Ukrayna'da Barış İçin Kritik Zirve: ABD, Rusya ve Ukrayna Abu Dabi'de Masada, Putin Ekonomiyi Hedef Alıyor

Özet: Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmeyi amaçlayan üçlü görüşmeler Abu Dabi'de yeniden başladı. ABD'li yetkililer, tarafların Donetsk'in geleceği konusunda kapalı kapılar ardında sınırlı esneklik gösterdiğini açıklarken, savaş sonrası güvenlik garantileri müzakerelerin merkezine yerleşti. Ancak diplomatik girişimlere rağmen Rusya, Ukrayna'nın enerji tesisleri, limanları ve sanayi altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırıyor. Uzmanlar, Moskova'nın cephede elde edemediği sonucu Ukrayna ekonomisini zayıflatarak almaya çalıştığı görüşünde.

Abu Dabi'de üçlü barış görüşmeleri yeniden başladı

Ukrayna'daki savaşı sona erdirmek amacıyla ABD, Rusya ve Ukrayna temsilcileri Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de yeniden bir araya geldi.

Müzakerelerden kısa vadede kapsamlı bir barış anlaşması çıkacağına ilişkin beklentiler düşük olsa da Washington yönetimi, tarafların bazı kritik başlıklarda önceki pozisyonlarına kıyasla daha esnek davranmaya başladığını belirtiyor.

ABD'li bir yetkili, görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada Moskova ve Kiev'in Ukrayna'nın doğu bölgelerinin savaş sonrasında kimin kontrolünde kalacağı konusunda özel temaslarda sınırlı bir esneklik gösterdiğini söyledi.

Ancak yetkili, kamuoyuna yansıyan resmi pozisyonlarda henüz somut bir değişiklik bulunmadığını kabul etti.

Görüşmelerin temel gündemini toprak anlaşmazlıkları, savaş sonrası güvenlik düzenlemeleri ve olası bir anlaşmanın uygulanmasını sağlayacak mekanizmalar oluşturuyor.

Trump'ın temsilcileri Kushner ve Witkoff masada

ABD heyetinde Başkan Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ile özel barış temsilcisi Steve Witkoff yer alıyor.

Kushner, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada müzakerelerin yalnızca mevcut çatışmaları durdurmaya değil, savaş sonrasında Rusya ve Ukrayna'nın güvenlik kaygılarını gidermeye de odaklanacağını belirtti.

Kushner'a göre barış sürecinin önemli unsurlarından biri, bütün tarafların savaş sonrasındaki dönemi ciddi biçimde değerlendirmeye başlamasını sağlamak.

ABD'li temsilciler, üçlü görüşmeler öncesinde Abu Dabi'de Ukraynalı, Avrupalı ve NATO yetkilileriyle de temaslarda bulundu.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Fransa, İngiltere ve Almanya'nın müzakere sürecine dahil olacağını vurguladı.

Avrupalı hükümetler, kıtanın güvenliğini doğrudan ilgilendiren bir anlaşmanın kendileri dışlanarak hazırlanmasından endişe ediyor.

Donetsk düğümü: Rusya toprak, Ukrayna güvenlik istiyor

Barış görüşmelerinin önündeki en büyük engellerden biri Ukrayna'nın doğusundaki Donetsk bölgesinin geleceği.

Rusya, büyük bölümünü işgal ettiği Donetsk'in Ukrayna kontrolünde kalan kesimlerinin de kendisine bırakılmasını talep ediyor.

Kiev yönetimi ise mevcut cephe hattının dondurulmasını ve halen kontrol ettiği bölgelerin Ukrayna'da kalmasını istiyor.

Ukrayna, bu bölgelerin gelecekteki savunması açısından stratejik öneme sahip olduğunu savunuyor.

Tarafların kamuoyuna açıkladıkları talepler arasında önemli farklılıklar bulunuyor.

Bununla birlikte ABD'li yetkililer, kapalı görüşmelerde her iki tarafın da sınırlı bir uzlaşma alanı aramaya başladığını öne sürüyor.

Washington'a göre toprak meselesinin çözümü, savaş sonrası güvenlik düzenlemelerinden bağımsız olarak ele alınamaz.

Bir ABD'li yetkili, Donetsk ve diğer toprak anlaşmazlıklarının ancak savaş sonrasındaki güvenlik mimarisinin nasıl şekilleneceğinin anlaşılmasıyla çözülebileceğini belirtti.

NATO'nun geleceği de müzakere masasında

Önerilen güvenlik düzenlemeleri, Ukrayna ile Rusya'nın birbirinden oldukça farklı beklentilerini karşılamayı amaçlıyor.

Ukrayna açısından temel mesele, gelecekte yeniden saldırıya uğraması durumunda müttefiklerinden güvenilir askeri ve siyasi destek alabilmek.

Rusya ise uzun süredir NATO'nun Doğu Avrupa'daki askeri varlığının geriletilmesini istiyor.

Moskova'nın bu talebi, özellikle Rusya'ya yakın NATO üyelerinde ciddi güvenlik kaygıları yaratıyor.

ABD'nin üzerinde çalıştığı çerçevede şu başlıklar bulunuyor:

• Rusya ve Ukrayna arasında güvenlik istişare mekanizmaları kurulması.

• Kriz dönemlerinde kullanılabilecek doğrudan iletişim hatlarının oluşturulması.

• Karşılıklı gerilimi azaltıcı önlemler alınması.

• 2022'den bu yana büyük ölçüde askıya alınan NATO-Rusya Konseyi'nin yeniden etkinleştirilmesi.

Ancak bu önerilerin taraflarca kabul edilip edilmeyeceği belirsiz.

Özellikle NATO'nun Doğu Avrupa'daki konumunu etkileyebilecek düzenlemelerin Avrupalı müttefikler olmadan kararlaştırılması ciddi itirazlara neden olabilir.

Avrupa: Kıtanın güvenliği Avrupa olmadan belirlenemez

Avrupa Birliği ülkeleri, Ukrayna barış görüşmelerinde daha güçlü temsil edilmek istiyor.

Şubat ayında Cenevre'de yapılan önceki üçlü görüşmeler somut bir ilerleme sağlanmadan sona ermişti.

Ardından ABD ve İsrail'in İran'la savaşı, Washington'ın dikkatini Ukrayna'dan uzaklaştırdı ve müzakereler uzun süre kesintiye uğradı.

Bu dönemde Avrupa ülkeleri, barış sürecinin dışında bırakılmalarına yönelik itirazlarını artırdı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, pazartesi günü yaptığı açıklamada Avrupa'nın güvenlik mimarisine ilişkin anlamlı görüşmelerin NATO müttefiklerini ve AB üyelerini kapsaması gerektiğini söyledi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de Avrupa'nın müzakerelerde yer almasını defalarca talep etti.

ABD'li yetkililer, görüşmelerin ilerleyen aşamalarında Avrupalı ülkelerin katılacağı çok taraflı bir format önermeyi planlıyor.

Ancak Moskova'nın Avrupa hükümetlerine yönelik güvensizliği, bu planın önündeki önemli engellerden biri olarak görülüyor.

Trump hızlı anlaşma istiyor, Kiev taviz baskısından endişeli

Donald Trump, ikinci başkanlık döneminin başlangıcından bu yana Ukrayna savaşını sona erdirmeyi öncelikleri arasında gösteriyor.

Daha önce savaşı bir gün içinde bitirebileceğini söyleyen Trump'ın girişimleri, bugüne kadar kalıcı bir sonuç üretmedi.

Washington'ın Moskova'ya yönelik daha uzlaşmacı yaklaşımı ise Kiev ve Avrupa başkentlerinde kaygı yaratıyor.

Trump, geçen hafta Washington'da Kremlin temsilcisi Kirill Dmitriev ile görüşmesinin ardından Ukrayna konusunda büyük bir anlaşmanın gündeme gelebileceğini söyledi.

ABD Başkanı, bu anlaşmanın Avrupa'nın tamamını ilgilendirebileceğini de ifade etti.

Ancak Ukrayna'da olası bir anlaşmanın adil ve kalıcı olup olmayacağı tartışılıyor.

Ukrayna Parlamentosu Dışişleri Komisyonu Başkanı Oleksandr Merezhko, BBC'ye yaptığı açıklamada Trump'ın Ukrayna'nın aleyhine sonuçlar doğurabilecek hızlı bir anlaşma arayışında olduğunu savundu.

Merezhko'ya göre Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i ciddi müzakerelere yönlendirmenin yolu, yaptırımların artırılması ve Rusya içindeki hedeflere yönelik saldırılarla baskının güçlendirilmesinden geçiyor.

Rusya cephede ilerleyemeyince Ukrayna ekonomisini mi hedef alıyor?

Diplomatik görüşmeler yeniden başlarken Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik hava saldırıları yoğunlaşıyor.

Askeri ve siyasi analistler, Moskova'nın yalnızca Ukrayna'nın savunma kapasitesini değil, ekonomik faaliyetlerini sürdürebilme imkanlarını da hedef aldığını belirtiyor.

Rusya, özellikle enerji altyapısı, limanlar, demiryolları, sanayi tesisleri ve ihracat bağlantılarına yönelik saldırılarını artırdı.

Londra merkezli New Eurasian Strategies Centre Uluslararası Ortaklıklar Başkanı John Lough, CNN'e yaptığı değerlendirmede Rus hava harekatının artık açık biçimde Ukrayna ekonomisini çökertmeyi amaçladığını söyledi.

Lough'a göre Putin, Donbas'ta daha fazla asker kullanarak belirleyici bir askeri başarı elde etmenin güçlüğünü görüyor.

Ukrayna güçlerinin yaz aylarında görece başarılı bir savunma performansı sergilediğini belirten Lough, Rusya'nın bu nedenle ekonomik altyapıyı sistematik biçimde hedef almaya yöneldiğini savundu.

Uzman, Avrupa'daki birçok hükümetin Ukrayna'da gelişmekte olan ekonomik ve insani krizin boyutunu henüz yeterince kavrayamadığını da ileri sürdü.

Rus saldırıları yıl boyunca hızlandı

Çatışma verilerini izleyen ACLED kuruluşunun rakamları, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarındaki artışı ortaya koyuyor.

ACLED verilerine göre:

• Ocak 2026'da Ukrayna'ya yönelik 3.650 Rus saldırısı kaydedildi.

• Ekim ayında bu sayı 5.532'ye yükseldi.

• 2026 yılı boyunca Rus saldırılarında hayatını kaybeden Ukraynalı sivillerin sayısı 2.700'ü aştı.

Sivil ölümleri, savaşın ilk aylarından bu yana görülen en yüksek seviyelere ulaştı.

ACLED Doğu Avrupa Araştırmacısı Cristian Vlas, bu kış Ukrayna'daki insani koşulların geçen yıla göre daha erken ve daha ağır biçimde kötüleşebileceği uyarısında bulundu.

Enerji altyapısına yönelik saldırıların yılın daha erken dönemlerinde yoğunlaşması, kış aylarında elektrik ve ısınma imkanlarının daha ciddi biçimde etkilenebileceği endişesini artırıyor.

BM: Sivil altyapıya yönelik saldırılar savaş suçu

Bağımsız bir Birleşmiş Milletler soruşturma komisyonu, geçen hafta yayımladığı değerlendirmede Rusya'nın özellikle 2025-2026 kışında Ukrayna'nın hayati enerji sistemlerine yönelik kasıtlı saldırılarla savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar işlediği sonucuna vardı.

Komisyonun bulguları, sivil altyapının sistematik biçimde hedef alınmasının uluslararası insancıl hukuk açısından doğurduğu sonuçlara dikkat çekiyor.

Rusya ise sivilleri kasıtlı olarak hedef aldığı yönündeki suçlamaları reddediyor.

Ancak enerji tesislerine, sivil kullanım alanlarına ve insani yardım merkezlerine yönelik saldırıların artması, savaşın siviller üzerindeki etkilerini ağırlaştırıyor.

Zaporijya'da yardım merkezine saldırı: En az 55 ölü

Ukrayna makamlarına göre Rusya'nın Zaporijya bölgesinde insani yardım merkezi ve sığınak olarak kullanılan bir okul binasına düzenlediği bombardımanda en az 55 kişi hayatını kaybetti.

Saldırı, savaşın beşinci yılında yaşanan en ölümcül olaylardan biri olarak bildirildi.

Ukraynalı yetkililer, enkaz altında kalanları kurtarmaya çalışan ekiplerin bulunduğu bölgenin daha sonra insansız hava aracıyla yeniden hedef alındığını açıkladı.

Olay, sivil altyapıya yönelik saldırıların insani sonuçlarını bir kez daha gündeme getirdi.

Moskova, sivil hedeflere kasıtlı saldırı düzenlediği iddialarını kabul etmiyor.

Limanlar, demiryolları ve çelik fabrikaları hedefte

Rusya'nın son dönemdeki saldırılarında Ukrayna ekonomisinin üretim ve ihracat kapasitesi açısından kritik tesisler öne çıkıyor.

Karadeniz üzerinden gerçekleştirilen ihracat, Tuna Nehri limanları, sanayi depoları, demiryolu bağlantıları ve çelik üretim tesisleri sık sık hedef alınıyor.

Bu altyapının bir bölümü hem sivil hem askeri amaçlarla kullanılabiliyor.

Ancak uzmanlar, son saldırıların önemli bir kısmının doğrudan sivil ekonomik faaliyetleri etkilediğini belirtiyor.

Ağustos-ekim döneminde Kriviy Rih ve Zaporijya'daki büyük çelik tesisleri balistik füze saldırılarına maruz kaldı.

Saldırılar nedeniyle bazı tesislerde üretim durduruldu.

Kriviy Rih yerel yönetimi, çelik fabrikasının kapanmasının binlerce ailenin gelirini etkileyebileceği ve ciddi sosyoekonomik sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.

ACLED'den Cristian Vlas, sanayi tesislerinin vurulmasının yalnızca üretim kapasitesine zarar vermediğini, aynı zamanda Ukrayna'nın vergi gelirlerini ve çalışanların ücretlerini de doğrudan etkilediğini vurguladı.

Ukrayna da Rusya içindeki saldırılarını artırdı

Rusya'nın hava saldırıları yoğunlaşırken Ukrayna da Rusya topraklarındaki askeri ve stratejik hedeflere yönelik operasyonlarını artırdı.

ACLED verilerine göre Ukrayna, ekim ayında Rusya içinde 2.302 saldırı gerçekleştirdi.

Ukrayna Savunma Bakanlığı, aynı ay içerisinde en az yedi silah üretim tesisini, üç askeri havaalanını ve çeşitli radar ile askeri haberleşme altyapısını hedef aldığını açıkladı.

Ukrayna ayrıca yaz aylarında Rusya'nın en büyük çevrim içi perakendecisi Wildberries'in depolarına yönelik saldırılar düzenledi.

Bu gelişmeler, savaşın yalnızca cephe hattıyla sınırlı kalmadığını ve iki ülkenin ekonomik altyapısını da etkileyen geniş çaplı bir çatışmaya dönüştüğünü gösteriyor.

Ukrayna'nın toprak bütünlüğü anayasal engelle karşı karşıya

Barış görüşmelerinin en tartışmalı konularından biri Ukrayna'nın toprak tavizi verip vermeyeceği.

Trump, kısa süre önce yayımlanan bir televizyon röportajında barış anlaşmasının ardından Ukrayna'nın sınırlarının bugünkünden farklı olabileceğini ima etti.

Ancak Zelenskiy, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün anayasa tarafından korunduğunu ve toprakların resmen terk edilmesinin hukuken mümkün olmadığını belirtiyor.

Bu durum, Donetsk başta olmak üzere işgal altındaki bölgelerin geleceğine ilişkin müzakereleri daha da karmaşık hale getiriyor.

Kiev yönetimi açısından güvenlik garantileri, olası bir ateşkesin Rusya tarafından yeniden silahlanmak için kullanılmasını önleyecek mekanizmalarla birlikte ele alınmak zorunda.

Moskova ise kendi güvenlik taleplerinin karşılanmasını herhangi bir kalıcı anlaşmanın temel koşullarından biri olarak görüyor.

Barış masasında diplomasi, sahada ekonomik yıpratma savaşı

Abu Dabi görüşmeleri, Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirme çabalarında yeni bir diplomatik girişim niteliği taşıyor.

ABD'li yetkililerin tarafların özel görüşmelerde sınırlı esneklik gösterdiğine ilişkin açıklamaları, müzakerelerde ilerleme sağlanabileceği beklentisini canlı tutuyor.

Ancak Donetsk'in geleceği, NATO'nun bölgedeki konumu ve Ukrayna'ya sağlanacak güvenlik garantileri gibi temel sorunlar henüz çözülmüş değil.

Avrupa ülkelerinin sürece dahil edilmesi de müzakerelerin önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor.

Öte yandan Rusya'nın Ukrayna'nın enerji, sanayi ve ulaştırma altyapısına yönelik saldırılarını artırması, diplomatik çabalarla sahadaki gelişmeler arasında belirgin bir karşıtlık yaratıyor.

Saldırıların ekonomik sonuçları, Ukrayna'nın üretim kapasitesini, kamu gelirlerini ve milyonlarca kişinin yaşam koşullarını etkileyebilir.

CNN, BBC

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.