Xi’den Washington’da tarihi mesaj: ABD ve Çin “barış içinde bir arada yaşamalı”

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, 10 yılı aşkın sürenin ardından gerçekleştirdiği ilk Washington ziyaretinde ABD ve Çin’in “barış içinde bir arada yaşaması” gerektiğini söyledi. ABD Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray’da bir araya gelen Xi, iki süper güç arasındaki rekabetin çatışmaya dönüşmemesi çağrısında bulundu. Taraflar ticaret, teknoloji, YZ (yapay zekâ), güvenlik ve Tayvan dahil kritik başlıkları görüşüyor.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmek üzere Washington’a geldi. Xi’nin ziyareti, Çin liderinin 10 yılı aşkın süredir ABD başkentine gerçekleştirdiği ilk ziyaret olması açısından önem taşıyor.

Beyaz Saray’daki karşılama töreninde Trump ile birlikte konuşan Xi, dünyanın iki büyük ekonomisi arasındaki ilişkilerde işbirliğinin önemini vurguladı.

Xi, “Çin ve ABD işbirliğinden kazançlı çıkar, çatışmada ise her ikisi de kaybeder” dedi.

Xi: Rekabet güreş müsabakasına dönüşmemeli

Xi Jinping, iki ülke arasındaki rekabetin tamamen ortadan kalkmasının gerçekçi olmadığını ancak bunun belirli sınırlar içinde tutulması gerektiğini söyledi.

“Rekabetimiz sağlıklı olmalı ve sınırlar içinde tutulmalı. Bu, birbirini yakalamaya çalışan bir yarış olmalı; bir tarafın kazanıp diğerinin kaybettiği bir güreş müsabakası değil” ifadelerini kullandı.

Çin lideri, iki ülkenin “çatışma ve karşı karşıya gelmeme çizgisini koruması” gerektiğini de vurguladı.

Ziyaret, Washington ve Pekin’in ilişkilerde “stratejik istikrar” sağlamaya çalıştığı bir dönemde gerçekleşiyor. Ancak ticaret, teknoloji ve Tayvan gibi konularda iki ülke arasındaki önemli görüş ayrılıkları devam ediyor.

Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki askeri faaliyetleri de Washington ile Pekin arasındaki güvenlik gerilimlerinin önemli başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.

Trump: Büyük ilerleme kaydettik

Trump ise Xi’yi karşılarken iki ülkenin son dönemde birlikte çalışarak “muazzam ilerleme” kaydettiğini söyledi.

ABD Başkanı, özellikle daha dengeli bir ticaret ilişkisi oluşturma konusunda ilerleme sağlandığını savundu.

İki liderin görüşmesinde güvenlik ve teknoloji konularının yanı sıra Trump’ın YZ teknolojileri için kullandığı yeni ifadeyle “süper zekâ” başlığının da ele alınması bekleniyor.

Trump ve Xi arasındaki kısa görüşmenin ardından iki ülkenin üst düzey yetkililerinin de katıldığı daha geniş kapsamlı müzakerelere geçilmesi planlandı.

Ticaret ateşkesi 10 Ocak’a kadar uzatıldı

Zirvenin en önemli ekonomik başlıklarından biri ABD-Çin ticaret savaşı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, iki ülkenin geçen yıl Güney Kore’nin Busan kentinde varılan ticaret ateşkesini iki ay daha uzatarak 10 Ocak’a kadar sürdürme konusunda anlaştığını açıkladı.

Washington daha uzun süreli bir uzatmaya yanaşmadı.

ABD yönetimi, Çin’in mevcut anlaşmanın bazı hükümlerini yeterince yerine getirmediğini düşünüyor.

Buna rağmen ateşkesin uzatılması, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasında yeni bir tarife savaşının kısa vadede önüne geçilmesi açısından önem taşıyor.

Trump ve Xi’nin bu zirvesi, Trump’ın Ocak 2025’te yeniden Beyaz Saray’a dönmesinden bu yana gerçekleştirdikleri üçüncü yüz yüze görüşme oldu.

ABD ve Çin arasında “YZ Diyaloğu”

Zirvenin giderek daha önemli hale gelen bir başka gündem maddesi ise YZ.

Bessent, ABD ve Çin liderlerinin yeni YZ modellerinin yarattığı güvenlik risklerini ele almak üzere bir “YZ Diyaloğu” oluşturacağını açıkladı.

Xi Jinping, ABD ve Çin’i YZ alanında dünyanın önde gelen iki ülkesi olarak tanımlarken teknolojinin kontrol altında tutulması gerektiğine ilişkin daha ihtiyatlı bir yaklaşım sergiledi.

Xi, “YZ’yi insanlığın yararına geliştirme ve yönetme kapasitesine ve sorumluluğuna sahibiz. YZ’nin gelişiminin her zaman insan kontrolünde kalmasını ve insanların refahına hizmet etmesini sağlamalıyız” dedi.

YZ teknolojileri son yıllarda ABD-Çin stratejik rekabetinin merkezindeki alanlardan biri haline geldi. İki ülke yalnızca teknolojik üstünlük konusunda değil, gelişmiş çipler, veri merkezleri, ileri YZ modelleri ve bunların güvenlik riskleri konusunda da karşı karşıya geliyor.

Tayvan kritik başlıklardan biri

Trump-Xi görüşmelerinin en hassas başlıklarından birinin Tayvan olması bekleniyor.

Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerde Tayvan uzun süredir en önemli jeopolitik anlaşmazlık alanlarından biri konumunda.

Xi’nin Washington ziyareti, tarafların ticaret savaşında geçici bir ateşkesi korumaya çalışırken aynı zamanda teknoloji ve güvenlik alanlarında giderek sertleşen stratejik rekabeti yönetmeye çalıştıkları bir döneme denk geliyor.

Xi’nin Beyaz Saray’dan verdiği mesaj ise bu çerçevede netti: ABD ve Çin arasındaki rekabet devam edecek, ancak Pekin’e göre bunun doğrudan çatışmaya dönüşmesini engellemek iki ülkenin ortak sorumluluğu.

Bloomberg, FT