Dünya Ekonomisi
IEA Başkanı Birol Uyardı: İran Savaşı Sonrası Petrol ve Gaz Üretiminin Toparlanması 2 Yılı Bulabilir
Dünya stagflasyona gidiyor
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, İran savaşı sonrası zarar gören petrol ve doğalgaz üretiminin toparlanmasının iki yıla kadar sürebileceğini açıkladı. Hürmüz Boğazı’nın kapanması, enerji altyapısındaki ağır hasar ve arz şokları, küresel ekonomide enflasyon ve büyüme risklerini artırıyor.
Enerji Arzında Derin Hasar: “Geçici Bir Şok Değil”
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, İran savaşı sonrası enerji arzındaki kayıpların hızla telafi edilemeyeceğini belirtti. Birol’a göre, piyasaların bu kesintiyi geçici olarak fiyatlaması ciddi bir yanılgı.
Basra Körfezi genelinde petrol sahaları, rafineriler ve boru hatları ağır hasar alırken, Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapanması küresel enerji ticaretini sekteye uğrattı.
Bu gelişmeler sonucunda piyasadan yüz milyonlarca varillik arzın çekildiği ifade ediliyor.
Şimşek ve Karahan’dan Uyarı: İran Savaşı Büyümeyi Zayıflatabilir, Enflasyonu Artırabilir
Üretimin Eski Seviyelere Dönmesi Zaman Alacak
Birol, Bloomberg’e verdiği röportajda, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının tek başına üretimi eski seviyelere getirmeye yetmeyeceğini vurguladı.
Enerji tesislerinin onarılması ve üretimin yeniden başlatılması gerektiğini belirten Birol, bu sürecin kademeli ilerleyeceğini söyledi.
IEA’nın önceki tahminlerine göre savaş, günlük yaklaşık 13 milyon varillik petrol üretimini devre dışı bırakmış durumda. Rafine ürünler dahil edildiğinde ihracat kaybı daha da yüksek seviyelere ulaşıyor.
Bölgede 80’den fazla petrol ve doğalgaz tesisinin hasar gördüğü belirtiliyor.
Doğalgazda Toparlanma Daha Uzun Sürebilir
Doğalgaz tarafında toparlanmanın daha da yavaş olabileceği ifade ediliyor. Özellikle LNG terminallerindeki hasarın, bazı tesislerde iki yılı aşabilecek bir onarım süresi gerektirebileceği belirtiliyor.
Bu durum, küresel enerji arzındaki sıkışıklığın uzun süre devam edebileceğine işaret ediyor.
Petrol Fiyatları ve Fiziki Piyasada Şok
Arz daralması, fiziki petrol piyasasında ciddi fiyat artışlarına yol açtı. Spot piyasada bazı petrol varillerinin 150 dolara yakın seviyelerde işlem gördüğü ifade ediliyor.
Brent petrol fiyatlarındaki yükselişle birlikte Avrupa ve Asya’daki rafineriler sınırlı arz için rekabete girerken, bazı tesisler üretimlerini kısmaya başladı.
Talepte Zayıflama ve Enflasyon Baskısı
Birol, enerji krizinin talep tarafında da etkilerini göstermeye başladığını belirtti. Yakıt kotaları, sanayi üretiminde yavaşlama ve enerji ithalatçısı ülkelerde artan enflasyon baskıları dikkat çekiyor.
Bu etkilerin özellikle Asya ve Afrika’daki gelişmekte olan ekonomilerde daha sert hissedilmesi bekleniyor.
Avrupa’da Jet Yakıtı Alarmı
Birol, Avrupa’nın mevcut jet yakıtı stoklarının yaklaşık altı hafta yetecek düzeyde olduğunu belirtti. Hürmüz Boğazı’nın kısa sürede açılmaması halinde uçuş iptallerinin gündeme gelebileceği uyarısında bulundu.
Enerji arzındaki kesintinin uzaması durumunda, küresel ölçekte büyüme üzerinde ciddi baskı oluşabileceği ve bazı ekonomilerin resesyona sürüklenebileceği ifade ediliyor.
Küresel Ekonomi İçin “Eşi Görülmemiş Kriz”
Birol, mevcut durumu “şimdiye kadar karşılaştığımız en büyük enerji krizi” olarak nitelendirdi. Krizin etkilerinin küresel ölçekte hissedileceğini vurgulayan Birol, hiçbir ülkenin bu şoktan tamamen izole olamayacağını belirtti.
Enerji fiyatlarındaki artışın; benzin, doğalgaz ve elektrik fiyatlarını küresel çapta yukarı çekeceği ifade ediliyor.
Jeopolitik Riskler ve Enerji Haritasının Değişimi
IEA Başkanı, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun küresel ekonomi üzerinde “karanlık bir jeopolitik gölge” yarattığını söyledi.
Krizin, nükleer enerji gibi alternatif kaynaklara yönelimi hızlandırabileceği ve önümüzdeki yıllarda küresel enerji dengelerini yeniden şekillendirebileceği değerlendiriliyor.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
