretici enflasyonu yüzde 5,4’e yükseldi. ABD-İran savaşının yeniden şiddetlenmesiyle enerji fiyatlarında yaşanan yüzde 4,2’lik sıçrama üretici maliyetlerini yukarı çekti. Enflasyonun Fed’in hedefinin üzerinde seyretmesi ve işgücü piyasasının ağustosta yeniden güçlenmesi, 15-16 Eylül toplantısında 25 baz puanlık faiz artışı ihtimalini gündemde tutuyor.

ABD’de üretici fiyatları ağustos ayında enerji maliyetlerindeki sert yükselişin etkisiyle yeniden hızlandı.

Çalışma Bakanlığı’na bağlı İşgücü İstatistikleri Bürosu’nun (BLS) açıkladığı verilere göre nihai talep için Üretici Fiyat Endeksi ağustosta bir önceki aya göre yüzde 0,4 arttı.

Temmuz ayındaki artış ise yüzde 0,1’e revize edildi. Reuters anketine katılan ekonomistler ağustosta yüzde 0,4’lük artış bekliyordu.

Yıllık bazda ise üretici enflasyonundaki hızlanma çok daha belirgin oldu. ÜFE temmuzdaki yüzde 4,8’den ağustosta yüzde 5,4’e yükseldi.

Enerji fiyatları bir ayda yüzde 4,2 arttı

Üretici fiyatlarındaki yükselişin başlıca kaynağı enerji oldu.

ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesinin petrol fiyatlarını yukarı taşımasıyla üretici enerji fiyatları ağustosta aylık yüzde 4,2 arttı.

Enerji fiyatları bundan önce iki ay üst üste gerilemişti.

Toptan gıda fiyatları ise temmuzdaki yüzde 0,9’luk düşüşün ardından ağustosta yalnızca yüzde 0,1 yükseldi.

Mal fiyatlarında daha güçlü bir artış görüldü. Üretici mal fiyatları aylık bazda yüzde 1,1 sıçradı. Gıda ve enerji hariç tutulduğunda dahi mal fiyatlarındaki artış yüzde 0,4 olarak gerçekleşti.

Hizmet fiyatlarındaki yükseliş ise yüzde 0,1 ile daha sınırlı kaldı.

Bu tablo, son enflasyon şokunun şu aşamada önemli ölçüde enerji ve mal fiyatları üzerinden ilerlediğine işaret ediyor.

Petrol şoku Fed’in işini zorlaştırıyor

ABD-İran savaşının enerji piyasaları üzerindeki etkisi Fed açısından para politikası denklemini yeniden zorlaştırdı.

Petrol fiyatlarının yükselmesi doğrudan enerji maliyetlerini artırırken, bu maliyetlerin ulaştırma, imalat ve diğer sektörlere yansıması durumunda enflasyon baskısının daha geniş bir alana yayılma riski bulunuyor.

Fed para politikası açısından ÜFE’den ziyade Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endekslerini takip ediyor ve yüzde 2’lik enflasyon hedefini bu gösterge üzerinden tanımlıyor.

Bununla birlikte ÜFE’nin bazı bileşenleri PCE enflasyonunun hesaplanmasında kullanıldığı için üretici fiyatları Fed açısından önemli bir öncü gösterge olmaya devam ediyor.

PCE hesaplamasında yöntem değişiyor

Ağustos ayından itibaren PCE enflasyonunun hesaplanmasında kullanılan bazı ÜFE bileşenlerinde metodolojik değişiklik yapılacak.

Özellikle geçmişte çekirdek PCE üzerinde önemli aylık dalgalanmalara neden olan portföy yönetimi ve yatırım danışmanlığı hizmetleri farklı bir yöntemle hesaplanacak.

Ayrıca hanehalkı hukuk hizmetleri ile bilgisayar yazılımına ilişkin yeni ÜFE bazlı tahminler sisteme dahil edilecek.

Wrightson ICAP Başekonomisti Lou Crandall, bu değişiklikler nedeniyle ağustos ÜFE rakamlarından PCE enflasyonuna yapılacak geçiş konusunda normalden daha fazla belirsizlik bulunduğunu belirtti.

Dolayısıyla ağustos ÜFE verisinin Fed’in tercih ettiği enflasyon göstergesine tam olarak ne ölçüde yansıyacağını hesaplamak bu ay daha zor olacak.

Çekirdek PCE geçmişe dönük aşağı revize edilebilir

Morgan Stanley ekonomistlerine göre metodoloji değişikliği yılın ilk dört ayına ilişkin PCE enflasyon verilerinde aşağı yönlü revizyonlara yol açabilir.

Buna karşılık mayıs-ağustos dönemindeki rakamlarda anlamlı bir değişiklik beklenmiyor.

Morgan Stanley hesaplamalarına göre temmuz itibarıyla çekirdek PCE enflasyonunun 12 aylık oranı mevcut yüzde 3,3 seviyesinden yaklaşık yüzde 3,1’e, altı aylık yıllıklandırılmış oranı ise yüzde 3,5’ten yüzde 3,2’ye revize edilebilir.

Fed açısından özellikle önemli hale gelen son üç aylık yıllıklandırılmış çekirdek PCE eğiliminin ise yaklaşık yüzde 3,0-3,1 civarında kalması bekleniyor.

Bu da metodolojik revizyonların enflasyonun yakın dönemdeki ana eğilimini önemli ölçüde değiştirmeyeceği anlamına geliyor.

Gözler şimdi tüketici enflasyonunda

ÜFE’nin beklentilere paralel gelmesi piyasalardaki faiz tartışmasını sona erdirmedi.

Enflasyon hâlâ Fed’in yüzde 2 hedefinin belirgin biçimde üzerinde. Buna ağustosta işgücü piyasasında gözlenen toparlanma da eklenince, bazı ekonomistler Fed’in gelecek haftaki toplantıda yeniden faiz artırması gerektiğini savunuyor.

Özellikle uzun vadeli ABD tahvil faizlerindeki yükseliş, Fed’in enflasyon karşısında nasıl hareket edeceğine ilişkin belirsizliği daha önemli hale getiriyor.

Piyasaların bir sonraki kritik verisi tüketici enflasyonu olacak. TÜFE rakamları, enerji şokunun tüketici fiyatlarına ne ölçüde geçtiği konusunda daha doğrudan bir sinyal verecek.

Warsh’ın şahin Jackson Hole mesajı

BMO Capital Markets Başekonomisti Scott Anderson, Fed Başkanı Kevin Warsh’ın Jackson Hole’da yaptığı şahin konuşmanın gelecek haftaki toplantıda merkez bankasının hareket alanını daralttığını düşünüyor.

Anderson’a göre enflasyon başta olmak üzere verilerin aynı yönde işaret vermesi durumunda Fed’in tahvil piyasasındaki enflasyonla mücadele kredibilitesini korumak için faiz artırması gerekebilir.

ÜFE verisi açıklanmadan önce vadeli piyasalar, Fed’in 15-16 Eylül toplantısında 25 baz puan faiz artırması olasılığını yaklaşık yüzde 62 olarak fiyatlıyordu.

Fed’in politika faizi halen yüzde 3,50-3,75 aralığında bulunuyor.

Fed için enerji-enflasyon ikilemi

Ağustos ÜFE verisi tek başına Fed’i faiz artırımına zorlayacak ölçüde büyük bir sürpriz içermiyor. Aylık yüzde 0,4’lük artış ekonomistlerin tahminleriyle tamamen uyumlu.

Ancak verinin bileşimi ve yıllık enflasyondaki yükseliş daha önemli bir mesaj veriyor.

Enerji fiyatlarında yalnızca bir ayda yüzde 4,2 artış yaşanırken yıllık üretici enflasyonunun yüzde 5,4’e çıkması, ABD-İran savaşının küresel enerji şokunun Amerikan fiyatlarına geçmeye başladığını gösteriyor.

Fed açısından kritik soru, bu etkinin geçici bir enerji şoku olarak kalıp kalmayacağı.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş diğer mal ve hizmet fiyatlarına yayılır ve enflasyon beklentilerini de yukarı çekerse Fed’in faiz artırımına gitme gerekçesi güçlenecek.

Buna karşılık enerji dışındaki fiyat baskılarının sınırlı kalması ve ekonomik aktivitenin zayıflaması halinde merkez bankası daha temkinli davranabilir.

Bu nedenle ağustos ÜFE’si Fed açısından nihai kararı vermedi. Ancak 15-16 Eylül toplantısı öncesinde faiz artışı seçeneğini masadan kaldırmak bir yana, canlı tutan bir veri oldu.

Yahoo!