Türkiye Rus gazını pahalı buldu: Ankara, Moskova'dan indirim mi istiyor?

ÖZET: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye'nin Rusya'dan daha az, ABD'den ise daha fazla doğal gaz satın almasının siyasi değil, ekonomik nedenlere dayandığını söyledi. Rus gazını son derece pahalı olarak nitelendiren Bayraktar'ın açıklamaları, Ankara'nın Moskova ile fiyat pazarlığında elini güçlendirmeye çalıştığı şeklinde yorumlandı. Avrupa Birliği'nin 2027'de Rus gazı ithalatını tamamen yasaklamaya hazırlanması, Türkiye'ye daha uygun fiyatlarla enerji tedarik etme fırsatı sunabilir. Ancak Türkiye'nin Rusya'ya enerji bağımlılığı doğal gazla sınırlı değil.

Bayraktar: Rusya'dan daha az gaz almamızın nedeni siyaset değil, fiyat

Türkiye'nin doğal gaz tedarik politikasında Rusya'nın ağırlığını azaltmaya yönelik açıklamalar, Ankara ile Moskova arasındaki enerji ilişkilerinin geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 5 Kasım'da Türkiye'nin Ulusal Enerji 2040 planını tanıtırken ülkenin neden Rusya'dan daha az, ABD'den ise daha fazla doğal gaz satın aldığını açıkladı.

Türkiye Today'in aktardığına göre Bayraktar, bu tercihin jeopolitik nedenlerden değil, fiyat farklılıklarından kaynaklandığını belirtti.

Bakan, Rus gazının son derece pahalı olduğunu vurgulayarak Türkiye'nin enerji ithalatında ekonomik koşulları ön planda tuttuğunu ifade etti.

Açıklama, Ankara'nın enerji tedarik kaynaklarını çeşitlendirme politikasının yanı sıra Rusya ile yürütülen doğal gaz fiyat görüşmelerine ilişkin yeni değerlendirmelere yol açtı.

Ancak Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı doğal gaz için ödediği fiyat kamuoyuna açıklanmadığından, Rus gazının alternatif tedarik kaynaklarından ne ölçüde pahalı olduğunu bağımsız olarak doğrulamak mümkün değil.

Uzmanlara göre Moskova'ya fiyat indirimi mesajı

Enerji ve Temiz Hava Araştırmaları Merkezi (CREA) enerji politikası analisti Isaac Levi, Bayraktar'ın açıklamalarının Moskova'ya yönelik bir pazarlık mesajı olabileceğini düşünüyor.

Levi, Kyiv Independent'a yaptığı değerlendirmede Ankara'nın Rusya'ya daha uygun fiyat teklif etmemesi halinde Türkiye pazarındaki payının daha da azalabileceği mesajını verdiğini belirtti.

Bu değerlendirmeye göre Türkiye, Rus gazına alternatif kaynakları öne çıkararak Moskova üzerindeki ticari baskıyı artırmaya çalışıyor olabilir.

ABD'den sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alımlarının vurgulanması ise Washington ile ilişkiler açısından da önem taşıyor.

Levi'ye göre Ankara, Amerikan LNG'sine yöneldiğini açıklayarak ABD yönetimine olumlu bir mesaj verirken Rus gazına hâlâ ihtiyaç duyduğunu belirterek Moskova ile ilişkilerini sürdürme seçeneğini koruyor.

Böylece Türkiye'nin enerji tedarikinde hem ABD hem de Rusya ile çalışmaya devam edebileceği bir politika izlediği değerlendiriliyor.

AB'nin Rus gazı yasağı Türkiye'nin pazarlık gücünü artırabilir

Türkiye'nin Rusya ile doğal gaz fiyatlarını yeniden müzakere etmesi açısından en önemli gelişmelerden biri, Avrupa Birliği'nin Rus enerji ithalatını sona erdirme planı.

Haberde aktarılan AB düzenlemelerine göre 2027 yılında Rusya'dan hem boru hattıyla doğal gaz hem de LNG ithalatının tamamen yasaklanması öngörülüyor.

Bu durum, Rusya'nın Avrupa'daki önemli müşterilerini kaybetmesi anlamına geliyor.

Avrupa pazarının daralması, Moskova'nın alternatif alıcılara daha cazip fiyatlar sunma ihtiyacını artırabilir.

CREA analisti Levi, Rusya'nın en büyük LNG müşterisini kaybetmesinin ardından Türkiye gibi alıcılara daha yüksek indirimler teklif etmek zorunda kalabileceğini savunuyor.

Levi'ye göre bu gelişme Ankara'nın pazarlık gücünü artırabilir.

Türkiye, Rusya'dan doğal gaz ithalatını tamamen sona erdirmeden daha uygun fiyatlar elde etmeye çalışabilir.

Bununla birlikte olası indirimlerin büyüklüğü, Rusya'nın alternatif ihracat pazarlarına erişimine ve Türkiye'nin diğer tedarikçilerden sağlayabileceği gazın maliyetine bağlı olacak.

Hindistan ve Çin örneği: Rus enerjisinde indirim pazarlığı

Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı savaşın ardından enerji ticaretinde yaşanan değişim, bazı büyük ithalatçıların daha uygun fiyatlarla Rus enerji ürünleri satın almasına olanak sağladı.

Hindistan ve Çin, bu süreçte Rusya'nın indirimli petrol satışlarından yararlanan başlıca ülkeler arasında yer aldı.

Batılı ülkelerin yaptırımları ve ithalat kısıtlamaları, Moskova'nın enerji ihracatında alternatif pazarlara yönelmesini hızlandırdı.

Bu gelişme, Rusya'nın bazı müşterilere fiyat avantajı sağlamasını gerektirdi.

Türkiye'nin de doğal gaz ithalatında benzer bir pazarlık stratejisi izleyebileceği değerlendiriliyor.

Ancak petrol ile doğal gaz piyasaları arasında önemli farklılıklar bulunuyor.

Boru hattı bağlantıları, uzun vadeli sözleşmeler ve LNG taşımacılığının maliyeti, doğal gaz fiyatlarının belirlenmesinde önemli rol oynuyor.

Bu nedenle Rus petrolünde uygulanan indirimlerin doğal gaz ticaretine aynı şekilde yansıması garanti değil.

Türkiye'nin enerji ithalatı ekonomide önemli yer tutuyor

Türkiye açısından doğal gaz tedarik maliyetleri yalnızca enerji sektörüyle sınırlı bir konu değil.

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Türkiye'nin enerji görünümüne ilişkin 2026 raporunda, ithal enerjinin ülke ekonomisi üzerindeki ağırlığına dikkat çekiliyor.

Rapora göre 2022 yılında enerji ithalatının maliyeti Türkiye'nin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 11'ine karşılık geldi.

Bu oran, enerji fiyatlarının Türkiye'nin dış ticaret dengesi ve ekonomik koşulları açısından önemini ortaya koyuyor.

Doğal gaz ithalat fiyatlarının düşmesi, enerji ithalat faturası üzerinde olumlu etki yaratabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Buna karşılık uluslararası enerji fiyatlarındaki artışlar, ithalat maliyetlerini yükselterek ekonomi üzerinde ek baskı oluşturabiliyor.

Dolayısıyla Ankara'nın Rusya ile fiyat pazarlığı, yalnızca iki ülke arasındaki ticari ilişkileri değil, Türkiye'nin enerji maliyetlerini de ilgilendiriyor.

Rusya'ya bağımlılık yalnızca doğal gazla sınırlı değil

Türkiye'nin Rusya'dan daha az doğal gaz satın alma hedefi, enerji ilişkilerinin diğer alanlarında devam eden güçlü bağlarla birlikte değerlendiriliyor.

IEA'nın 2026 raporu, Türkiye'nin Rusya'ya bağımlılığının doğal gazın ötesine geçtiğini ortaya koyuyor.

Raporda öne çıkan veriler şöyle:

• Doğal gaz: 2024 yılında Türkiye'nin toplam enerji arzının dörtte birinden fazlasını oluşturdu. Gaz tedarikinde Rusya önemli bir kaynak olmaya devam etti.

• Petrol: Rusya'nın Türkiye'nin petrol ithalatındaki payı 2021 yılında altıda birin altındayken 2024 yılında yüzde 50'nin üzerine çıktı.

• Kömür: Rusya, 2022 yılından itibaren Türkiye'nin en büyük kömür tedarikçisi oldu.

• Nükleer enerji: Türkiye'nin ilk nükleer güç santrali Akkuyu, Rus devlet şirketi Rosatom ile yürütülen iş birliği kapsamında inşa ediliyor.

Bu tablo, doğal gaz ithalatında çeşitlendirmeye gidilmesinin Türkiye'nin Rus enerji kaynaklarıyla ilişkisini tamamen sona erdirmeyeceğini gösteriyor.

Özellikle petrol ve kömür ithalatındaki Rusya ağırlığı, iki ülke arasındaki enerji ticaretinin kapsamını genişletiyor.

Akkuyu Nükleer Santrali uzun vadeli bağ oluşturuyor

Türkiye ile Rusya arasındaki enerji iş birliğinin en uzun vadeli unsurlarından biri Akkuyu Nükleer Güç Santrali.

Mersin'de inşa edilen santral, Rus devlet nükleer enerji şirketi Rosatom ile yürütülen ortaklık kapsamında geliştiriliyor.

IEA raporuna göre Akkuyu'nun beklenen hizmet ömrü 60 ila 80 yıl arasında.

Bu süre, Türkiye ile Rusya arasındaki nükleer enerji ilişkilerinin uzun yıllar devam edebileceğine işaret ediyor.

Santralin inşası ve işletilmesine ilişkin düzenlemeler, iki ülke arasındaki enerji iş birliğini doğal gaz ve petrol ticaretinin ötesine taşıyor.

Dolayısıyla Türkiye'nin Rus gazı ithalatını azaltması, enerji sektöründeki Rusya bağlantılarının bütünüyle ortadan kalkması anlamına gelmiyor.

Ankara, Batı'nın Rusya yaptırımlarına katılmadı

Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaş, küresel enerji ticaretindeki siyasi ayrışmaları derinleştirdi.

Batılı ülkeler, Rusya'nın enerji ihracatından elde ettiği gelirleri azaltmak ve Moskova'nın enerji bağımlılığını siyasi baskı aracı olarak kullanmasını önlemek amacıyla ithalat kısıtlamaları ve yaptırımlar uyguluyor.

Ukrayna da son aylarda Rusya'nın enerji ihracat altyapısını insansız hava araçlarıyla hedef alan saldırılar düzenledi.

Türkiye ise Batılı ülkelerin Rus enerji ürünlerine yönelik yaptırımlarına aynı ölçüde katılmadı.

Ankara, Moskova ile ekonomik ilişkilerini sürdürürken Rusya ile Batı arasında diplomatik temasları kolaylaştıran bir rol üstlenmeye çalıştı.

Türkiye, özellikle Karadeniz'deki güvenlik sorunları ve Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin diplomatik girişimlerde arabuluculuk faaliyetlerine önem verdi.

Bu yaklaşım, Ankara'nın Rusya ile enerji ilişkilerini korurken ABD ve Avrupa ile iş birliğini sürdürmesine olanak sağladı.

ABD LNG'si Türkiye'nin tedarik seçeneklerini genişletiyor

Bayraktar'ın açıklamalarında ABD'den yapılan LNG alımlarının öne çıkarılması, Türkiye'nin enerji tedarikinde alternatif kaynaklara verdiği önemi gösteriyor.

LNG ithalatı, boru hattı gazına kıyasla farklı ülkelerden tedarik sağlanmasına olanak tanıyor.

Bununla birlikte LNG fiyatları, küresel piyasa koşullarına, taşımacılık maliyetlerine ve sözleşme şartlarına bağlı olarak değişebiliyor.

Bu nedenle ABD gazının Rus gazından her koşulda daha ucuz olduğu sonucuna varmak mümkün değil.

Bayraktar'ın açıklamaları, Türkiye'nin mevcut fiyat koşullarını değerlendirerek tedarik tercihlerini belirlediğine işaret ediyor.

Ankara'nın Rusya'dan daha az gaz satın alması, Moskova ile enerji ilişkilerinin sona erdiği anlamına gelmiyor.

CREA analisti Levi'nin değerlendirmesine göre Türkiye, iki tedarikçi arasındaki rekabeti fiyat görüşmelerinde kullanabilecek bir konum elde etmeye çalışıyor olabilir.

Rusya'nın Avrupa pazarını kaybetmesi yeni bir dönem başlatabilir

Rusya'nın Avrupa'ya doğal gaz ihracatındaki gerileme, Türkiye'nin enerji tedarik politikasında yeni fırsatlar ve riskler yaratıyor.

AB'nin 2027'de Rus gazına yönelik kapsamlı ithalat yasağını yürürlüğe koyması, Moskova'nın alternatif müşterilere yönelme ihtiyacını artırabilir.

Türkiye, coğrafi konumu, mevcut boru hattı bağlantıları ve LNG ithalat kapasitesi sayesinde Rusya açısından önemli bir pazar olmayı sürdürüyor.

Ancak Ankara'nın fiyat avantajı elde edip edemeyeceği, Rusya'nın vereceği ticari tavizlere ve diğer tedarikçilerin tekliflerine bağlı olacak.

Bayraktar'ın Rus gazının pahalı olduğuna ilişkin açıklamaları, bu çerçevede enerji tedarik maliyetleri üzerinden yürütülen bir pazarlığın işareti olarak yorumlanıyor.

Öte yandan Türkiye'nin Rusya ile petrol, kömür ve nükleer enerji alanlarında devam eden ilişkileri, enerji ticaretinin çok boyutlu yapısını koruyor.

Yahoo Finance

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.