Genel
İddia: İran’da Gece Gösterileri Yeniden Başladı
Hem Tahran, hem de Trump üzerinde baskı artıyor. Bu hafta piyasalar tatsız şoklara uyanabilir
Sürgündeki Veliaht Prens Rıza Pehlevi’nin çağrısıyla ilan edilen “Küresel Eylem Günü”nün ardından İran’ın birçok kentinde gece saatlerinde çatı ve pencerelerden hükümet karşıtı sloganlar atıldığı bildirildi. Yurt dışında ise Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya’da yüz binlerce İranlı rejim karşıtı gösterilere katıldı. Gelişmeler, ekonomik kriz ve artan siyasi baskı ortamında yaşanıyor.
Çatılardan Sloganlar
Jerusalem Post ve bazı Arap kaynaklarına göre, sürgündeki muhalif isim Reza Pahlavi’nin “Aslan ve Güneş Devrimi” olarak adlandırdığı hareket için yaptığı çağrı sonrası Tahran başta olmak üzere birçok şehirde gece sloganları duyuldu.
Londra merkezli Iran International, Tahran ve diğer büyük şehirlerde “Diktatöre ölüm” ve “Hamaney’e ölüm” sloganlarının atıldığını aktardı. Bazı bölgelerde monarşi yanlısı sloganların da duyulduğu bildirildi.
Diaspora Sokakta
Pehlevi’nin çağrısıyla Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya’da geniş katılımlı gösteriler düzenlendi. En büyük katılımın Toronto, Los Angeles ve Münih’te olduğu bildirildi. Münih polisinin tahminine göre yaklaşık 250 bin kişi Theresienwiese alanında toplandı. Toronto ve Los Angeles’ta ise her bir şehirde yaklaşık 350 bin kişinin yürüyüşlere katıldığı ifade edildi.
Kıbrıs’ın Lefkoşa kentinde de İranlı diaspora mensupları Cumhurbaşkanlığı Sarayı önünde gösteri düzenledi.
Münih’te konuşan Pehlevi, mevcut süreci “son mücadelemiz” olarak nitelendirdi.
Gözaltılar ve Sağlık Çalışanları
İran Tabipler Konseyi Başkanı Muhammed Raiszadeh, protestolar sırasında 33 sağlık çalışanının gözaltına alındığını, 11’inin serbest bırakıldığını açıkladı. Raiszadeh, mesleki görevini yapan sağlık personelinin tutuklanmasını “kırmızı çizgi” olarak tanımladı.
İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian ise protestoları “hayal edilemez” olarak niteledi ve yetkililere “sorunu silmek yerine tedavi edin” çağrısında bulundu.
Ekonomik Kriz Protestoları Tetikledi
Gösterilerin temelinde ağırlaşan ekonomik kriz bulunuyor. İran riyalinin dolar karşısında tarihi dip seviyelere gerilemesi, enflasyonun hızla yükselmesi ve temel tüketim maddelerindeki fiyat artışları halkın tepkisini artırdı. Tahran, İsfahan ve Şiraz gibi büyük şehirlerde protestocular yüksek hayat pahalılığına karşı hükümeti sorumlu tuttu.
Yetkililer ise büyük şehirlerde güvenlik güçlerini konuşlandırdı. Zaman zaman polis ile göstericiler arasında çatışmalar yaşandığı bildirildi. İnternet erişiminde kısıtlamalara gidildiği iddia edildi.
Uluslararası Yansımalar
Kanada, baskı ve sınır aşan yıldırma faaliyetlerine karıştığı iddiasıyla yedi kişi hakkında yaptırım açıkladı. Washington’da ise iki ABD’li yetkili, Başkan Donald Trump’ın talimat vermesi halinde İran’a karşı haftalar sürebilecek operasyon planlarının hazırlandığını Reuters’a söyledi.
Axios’a göre ABD’li müzakereciler Steve Witkoff ve Jared Kushner, Tahran’la kapsamlı bir anlaşma ihtimalini “zor, hatta imkânsız” olarak değerlendiriyor.
ABD İran’a Karşı Haftalar Sürebilecek Operasyona Hazırlanıyor
Süreç Nereye Gidiyor?
İran’da ekonomik memnuniyetsizlik ile siyasi baskı algısının birleşmesi, protestoların yeniden alevlenmesine yol açmış görünüyor. Diaspora mobilizasyonu ile ülke içindeki gece eylemlerinin eş zamanlı gerçekleşmesi dikkat çekiyor.
Gelişmeler sürüyor.
