Yapay Zeka Aıda’dan İran Uyarısı! Olası İran Operasyonu Türk Piyasalarını Nasıl Etkileyecek?

ABD’nin olası operasyonu Türkiye ekonomisini etkileyecek, burası kesin. Fakat bu etki nasıl olacak ne kadar sürecek ve hangi sektör ve şirketlerde daha çok hissedilecek? Faiz, döviz, borsa ve altın ne olacak? Dünyadaki en yeni teknolojiyle hazırlanan bu analizi mutlaka okuyun.

AkanakLabs ve Paraanaliz işbirliğiyle AkanakLabs tarafından hazırlanan bu İran Analizi önünüze düşebilecek başka herhangi bir analize benzemiyor; önce bunu vurgulamak zorundayız. Çünkü bakın nasıl hazırlandı?

İŞTE O BENZERSİZ YÖNTEM

ABD ve İsrail’in İran’a karşı olası bir askeri operasyonunun makroekonomik ve reel sektör üzerindeki etkilerini ölçmek için gelişmiş makine öğrenimi (ML), derin öğrenme (DL) ve zaman serisi ekonometrik modellerinden oluşan teknikler bütünü kullanıldı. Bu metodolojik mimari, varlıklar arası oynaklık kümelenmesini simüle etmek için rejim değiştirme GARCH-M modellerini, mevsimsel ticaret aksamalarını öngörmek için ise çok değişkenli SARIMA çerçevelerinden yararlandı. Türk GSYİH’si, enflasyon endeksleri ve kapasite kullanım oranları genelinde doğrusal olmayan iletim vektörlerini haritalamak için ise Uzun Kısa Vadeli Bellek (LSTM) sinir ağlarını entegre etti.

Ayrıca Mart 2026 döneminde askeri müdahalesinin kesin olasılığını hesaplamak için yinelemeli, çok modelli bir yeniden kalibrasyon gerçekleştirdi. Ardışık jeopolitik olay takibi için yüksek frekanslı enerji geçiş anomalilerini haritalayan Gradyan Artırma regresörlerine ve Gradient Boosting modelleri dahilinde hibrit modellere karşı çapraz doğrulayan bir topluluk mimarisi kullanıldı. Dahası, CausalML çerçevelerinin entegrasyonu, analistlerimizin deterministik etkileri rastgele gürültüden izole etmesini ve modeller arası karşılaştırma yoluyla geleneksel tahmin yanlılığını ortadan kaldırmalarını sağladı.

Son olarak yüksek frekanslı bölgesel ticaret verilerini, enerji transit hacimlerini ve egemen risk primlerini işledi ve böylelikle bu yapay zeka destekli sentez, stokastik jeopolitik riskleri Türk kurumsal ve finansal ekosistemleri için deterministik operasyonel olasılıklara dönüştürebildi. AIDA bütün bunları anlık olarak 130’dan fazla veri kaynağından yani API’den gerçek zamanlı bilgi çekerek ve bunları yine aynı anda işleyerek başarabiliyor. Tabi bunun için yüksek hızlı bilgisayar donanımının ve çok özel yazılım kümelerinin olduğu bir teknolojiler zincirini kullanıyor.

İRAN OPERASYONU VE TÜRKİYE: HANGİ VADEDE HANGİ ETKİ?

Kısa vadede (0-3 ay), İran operasyonunun Türk ekonomisine doğrudan yansıma vektörü, şiddetli bir enerji fiyat şoku ve eş zamanlı küresel sermaye kaçışı tarafından belirlenir. Modellerimiz kurumsal sermayenin güvenli liman varlıklarına agresif bir şekilde yönelmesiyle Brent petrolünün ve USD/TRY döviz kurunun koşullu oynaklığında şiddetli bir artış öngörüyor. Bu durum muhtemelen TCMB’yi de savunmacı bir pozisyona zorlayacak; likidite sıkılaştırmasını ve döviz rezervlerinin tükenmesini önlemek için makro ihtiyati araçlarını agresif kullanmasını tetikleyecektir. Türk reel sektörü, özellikle enerji yoğun imalat ve denizcilik lojistiği için bu, işletme giderlerinde ani ama kısa süreli fiyat artışları olarak kendini gösterir, bu durum geçici de olsa spot piyasada hammadde alım kararlarını çok zorlaştıracak.

ORTA VADELİ ETKİLER

Orta vadede (3-9 ay), modellerimiz başlangıçtaki enerji artışının Türkiye Üretici Fiyat Endeksi’ne (ÜFE) sorunsuz bir şekilde nüfuz ettiğini ve tüketiciye yönelik hizmetler ve dayanıklı tüketim malları için aşılmaz bir fiyat tavanı oluşturacağını öngörüyor. Bölgesel lojistik yollarındaki aksamalar, mevcut Euro Bölgesi talep daralmalarını daha da artırdıkça, imalat ve ağır sanayi sektörleri marj daralmasıyla karşı karşıya kalacak. Ayrıca, ABD doları cinsinden ithal gübre ve dizel yakıta büyük ölçüde bağımlı olan tarım sektörü, Türkiye’nin halühazırda en büyük dertlerinden biri olan gıda enflasyonu konusunda yeni bir dalga yaratmak zorunda kalabilecek.

UZUN VADELİ ETKİLER

Uzun vadede (12-24 ay), bölgesel istikrarsızlığın devam etmesi varsayımıyla, reel GSYİH büyümesinin uzun süreli bir baskılanmasına işaret etmektedir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), diğer her şeyin sabit olduğu (ceteris paribus) varsayımıyla, derinden yerleşmiş stagflasyonla mücadele etmek için uzun süreli bir aşırı kısıtlayıcı para politikası döngüsüne hapsolacak ve bu da yerel sermaye maliyetini kalıcı olarak değiştirecektir demektir. Türk inşaat ve mega-müteahhitlik sektörleri için, uygun fiyatlı kredinin uzun süreli yokluğu ve devlet borçlanma maliyetlerinin artması, yerli Yap-İşlet-Devret (BOT) projelerinin maliyet hesaplarının değişmesine ve bütçedeki ileriki yıllarda oluşacak yüklerin artmasına sebep olacaktır. Bu hadiseler aynı zamanda Mühendislik, Tedarik ve İnşaat sektörleri için sıkıntılı bir süreç anlamına gelecek. Fakat dediğimiz gibi bu ancak diğer her şey sabit kalırsa varsayımıyla böyle olur. Sıkıntılı günler sadece bazı sektörler için değil aynı zamanda ekonomi ve siyaset sahasında karar alıcılar için de fazlasıyla zorlu bir gerçeklik olacak. 2027’nin bir seçim yılı olması TCMB ile Şimşek ve TCMB ekibi arasında sıkıntılı ve tartışmalı saatler anlamına gelebilecek.

RAPORUN KURUMSAL VERSİYONU İÇİN TIKLAYINIZ

RAPORUN BİREYSEL VERSİYONU İÇİN TIKLAYINIZ

RAPORUN SESLİ VERSİYONU İÇİN TIKLAYINIZ