Küresel Enerji Şoku: İran Savaşı’nın 50 Günlük Bilançosu Belli Oldu

İran savaşıyla başlayan enerji krizi, tarihin en büyük arz kesintisine dönüştü. Sadece 50 günde piyasadan silinen 500 milyon varil petrolün değeri 50 milyar doları aşarken, uzmanlar toparlanmanın yıllar alabileceği konusunda uyarıyor.

PARAANALİZ – Küresel enerji piyasaları, modern tarihin en ağır sınavlarından birini veriyor. Şubat ayında patlak veren İran savaşı, 50. gününü geride bırakırken dünya ekonomisinde açtığı derin yara rakamlarla tescillendi. Veri analiz şirketi Kpler ve araştırma devi Wood Mackenzie tarafından paylaşılan veriler, enerji arzında yaşanan kesintinin ürkütücü boyutlarını gözler önüne seriyor.

Tarihin En Büyük Arz Kesintisi: 500 Milyon Varil Kayıp

Savaşın başladığı günden bu yana küresel piyasalardan 500 milyon varilden fazla ham petrol çekildi. Varil başına ortalama 100 dolarlık fiyat üzerinden yapılan hesaplamalar, toplam gelir kaybının 50 milyar doları geçtiğini gösteriyor. Bu meblağ, Estonya veya Letonya gibi ülkelerin yıllık toplam milli gelirine (GSYİH) eşitken, Avrupa’nın dev ekonomisi Almanya’nın GSYİH’sinin yüzde birine tekabül ediyor.

Petrol Kaybı Ne Anlama Geliyor?

Piyasaya sunulamayan bu devasa miktar, günlük hayattaki tüketimle kıyaslandığında krizin boyutları daha net anlaşılıyor:

• Küresel Araç Trafiği: Dünyadaki tüm araçların 11 gün boyunca yola çıkmaması.

• Havacılık Sektörü: Küresel havacılık talebinin tam 10 hafta boyunca askıya alınması.

• Ekonomik Çarklar: Dünya ekonomisinin 5 gün boyunca hiç petrol kullanmadan çalışması.

• Askeri Güç: ABD ordusunun yaklaşık 6 yıllık toplam yakıt ihtiyacı.

Körfez’de Üretim Durma Noktasında: Devler Devre Dışı

Kriz, sadece İran ile sınırlı kalmayıp tüm bölgeyi etkisi altına aldı. Geçtiğimiz ay Körfez ülkeleri, günlük 8 milyon varil civarında olan üretimlerini neredeyse sıfıra indirmek zorunda kaldı. Bu miktar, enerji devleri Exxon Mobil ve Chevron’un toplam üretimine eşdeğer bir kapasitenin sistemden çıkması anlamına geliyor.

Jet yakıtı ihracatında da benzer bir çöküş yaşanıyor. Suudi Arabistan, BAE, Katar ve Kuveyt gibi ülkelerin Şubat ayında 19,6 milyon varil olan ihracatı, Mart ve Nisan aylarında toplamda 4,1 milyon varile kadar geriledi.

“Yaraların Sarılması Yıllar Alacak”

Analistler, savaşın sahada yarattığı tahribatın enerji altyapısında kalıcı hasarlar bıraktığını belirtiyor. Kpler kıdemli analisti Johannes Rauball, Kuveyt ve Irak’taki petrol sahalarının normal kapasiteye dönmesinin en az 4-5 ay süreceğini vurguluyor.

Katar’ın LNG (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) tesisleri ve bölgedeki dev rafinerilerde meydana gelen fiziksel hasarlar ise krizin faturasını zamana yayıyor. Uzmanlara göre, enerji altyapısının tam anlamıyla onarılması ve stokların eski seviyesine gelmesi yıllar sürecek bir süreci beraberinde getirecek.