ANALİZ: SP500 Yön Ne Olacak? Satış Dalgası Devam mı?

Küresel piyasalarda son günlerin ortak teması “volatilite”.

S&P 500’de değerleme ayrışması sürerken VIX’te eşik kırılımları risk iştahının dalgalandığını gösteriyor. Bu yazıda, olası dip sinyallerini öne çıkaran olumlu yorumlarla, “yüzey sakin, dipte stres” diyen olumsuz uyarılar bir arada derlendi.

Olumsuz Görüşler:

 

Grafik, S&P 500’de en büyük 10 şirketin (yeşil) ve kalan şirketlerin (mavi) ileriye dönük 12 aylık F/K (P/E) çarpanlarını zaman içinde karşılaştırıyor; ayrıca endeksin geneli (gri) var. Son kutucukta “Latest” ve “Average” değerleri öne çıkıyor: Top 10: 25,7x (ortalama 20,7x), kalanlar: 19,4x (ortalama 15,9x), S&P 500: 21,5x (ortalama 16,8x).

Hem Top 10 hem de kalanlar kendi tarihsel ortalamalarına göre pahalı; fakat Top 10’un primli olması, piyasa getirisinin daha çok “mega-cap”lerde yoğunlaştığı bir rejimi işaret ediyor. Bu yapı, birkaç hisse bozulduğunda endeksi orantısız etkileyebilir. Ya da endeks içi yayılımda kalan şirketler hızlanırsa değerleme farkı kapanabilir.

Yukarıdaki grafik Nasdaq/teknoloji ağırlıklı bir endekste  yükseliş trendi içinde tepe oluşumlarını ve olası kırılma bölgelerini gösteriyor. Üstteki kesikli çizgiler, fiyatın defalarca çarptığı direnç bandını; alttaki yatay kesikli çizgi ise destek bölgesini temsil ediyor. Oklar, tepe denemelerinin başarısız kaldığı noktaları vurguluyor. Daha önce benzer bir yapıdan sonra grafikte -33% civarı bir düşüş yaşanmış; sonrasında güçlü bir toparlanma olsa da yeni zirvelerde tekrar sıkışma görülüyor ve ekranda -27% gibi bir örnek geri çekilme hatırlatması var. “Destek kırılırsa” düzeltme derinleşebilir; çünkü yükseliş momentumu zayıfladığında satışlar hızlanır. Tersi durumda, destekten gelen alımlar trendi koruyabilir.

Yukarıdaki grafik, ACWI (All-Country World Index) fiyatını (üstte) ve küresel piyasalarda “katılım/yayılım”ı (altta) birlikte veriyor. Alttaki iki seri: 50 günlük ortalamanın üstündeki piyasa yüzdesi (mavi) ve 200 günlük ortalamanın üstündeki piyasa yüzdesi (turuncu). Paylaşım notunda son durum vurgulanıyor: 50G üstü oranı kısa süre önce %70’in altına sarkmışken şimdi %40’ın da altına inmiş; grafikte sağda yaklaşık %38 görünüyor. 200G üstü oranı ise %80’in altına kırılmış ve sağda %79 civarında.

Fiyat endeksi hâlâ nispeten güçlü görünse bile, katılımın hızla daralması “az sayıda piyasanın taşıdığı” bir görüntü yaratır. Bu, bazen sağlıklı bir “reset” (aşırı ısınmanın soğuması) olabilir; bazen de daha geniş çaplı bir zayıflamanın başlangıcı.

Olumlu Görüşler:

 

Yukarıdaki grafik, üst panelde S&P 500’ün uzun dönemli seyrini; alt panelde ise VIX (beklenen oynaklık) seviyelerini veriyor. Mesajın özü: VIX’in 200+ gün sonra ilk kez 29’un üzerinde kapandığı bir gün/hafta işaretlenmiş. VIX panelinde 29 seviyesi yatay çizgiyle eşik gibi kullanılıyor; kırmızı noktalar geçmişte benzer “VIX sıçraması” dönemlerini vurguluyor. Alttaki tabloda ise bu benzer tarihlerin ardından S&P 500’ün 1–5 gün, 2–4 hafta, 2–12 ay gibi ileri vadelerdeki performansı karşılaştırılıyor.

VIX’in 29 üstüne çıkması genellikle “korku primi”nin yükseldiğini, hedge talebinin arttığını söyler. Tarihsel örneklerde böyle sıçramalar çoğu zaman kısa vadede dip/yerel dip bölgelerine denk gelebiliyor.

Yukarıdaki görsel, “SPX çok dar bantta seyrederken VIX’in olağandışı yüksek” kaldığı durumları tartışıyor. Soldaki küçük tabloda belirli tarihler için SPX 2 aylık aralık (%) ve ortalama VIX yan yana verilmiş; seçili satırda (3/5/2026) SPX’in oynaklığı görece sınırlıyken VIX’in yüksek kaldığı vurgulanıyor. Sağdaki büyük tablo ise VIX opsiyonlarında açık pozisyonu (open interest) gösteriyor: Mart–Haziran vadelerinde, özellikle çok uzak (far OTM) call kullanım fiyatlarında (ör. 70–90 bandı gibi) dikkat çekici yoğunluk var.

Bu, piyasanın “bugün sakin ama yarın kuyruk risk var” diye fiyatladığı bir tablo olabilir. Bir başka okuma: VIX opsiyon piyasasında yoğun call talebi, volatiliteyi yukarıda tutup hedge maliyetini artıran bir “teknik” etki yaratabilir. VIX yüksekken SPX dar bantta kalıyorsa; 1) realized vol düşükken implied vol pahalı olabilir, 2) kırılma geldiğinde hareket sertleşebilir, 3) opsiyon pozisyonlanması çözülürken VIX’te ani spike/düşüşler görülebilir.

Grafik, VIX’in bir haftada %48 arttığını ve bunun tarihsel olarak “en büyük haftalık sıçramalar” içinde 21. sırada olduğunu söylüyor. Alttaki tablo, 1990’dan bu yana en büyük haftalık VIX sıçramalarını listeliyor ve her bir olaydan sonra S&P 500’ün 4 hafta, 3 ay, 6 ay, 1 yıl, 2–5 yıl gibi vadelerdeki toplam getirilerini renklerle (pozitif/negatif) gösteriyor. En alttaki satırlarda ayrıca “en büyük 25 sıçrama ortalaması” ile “diğer dönemler ortalaması” karşılaştırması var; amaç, VIX şoklarından sonra getirilerin ortalamanın üzerinde olup olmadığını test etmek.

VIX’in böyle sert yükselişleri çoğunlukla panik/hedge dönemlerine denk geldiği için, tarihsel olarak sıkça tepki rallisi (bounce) görülmüş.

Yukarıdaki grafik iki katmanlı: Üstte VIX (günlük) sarı çizgiyle, altta ise VIX’in 10 günlük ROC’u (Rate of Change) kırmızı çizgiyle veriliyor. Sağ üstte görünen seviye yaklaşık 29,49. Tweet’in vurgusu “VIX 10-day ROC > %50” sinyalinin tetiklenmesi. Alt paneldeki yatay eşik çizgisi bu %50 bandını temsil ediyor; kırmızı çizgi bu seviyenin üstüne çıktığında “ani volatilite şoku” oluştuğu kabul ediliyor. En altta mavi çizgi S&P 500 Large Cap (ya da benzer bir endeks) ve beyaz oklar, geçmişte bu ROC sinyallerinden sonra endekste görülen toparlanma bölgelerini işaretliyor.

Bu tip ROC sıçraması genelde “risk-off” anına denk gelir: piyasa korkuyu hızla fiyatlar. Tarihsel olarak ise böyle panik benzeri sıçramalar, çoğu zaman satışın sonuna yaklaşırken görülür.

Paylaşımda örneklem n=19; 15’inde yükseliş, 4’ünde düşüş ve ortalama 6 aylık getiri +%13,5 deniyor. Bu, olasılığın pozitif tarafa kaydığını söyler ama “olay sürüyorsa” (jeopolitik, kredi stresi) VIX yüksek kalabilir ve süreç uzayabilir.