Dünya Ekonomisi
ABD yaptırımları gevşetti, Ukrayna Rus enerji altyapısını vurdu: Petrol piyasasında yeni gerilim
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı trafiğe kapatması ve Ukrayna'nın Rus enerji tesislerini vurması akabinde Brent yeniden $110/varili deneyebilir
ABD’nin Rus petrolüne yönelik yaptırımlarda yeni bir muafiyet kararı almasının hemen ardından Ukrayna’nın Rus rafinerilerine düzenlediği saldırılar, enerji piyasalarında yeniden belirsizliği artırdı. Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimle birlikte petrol fiyatlarında yeniden üç haneli seviyelerin gündeme gelmesi bekleniyor.
Ukrayna’dan Rus rafinerilerine gece saldırısı
Ukrayna, ABD’nin Rus petrol satışına yönelik yaptırım muafiyetini uzatmasından yalnızca saatler sonra Rusya’daki kritik enerji altyapılarını hedef aldı.
Ukrayna İHA kuvvetleri komutanı Robert “Madyar” Brovdi, saldırıların şu hedefleri kapsadığını açıkladı:
- Samara bölgesindeki Novokuybyshevsk ve Syzran rafinerileri
- Krasnodar’daki Tikhoretsk petrol terminali
- Baltık Denizi’ndeki Vysotsk limanı
- İşgal altındaki Kırım’da Sevastopol petrol deposu
Rusya Savunma Bakanlığı saldırıları doğrulamazken, 258 Ukrayna İHA’sının düşürüldüğünü açıkladı. Ancak bölgesel yetkililer saldırıların etkilerini doğruladı.
Krasnodar’da petrol tesisinde yangın çıktığı, yüzlerce personelin müdahale ettiği bildirildi. Leningrad bölgesinde ise Vysotsk limanında çıkan yangının kontrol altına alındığı açıklandı.
ABD’nin muafiyet kararı tartışma yarattı
ABD Hazine Bakanlığı, Rus petrolünün deniz yoluyla satışına yönelik yaptırım muafiyetini 16 Mayıs’a kadar uzattı.
Trump yönetimi, bu adımı küresel petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla attığını savunurken, Ukrayna tarafı kararı sert şekilde eleştirdi.
Brovdi, kararı “siyasi sinizm” olarak nitelendirerek, bunun “Ukraynalıların hayatına mal olduğunu” söyledi.
Karar, Washington’ın kısa süre önce muafiyeti yenilemeyeceğini açıklamasına rağmen geri adım atmasıyla dikkat çekti.
Rusya’nın enerji gelirleri artıyor
Uluslararası yaptırımlara rağmen yükselen petrol fiyatları ve muafiyet kararları, Rus ekonomisine önemli katkı sağlıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı’na göre:
- Rusya’nın enerji gelirleri Mart ayında 9.75 milyar dolardan 19 milyar dolara yükseldi
- Yeni muafiyet yaklaşık 100 milyon varil petrolü kapsıyor
Bu durum, savaş finansmanı açısından Moskova’nın elini güçlendiriyor.
Türkiye “Orta Koridor”u Öne Çıkarıyor: Hürmüz’e Alternatif Arayışı
Hürmüz Boğazı yeniden kapanıyor: Petrol için kritik risk
Petrol piyasasında asıl belirleyici unsur ise Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler.
İran’ın ateşkes sürecine rağmen boğazı yeniden kapattığını açıklaması ve tanker geçişlerine yönelik risklerin artmasıyla birlikte:
- Küresel petrol arzının yaklaşık %20’si (günde 20 milyon varil) risk altına girdi
- Tankerlere yönelik saldırı iddiaları güvenlik riskini artırdı
- Brent petrol fiyatı kısa sürede yeniden yukarı yönlü baskı altına girdi
Cuma günü ateşkesle 86 dolara kadar gerileyen Brent petrol, artık bu seviyelerin “geçici” olduğu bir ortama girmiş durumda.
Ukrayna saldırıları arzı daha da daraltıyor
ABD’nin muafiyet kararıyla piyasaya arz artırılmak istenirken, Ukrayna’nın saldırıları bu etkiyi tersine çeviriyor.
Uzmanlara göre:
- Rusya’nın deniz yoluyla petrol ihracatı kapasitesi zarar görüyor
- Rafineri ve lojistik merkezlere yapılan saldırılar arzı kısıtlıyor
- Günlük 4.6 milyon varile ulaşan ihracat kapasitesi risk altında
Bu durum, küresel piyasada “arz var ama ulaşılamıyor” paradoksunu güçlendiriyor.
Petrol fiyatlarında yeni senaryolar
Mevcut gelişmelere göre önümüzdeki hafta için Brent petrol beklentileri:
- Temel senaryo: 105–112 dolar (yüksek olasılık)
- Panik senaryosu: 120 dolar üzeri (orta olasılık)
- İyimser senaryo: 95–100 dolar (düşük olasılık)
Jeopolitik risk priminin varil başına 15–20 dolar seviyesinde kalıcı olabileceği değerlendiriliyor.
Sonuç: Üç haneli petrol yeniden gündemde
Hürmüz Boğazı’ndaki riskler, Ukrayna’nın saldırıları ve ABD’nin çelişkili politikaları birleştiğinde, petrol piyasasında yeniden üç haneli fiyatlar güçlü bir ihtimal haline geliyor.
Kısa vadede kalıcı bir ateşkes veya diplomatik çözüm olmaması durumunda, Brent petrolün yeniden 110 dolar seviyesini test etmesi bekleniyor.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
