Bütçeyi İnleten Faiz Yükü: 2027'de Faiz Ödemeleri 4 Trilyon Liraya Dayanacak

Türkiye'nin 2027 yılı bütçesinde en dikkat çekici kalemlerden biri faiz giderleri. 2025 yılında 2 trilyon lirayı aşan faiz ödemelerinin 2027'de yaklaşık 4 trilyon liraya yükselmesi öngörülüyor. Genel bütçede 3,9 trilyon liraya yaklaşan açık net borçlanmayla karşılanacak. Kamu borç stokunun milli gelire oranı uluslararası karşılaştırmalarda görece düşük olsa da hızla büyüyen faiz yükü, yüksek reel borçlanma maliyetleri ve borç vadelerinin kısalması bütçe yönetiminin sürdürülebilirliğine ilişkin soruları gündeme getiriyor. Sorun borçlanmanın kendisinden çok, borçlanılan kaynakların nasıl kullanıldığı ve bunun kamu maliyesine çıkardığı fatura.

2027 bütçesinde 3,9 trilyon liralık açık

2027 yılı merkezi yönetim bütçe teklifi, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından açıklandı. Toplantıya Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bakanlığın üst yönetimi ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı yetkilileri katıldı.

Bütçe teklifinde yer alan rakamlar, kamu maliyesinin önümüzdeki yıl da önemli bir finansman ihtiyacıyla karşı karşıya kalacağını gösteriyor.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için öngörülen temel büyüklükler şöyle:

• Toplam ödenek: 27 trilyon 31 milyar TL

• Tahmini genel bütçe geliri: 23 trilyon 150 milyar TL

• Gelir-gider farkı: 3 trilyon 881 milyar TL

Bütçe teklifine göre söz konusu fark net borçlanmayla karşılanacak.

6 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2027-2029 Orta Vadeli Program'da da bütçe açığı 3 trilyon 865 milyar TL olarak öngörülmüştü.

İki rakam arasındaki sınırlı farklılığa rağmen temel tablo değişmiyor: Kamu harcamalarının önemli bir bölümü, bütçe gelirlerinin ötesinde yeni finansman ihtiyacı yaratmaya devam ediyor.

Bütçede eğitimden sağlığa, sosyal güvenlikten yatırımlara kadar pek çok büyük harcama kalemi bulunuyor. Ancak mevcut yapıyı köklü biçimde değiştirecek yeni bir harcama yaklaşımından söz etmek güç.

Buna karşılık uzun yıllardır bütçenin en önemli sorunlarından biri olan faiz giderleri giderek daha büyük tutarlara ulaşıyor.

Faiz giderleri iki yılda neredeyse ikiye katlanıyor

2027 bütçesinin en çarpıcı göstergelerinden biri, kamu borcuna ödenen faizlerdeki hızlı yükseliş.

Son üç yıla ilişkin rakamlar şöyle:

• 2025: Başlangıçta 1 trilyon 950 milyar TL öngörülen faiz giderleri, yıl sonunda 2 trilyon 54 milyar TL olarak gerçekleşti.

• 2026: Bütçede 2 trilyon 741 milyar TL hedeflenen faiz giderlerinin yaklaşık 2 trilyon 824 milyar TL'ye ulaşması bekleniyor. Orta Vadeli Program'daki revize tahmin ise 2 trilyon 830 milyar TL.

• 2027: Faiz giderleri için 3 trilyon 975 milyar TL ödenek öngörülüyor.

Bu rakamlar, faiz yükünün ne kadar hızlı büyüdüğünü ortaya koyuyor.

2025 gerçekleşmesinden 2027 hedeflerine bakıldığında faiz giderlerindeki artış yaklaşık yüzde 94'e ulaşıyor.

Başka bir ifadeyle, devletin yıllık faiz faturası iki yılda neredeyse iki katına çıkıyor.

Yalnızca 2026'dan 2027'ye öngörülen artış bile yaklaşık 1,15 trilyon TL.

Bu artışın bütçe üzerindeki etkisi küçümsenemez.

Faiz ödemeleri, geçmişte yapılan borçlanmaların maliyetini temsil ediyor. Bu nedenle doğrudan yeni bir kamu hizmeti veya yatırım üretmiyor.

Bütçede faiz için ayrılan kaynaklar büyüdükçe diğer harcama alanları üzerindeki baskı da artıyor.

Faiz ödemeleri bütçe gelirlerinin yüzde 17'sine ulaşıyor

2027 yılı için öngörülen 3 trilyon 975 milyar TL faiz gideri, genel bütçe gelirleriyle karşılaştırıldığında daha da dikkat çekici bir büyüklüğe ulaşıyor.

23 trilyon 150 milyar TL olarak tahmin edilen genel bütçe gelirleri esas alındığında faiz ödemeleri, gelirlerin yaklaşık yüzde 17,2'sine karşılık geliyor.

Yani bütçeye girmesi beklenen her 100 liranın yaklaşık 17 lirasına denk gelen bir tutar faiz giderlerine ayrılıyor.

Aynı şekilde faiz giderlerinin 27 trilyon 31 milyar TL'lik genel bütçe ödeneklerine oranı da yaklaşık yüzde 14,7.

Bu karşılaştırma, bütçe kaynaklarının ne kadar önemli bir bölümünün geçmiş borçların finansman maliyetine ayrıldığını gösteriyor.

Daha çarpıcı olan ise 2027 için öngörülen faiz giderlerinin, genel bütçedeki 3 trilyon 881 milyar TL'lik gelir-gider farkını aşması.

Elbette burada teknik bir ayrım yapmak gerekiyor. Genel bütçe gelir-gider farkı ile merkezi yönetim bütçesinin tamamına ilişkin açık aynı kapsamda hesaplanmıyor. Ayrıca faiz giderlerinin bütçe açığını aşması, tek başına kamu borcunun sürdürülemez olduğunu kanıtlamıyor.

Ancak karşılaştırma, faiz ödemelerinin bütçe dengesi açısından ne kadar belirleyici hale geldiğini açıkça ortaya koyuyor.

Hazine'nin borçlanma temposu hız kesmiyor

Artan faiz giderlerinin arkasında, Hazine'nin yüksek tutarlı ve farklı araçlarla sürdürdüğü borçlanma faaliyetleri bulunuyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın Eylül 2026 tarihli Kamu Borç Yönetimi Raporu, yılın ilk sekiz ayında gerçekleştirilen borçlanma işlemlerinin boyutunu gösteriyor.

Raporda yer alan verilere göre Hazine, 2026'nın ocak-ağustos döneminde toplam 67 kez borçlanma senedi ihracı gerçekleştirdi.

Bu işlemlerde 10 ayrı türde finansman aracı kullanıldı.

İhraçlar yalnızca standart devlet tahvilleriyle sınırlı kalmadı.

Hazine, kısa vadeli nakit ihtiyaçlarını karşılamak için bir yıldan kısa vadeli Hazine bonoları çıkarırken, daha uzun vadeli finansman için devlet tahvillerine başvurdu.

Bunun yanında farklı faiz ve endeksleme özelliklerine sahip borçlanma araçları da kullanıldı.

Başlıca ihraç türleri arasında şunlar yer aldı:

• Türk lirası cinsinden kuponsuz borçlanma senetleri

• Sabit kuponlu devlet tahvilleri

• Değişken faizli tahviller

• TÜFE'ye endeksli tahviller

• Altın tahvilleri

• Altına ve dolara dayalı kira sertifikaları

• Euro ve dolar cinsinden devlet tahvilleri

Bu çeşitlilik, Hazine'nin farklı yatırımcı gruplarına ve finansman koşullarına uygun araçlar kullandığını gösteriyor.

Ancak borçlanma araçlarının çeşitlenmesi, borçlanma maliyetlerinin düşük veya bütçe açısından sürdürülebilir olduğu anlamına gelmiyor.

Asıl belirleyici unsur, devletin hangi koşullarda borçlandığı ve bu kaynakları hangi amaçlarla kullandığı.

İlk sekiz ayda 3,8 trilyon liradan fazla iç borçlanma

Hazine'nin 2026 yılı için öngördüğü iç borçlanma tutarı 5,3 trilyon TL düzeyindeydi.

Yılın ilk sekiz ayında bu tutarın 3,8 trilyon TL'den fazlası gerçekleştirildi.

Böylece yıllık iç borçlanma hedefinin yaklaşık yüzde 72'sine ilk sekiz ayda ulaşılmış oldu.

Dış borçlanmada da benzer bir görünüm ortaya çıktı.

2026 yılı için yaklaşık 605 milyar TL olarak öngörülen dış borçlanma tutarının 470 milyar TL'lik bölümü aynı dönemde gerçekleşti.

Bu da yıllık hedefin yaklaşık yüzde 78'ine karşılık geliyor.

Bu rakamlar, Hazine'nin yüksek hacimli borçlanma faaliyetini sürdürdüğünü gösteriyor.

Bununla birlikte yıllık hedeflerin ilk sekiz ayda büyük ölçüde gerçekleştirilmiş olması, tek başına plansız borçlanmanın kanıtı olarak değerlendirilemez. Hazine'nin nakit akışı, borç itfa takvimi ve piyasa koşulları da ihraçların zamanlamasında etkili olabilir.

Esas dikkat edilmesi gereken konu, borçlanma ihtiyacının neden yüksek kaldığı ve bu borçlanmanın hangi maliyetlerle gerçekleştirildiği.

Yüksek reel faiz bütçeye ağır fatura çıkarıyor

Kamu borçlanmasında yalnızca borcun miktarı değil, faiz oranı da belirleyici.

Kaynak metinde yer alan değerlendirmeye göre Hazine'nin bazı borçlanma işlemlerinde ödenen faizler, aynı dönemdeki enflasyonun belirgin biçimde üzerine çıktı.

Bazı işlemlerde reel faiz farkının 10 puanı aştığı belirtiliyor.

Ancak burada nominal faiz ile reel faiz arasındaki ayrım önemli.

Bir borçlanma aracının gerçek maliyeti değerlendirilirken yalnızca ihraç tarihindeki yıllık enflasyona bakmak yeterli değil. Tahvilin vadesi boyunca beklenen enflasyon, kupon yapısı, endeksleme koşulları ve yatırımcının elde edeceği toplam getiri de hesaba katılmalı.

Yine de yüksek reel borçlanma maliyetlerinin kamu maliyesi üzerindeki etkisi açık.

Devlet, borçlandığı kaynaklar için enflasyonun üzerinde yüksek bir getiri taahhüt ettiğinde, gelecekteki bütçeler üzerinde daha ağır bir faiz yükü oluşabiliyor.

Bu yük, özellikle bütçe açıklarının kalıcı hale geldiği dönemlerde daha belirgin hale geliyor.

Yeni borçlanmaların bir bölümü eski borçların çevrilmesi için kullanıldığında, yüksek faiz ortamı bütçenin hareket alanını daraltabiliyor.

Sorun kamu borcunun büyüklüğü mü, yönetim biçimi mi?

Türkiye'nin kamu borçluluğunu değerlendirirken uluslararası karşılaştırmaları da dikkate almak gerekiyor.

Türkiye'nin kamu borç stokunun milli gelire oranı, pek çok gelişmiş ekonomiye kıyasla görece düşük seviyelerde bulunuyor.

Bu nedenle Türkiye'nin karşı karşıya olduğu sorun, yalnızca kamu borcunun mutlak büyüklüğü üzerinden açıklanamaz.

Ayrıca borçlanma, kamu maliyesinin normal ve gerekli araçlarından biri.

Devletler, nakit akışını yönetmek, büyük yatırımları finanse etmek, ekonomik dalgalanmaların etkilerini azaltmak ve vadesi gelen yükümlülüklerini karşılamak için borçlanıyor.

Dolayısıyla borçlanmanın kendisi ekonomik açıdan olumsuz bir faaliyet değil.

Önemli olan borçlanmanın sürdürülebilirliği.

Bunun için birkaç temel soruya yanıt verilmesi gerekiyor:

• Kamu hangi amaçlarla borçlanıyor?

• Borçlanılan kaynaklar verimli alanlara yönlendiriliyor mu?

• Borçların vadesi ve faiz yapısı nasıl değişiyor?

• Bütçe gelirleri gelecekteki faiz ve anapara ödemelerini karşılamaya yeterli olacak mı?

• Yeni borçlanma, ekonomik büyümeyi ve vergi gelirlerini destekleyen yatırımlara mı yoksa verimsiz harcamalara mı kaynak sağlıyor?

Bu soruların yanıtları, kamu borç yönetiminin başarısını değerlendirmek açısından borç stokunun tek başına büyüklüğünden daha anlamlı olabilir.

Borç vadelerinin kısalması neden riskli?

Kaynak metinde dikkat çekilen sorunlardan biri de kamu borçlarının artarken vadelerinin kısalması.

Kısa vadeli borçlanma, Hazine'nin daha sık piyasaya çıkmasını ve vadesi gelen borçlarını yeniden finanse etmesini gerektiriyor.

Bu durum, özellikle faizlerin yüksek olduğu dönemlerde maliyetleri artırabiliyor.

Borçların daha kısa vadelerde yoğunlaşması, kamu maliyesini finansal piyasalardaki dalgalanmalara daha duyarlı hale getirebilir.

Örneğin faiz oranlarının yükseldiği bir dönemde Hazine'nin büyük miktarda borcu yeniden çevirmesi gerekiyorsa yeni ihraçların maliyeti artabilir.

Buna karşılık uzun vadeli ve öngörülebilir maliyetlerle gerçekleştirilen borçlanma, bütçenin gelecekteki yükümlülüklerinin yönetilmesini kolaylaştırabilir.

Elbette her uzun vadeli borçlanma avantajlı, her kısa vadeli borçlanma da olumsuz değildir.

Borç yönetiminde vade, faiz ve kur riskleri arasında dengeli bir tercih yapılması gerekir.

Ancak yüksek faiz giderleriyle birlikte vade riskinin artması, kamu maliyesi açısından yakından izlenmesi gereken bir gelişmedir.

Verimsiz kamu harcamaları faiz yükünü ağırlaştırıyor

Bütçe yönetiminin sürdürülebilirliği yalnızca vergi gelirlerinin artırılmasına veya yeni borçlanma imkânları bulunmasına bağlı değil.

Kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığı da en az bunlar kadar önemli.

Ekonomik ve toplumsal getirisi düşük yatırımların yüksek maliyetli borçlanmayla finanse edilmesi, gelecekteki bütçeler üzerinde kalıcı yük oluşturabilir.

Özellikle ihtiyaçların üzerinde ölçeklendirilmiş projeler, verimsiz kamu harcamaları ve yeterli ekonomik fayda üretmeyen yatırımlar, kamu borçlanmasının etkinliğini azaltabilir.

Böyle bir durumda devlet yalnızca harcama yapmakla kalmaz, söz konusu harcamayı finanse etmek için uzun yıllar faiz ödemeye de devam eder.

Bu nedenle sağlıklı bütçe yönetimi, harcamaların niceliği kadar niteliğine de odaklanmalı.

Kamu yatırımlarının ekonomik getirisi, toplumsal faydası ve uzun vadeli finansman maliyeti birlikte değerlendirilmelidir.

Bütçe disiplininin kalıcı hale gelmesi için verimsiz harcamaların sınırlandırılması, kaynak tahsisinin iyileştirilmesi ve düzenli gelir kaynaklarının güçlendirilmesi gerekiyor.

ANALİZ: Faiz giderlerindeki artış ne anlatıyor?

2027 bütçesindeki faiz rakamları, kamu maliyesinin önümüzdeki dönemde karşı karşıya olduğu temel sorunlardan birini açık biçimde ortaya koyuyor.

Faiz giderleri 2025'te 2,05 trilyon TL iken 2027'de yaklaşık 3,98 trilyon TL'ye ulaşacak.

Bu, iki yılda yaklaşık yüzde 94'lük nominal artış anlamına geliyor.

Bunun ne kadarının enflasyondan, ne kadarının borç stokundaki büyümeden ve ne kadarının borçlanma maliyetlerindeki değişimden kaynaklandığını kesin biçimde değerlendirmek için daha ayrıntılı verilere ihtiyaç var.

Ancak bütçe açısından sonuç değişmiyor: Faiz ödemeleri giderek daha büyük bir kaynak kullanımı gerektiriyor.

Burada dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta da faiz giderlerinin bütçe gelirlerine oranı.

2027'de bu oranın yaklaşık yüzde 17'ye ulaşması, kamu kaynaklarının önemli bir bölümünün borç servisinde kullanılacağını gösteriyor.

Üstelik bütçe açığının yaklaşık 3,9 trilyon TL düzeyinde öngörülmesi, yeni finansman ihtiyacının devam edeceğine işaret ediyor.

Bu nedenle bütçe politikasında üç alanın birlikte ele alınması gerekiyor.

Birincisi, kalıcı gelir kaynaklarının güçlendirilmesi. Vergi sisteminin etkinliği, tahsilat kapasitesi ve kayıt dışılıkla mücadele, kamu maliyesinin sürdürülebilirliği açısından önem taşıyor.

İkincisi, harcama disiplininin sağlanması. Verimsiz harcamaların azaltılması ve yatırımların ekonomik getirilerine göre önceliklendirilmesi gerekiyor.

Üçüncüsü, borçlanma maliyetlerinin ve risklerinin yönetilmesi. Hazine'nin faiz, kur ve vade risklerini dengeli biçimde yönetmesi, gelecekteki bütçelerin üzerindeki yükü azaltabilir.

Sonuç: Bütçenin sorunu borçlanmak değil, pahalı borçlanmanın kalıcı hale gelmesi

Türkiye'nin kamu borç stokunun uluslararası karşılaştırmalarda görece düşük olması önemli bir avantaj.

Ancak bu avantaj, faiz giderlerindeki hızlı yükselişin yarattığı baskıyı önemsiz hale getirmiyor.

2027 bütçesinde yaklaşık 4 trilyon TL'ye ulaşması beklenen faiz ödemeleri, kamu kaynaklarının kullanımında daha dikkatli tercihler yapılmasını gerektiriyor.

Borçlanma, devletin vazgeçilmez finansman araçlarından biri olmaya devam edecek.

Asıl mesele, borçlanmanın ekonomik getirisi yüksek alanlarda kullanılması, maliyetlerinin kontrol altında tutulması ve gelecekteki bütçeleri aşırı baskı altına sokmaması.

Çünkü bütçeyi asıl yoran, devletin borçlanması değil; pahalı borçlanmanın verimsiz harcamalarla birleşerek giderek büyüyen bir faiz faturasına dönüşmesi.

Kaynak: Nevzat Saygılıoğlu, Ekonomim, alıntıdır

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.