Dünya Ekonomisi
AB–Mercosur serbest ticaret anlaşması onaylandı: Dünyanın en büyük ticaret alanlarından biri kuruluyor
Avrupa Birliği (AB) ile Güney Amerika’nın Mercosur ticaret bloğu arasında yıllardır müzakere edilen serbest ticaret anlaşması, üye ülkelerin onayıyla kritik bir eşiği geçti. Anlaşma yürürlüğe girdiğinde dünyanın en büyük serbest ticaret alanlarından biri oluşacak. AB sanayisi için yeni ihracat fırsatları doğarken, Avrupa tarımı üzerindeki etkiler ve anlaşmanın siyasi-jeopolitik sonuçları tartışma yaratmaya devam ediyor.
Özet:
Avrupa Birliği (AB) ile Güney Amerika’nın Mercosur ticaret bloğu arasında yıllardır müzakere edilen serbest ticaret anlaşması, üye ülkelerin onayıyla kritik bir eşiği geçti. Anlaşma yürürlüğe girdiğinde dünyanın en büyük serbest ticaret alanlarından biri oluşacak. AB sanayisi için yeni ihracat fırsatları doğarken, Avrupa tarımı üzerindeki etkiler ve anlaşmanın siyasi-jeopolitik sonuçları tartışma yaratmaya devam ediyor.
Avrupa Birliği üyesi ülkeler, uzun süredir müzakere edilen AB–Mercosur serbest ticaret anlaşmasını onayladı. 1999 yılından bu yana görüşmeleri süren ve defalarca askıya alınan anlaşmanın, önümüzdeki günlerde taraflarca resmen imzalanması bekleniyor. Anlaşma, Fransa başta olmak üzere bazı üye ülkelerin itirazlarına rağmen kabul edildi.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte Avrupa Birliği ile Mercosur ülkeleri arasında dünyanın en geniş serbest ticaret alanlarından biri kurulacak. Ancak bu adım, hem Avrupa’da hem Güney Amerika’da ekonomik ve siyasi sonuçları itibarıyla yoğun tartışmaları beraberinde getiriyor.
Tarım endişelerine rağmen onay çıktı
Anlaşmaya karşı çıkan ülkelerin başında Fransa geliyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Mercosur ülkeleriyle ticaret engellerinin azaltılmasının Avrupa tarımı üzerinde olumsuz etkiler yaratacağını savunarak anlaşmayı “başka bir çağdan kalma” olarak nitelendirdi. Macron’a göre ekonomik kazanımlar sınırlı, tarımsal riskler ise yüksek.
Buna rağmen AB Konseyi’nde yapılan oylamada anlaşma yeterli desteği aldı ve süreç Avrupa Parlamentosu’na taşındı. Parlamento onayının ardından anlaşmanın kademeli olarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Ekonomik boyut: 4 milyar avroluk tarife kalkıyor
Ekonomik açıdan bakıldığında, anlaşma AB ile Mercosur arasında yaklaşık 4 milyar avro tutarındaki gümrük tarifesinin kaldırılmasını öngörüyor. Bu adım özellikle daha önce yüksek tarifelerle karşılaşan AB sanayi sektörleri için önemli.
Anlaşma sayesinde Avrupa’dan Mercosur’a ihraç edilen otomotiv parçalarında yüzde 35, süt ürünlerinde yüzde 28 ve şarapta yüzde 27’ye varan tarifeler ortadan kalkacak. Avrupa Komisyonu, bu düzenlemenin AB’nin Mercosur’a ihracatını yıllık bazda yüzde 39 artırabileceğini ve Avrupa genelinde 440 binden fazla istihdamı destekleyebileceğini öngörüyor.
Buna karşılık, Fransa ve bazı diğer ülkeler bu tahminlerin iyimser olduğunu ve Avrupa tarımı üzerindeki maliyetlerin yeterince hesaba katılmadığını savunuyor.
Çiftçi protestoları ve tarımın “korunan” yapısı
Avrupa genelinde özellikle çiftçi örgütleri anlaşmaya sert tepki gösterdi. Mercosur’dan özellikle et ve tarım ürünlerinin AB pazarını dolduracağı yönündeki endişeler zaman zaman sokak protestolarına dönüştü.
Ancak uzmanlara göre bu senaryo gerçekte sınırlı. Anlaşma, Mercosur tarım ürünleri için tarife muafiyetini kota sistemiyle sınırlandırıyor. Örneğin sığır etinde kota, AB toplam üretiminin yalnızca yüzde 1,5’ine; kanatlı etinde ise yüzde 1,3’üne karşılık geliyor. Bu kotalar dolduğunda mevcut gümrük vergileri yeniden devreye girecek.
Ayrıca ani ve sert ithalat artışları yaşanması halinde AB’nin koruyucu önlemler alma hakkı bulunuyor. Bu nedenle uzmanlar, tüm sert söylemlere rağmen tarım sektörünün AB–Mercosur anlaşması kapsamında hâlâ güçlü biçimde korunduğunu vurguluyor.
Güney Amerika için ne anlama geliyor?
Anlaşma, toplam nüfusu 700 milyonu aşan Mercosur–AB bölgesi için önemli bir ekonomik entegrasyon anlamına geliyor. Mercosur ülkeleri açısından Avrupa pazarına erişimin genişlemesi, ihracat artışı ve doğrudan yabancı yatırım girişlerinin hızlanması bekleniyor.
Ancak bu süreç, Güney Amerika sanayisi üzerinde de baskı yaratacak. Mercosur ülkelerindeki firmaların, Avrupa’nın yüksek katma değerli sanayi ürünleriyle rekabet edebilmek için modernleşme, dijitalleşme ve verimlilik artışına yönelmesi gerekecek.
Siyasi açıdan ise anlaşma, Mercosur’un bütünlüğü açısından kritik bir mesaj taşıyor. İç siyasi ayrışmalara rağmen Mercosur’un hâlâ ortak ticaret politikası üretebilen bir yapı olduğu gösterilmiş oluyor. Blok, 35. yılında Avrupa Serbest Ticaret Birliği ile anlaşma yapmış, Kanada ile müzakereleri yeniden başlatmış ve şimdi de AB ile tarihi bir anlaşmaya imza atmış durumda.
ABD’ye alternatif mi?
Bazı yorumculara göre anlaşmanın zamanlaması dikkat çekici. ABD’nin daha korumacı ve tek taraflı bir ticaret çizgisine yöneldiği bir dönemde, AB–Mercosur anlaşması çok taraflı ve kurallara dayalı ticaret düzenine güçlü bir vurgu niteliği taşıyor.
Bu durum, Mercosur ülkeleri için ABD’ye olan ekonomik bağımlılığı azaltma fırsatı olarak görülüyor. Özellikle Washington’un ticaret ve güvenlik politikalarında sertleştiği bir dönemde, AB ile kurulan bu derin ekonomik bağ stratejik çeşitlenme anlamına geliyor.
AB için stratejik bir mesaj
Anlaşmanın sembolik boyutu da en az ekonomik etkileri kadar önemli. Brüksel açısından bu adım, küresel ekonomide artan belirsizliklere, ABD tarifelerine ve Çin kaynaklı rekabet baskısına karşı Avrupa’nın kendi ayakları üzerinde durma iradesini gösteriyor.
Uzmanlara göre, AB içindeki görüş ayrılıklarına rağmen bu anlaşmanın geçmesi, Avrupa’nın küresel sahnede karar alma ve uygulama kapasitesini koruduğuna dair güçlü bir sinyal verdi. Aksi bir durumda, Mercosur ile gelecekte yapılabilecek herhangi bir anlaşmanın da tamamen rafa kalkması ihtimali gündeme gelebilirdi.
Bundan sonra ne olacak?
Anlaşma şimdi Avrupa Parlamentosu’nun onay sürecine girecek. Parlamento sürecinde çevre standartları, tarım korumaları ve uygulama takvimi gibi başlıklarda yoğun tartışmalar yaşanması bekleniyor. Nihai onayın ardından anlaşma kademeli olarak yürürlüğe girecek.
AB–Mercosur anlaşması, serbest ticaretin küresel ölçekte yeniden mi canlandığı, yoksa sadece jeopolitik bir istisna mı olduğu sorusunu da beraberinde getiriyor. Ancak kesin olan bir şey var: Bu anlaşma, hem Avrupa hem Güney Amerika için ekonomik olduğu kadar siyasi sonuçlar da doğuracak uzun soluklu bir dönemin başlangıcı niteliğinde.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
