İran Savaşı Trump’ın servetini katladı: Faturayı kim ödüyor?

CNBC tarafından yapılan bir analiz, ABD Başkanı Donald Trump’ın petrol ve doğalgaz şirketlerindeki hisselerinin değerinin, İran ile yürütülen savaşın ilk 6 ayında ciddi bir artış kaydettiğini ortaya koydu. Analiz, Trump’ın yatırım hesaplarının, doğrudan petrol ve borsa piyasalarını etkileyen siyasi ve askeri kararlar aldığı günlerde bile enerji sektöründe hisse alım-satımına devam ettiğini gösterdi.

Analist Nadim El-Mallah, savaşın patlak vermesiyle petrol fiyatlarının yükselişe geçtiğini, buna paralel olarak Trump’ın enerji sektöründeki yatırım portföyünün büyük bir kısmının değer kazandığını belirtti. Bu durum, ABD Başkanı’nın siyasi kararları ile kişisel finansal çıkarları arasındaki çizginin sınırlarına dair soru işaretlerini yeniden gündeme getirdi.

CNBC’nin analizine göre, Trump’ın finansal bildirimlerine dayanarak petrol ve doğalgaz şirketlerindeki en büyük 9 hissesi, savaşın başlangıcından ağustos ayının sonuna kadar 1 milyon ile 4,4 milyon dolar arasında kâğıt üzerinde (defter değeri) kazanç sağladı. Bu listede en fazla kazanç getirenlerin başında ise ExxonMobil ve Chevron şirketleri yer aldı. Şirket hisselerinin kesin tutarları yerine tahmin aralıklarıyla bildirilmesi nedeniyle, bu rakamların gerçekleşmiş kârı değil, tahmini değer artışını temsil ettiği vurgulandı.

Kritik Karar Günlerinde Yapılan Hisseli İşlemler

Analiz, Trump’ın savaş sürecinde aldığı kritik kararlarla eş zamanlı olarak hesaplarında gerçekleşen hisse alım-satım hareketlerini de mercek altına aldı:

·       23 Mart: Trump, piyasalar açılmadan önce İran’ın enerji tesislerine yönelik tehdit ettiği misilleme vurularını erteledi. Bu kararla Brent petrolünün varil fiyatı %11 oranında düştü. Aynı gün Trump’ın hesaplarından petrol ve doğalgaz şirketlerinde —ExxonMobil ve Chevron dahil— 16 ayrı alım işlemi bildirildi; hiçbir satış yapılmadı.

·       7 Nisan: Trump’ın hesaplarından birinde, 500 bin ile 1 milyon dolar değerinde ExxonMobil hissesi satıldığı bildirildi. Piyasaların kapanmasından yaklaşık iki buçuk saat sonra Trump, İran ile iki haftalık bir ateşkes ilan etti. Ertesi gün ExxonMobil hisseleri %6’dan fazla değer kaybıyla güne başladı.

CNBC, Trump’ın bu işlemleri bizzat yönlendirdiğine ya da yatırım yöneticilerinin siyasi ve askeri kararları önceden bilerek hareket ettiğine dair doğrudan bir kanıt bulunmadığını aktardı. Beyaz Saray ise tüm yatırım kararlarının bağımsız portföy yöneticileri tarafından alındığını ve herhangi bir çıkar çatışmasının söz konusu olmadığını savundu.

Ancak Uluslararası Şeffaflık Örgütü (Transparency International), bu mekanizmanın sorunu ortadan kaldırmadığı görüşünde. Örgüt, çıkar çatışmasının yalnızca "satış düğmesine basan kişi" ile sınırlı olmadığını; başkanın kendi parasının yoğun şekilde petrol şirketlerinde yatırımlı olduğunu bilmesinin ve ardından bu hisseleri etkileyebilecek kararlar almasının başlı başına bir problem teşkil ettiğini vurguluyor.

Enerji Şirketlerinin Kârı Katlandı, Fatura Seçmene Kesildi

CNBC’nin incelediği şirket verilerine göre, Trump’ın hisse sahibi olduğu 9 enerji şirketi, bu yılın ikinci çeyreğinde toplam 47,6 milyar dolar kâr elde etti. Bu rakam, geçen yılın aynı döneminde kaydedilen kârın yaklaşık 3 katına denk geliyor. Bu kârın yarısından fazlasını ise ağustos ayı başında Trump’ın "aşırı kâr etmekle" açıkça eleştirdiği ExxonMobil ve Chevron sağladı.

Madalyonun diğer tarafında ise savaş nedeniyle yükselen akaryakıt fiyatlarının yükünü Amerikalı tüketiciler üstlendi. ABD Kongresi Karma Ekonomik Komitesi'ndeki Demokrat uzmanların tahminlerine göre, savaşın başlangıcından bu yana ortalama bir Amerikalı aile benzin için fazladan 604 dolar ödemek zorunda kaldı.

Böylece, Trump’ın petrol portföyünün değerini artıran savaş, aynı zamanda Amerikalı seçmenlerin akaryakıt faturasını kabartmış oldu. Savaşın sona ermesi durumunda petrol fiyatlarının ve enerji hisselerinin düşüşe geçme ihtimali, siyasi kararlar ile piyasa hareketleri arasındaki hassas dengeyi koruyor. Nitekim savaşın ne zaman biteceği kararı da enerji fiyatlarını ve buna bağlı yatırımları doğrudan etkileyecek siyasi bir tercih niteliği taşıyor.