Trump Grönland’da istediğini aldı: ABD’ye iki yeni askeri üs

ABD Başkanı Donald Trump, aylar boyunca Grönland’ın kontrolünü istediğini açıkladı, adanın satın alınmasını gündeme getirdi ve askeri seçeneği dahi dışlamadı. Sonunda egemenlik Danimarka ve Grönland’da kaldı ancak Washington güvenlik alanında istediğinin önemli bölümünü elde etti. ABD, mevcut Pituffik Uzay Üssü’nü genişletebilecek, iki yeni askeri üs kurabilecek ve ileride ilave savunma bölgeleri oluşturabilecek. Anlaşma ayrıca Çin ve Rusya’nın Grönland’da askeri varlık kurmasını engelliyor.

ABD, Danimarka ve Grönland, Arktik bölgesindeki güvenlik dengelerini değiştirebilecek yeni bir savunma anlaşmasına imza attı.

ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, BM Genel Kurulu toplantıları sırasında New York’ta düzenlenen törende anlaşmayı imzaladı.

Yeni düzenleme Grönland’ın egemenlik statüsünü değiştirmiyor. Ada Danimarka Krallığı bünyesindeki özerk statüsünü koruyor.

Ancak ABD’nin Grönland’daki askeri varlığı önemli ölçüde genişliyor.

Trump anlaşmayı, “Avrupa, ABD, herkes ve Grönland için muazzam” sözleriyle değerlendirdi.

ABD iki yeni üs kurabilecek

Yeni anlaşma aslında Washington ile Kopenhag arasında 1951 yılında imzalanan savunma anlaşmasının genişletilmiş hali.

ABD bu anlaşma kapsamında Grönland’daki Pituffik Uzay Üssü’nde uzun süredir askeri varlık bulunduruyor.

Salı günü imzalanan yeni düzenlemeyle Washington, Pituffik’i genişletme hakkı elde ederken iki yeni askeri tesis kurabilecek.

Yeni üslerden biri Narsarsuaq’ta kurulacak.

ABD, burada Soğuk Savaş’ın ilk yıllarında Bluie West One adlı bir askeri üs işletmiş, ancak tesisi 1950’lerde kapatmıştı.

İkinci tesis ise Danimarka özel kuvvetlerine bağlı Sirius Patrol tarafından kullanılan Mestersvig askeri bölgesinde yer alacak.

Anlaşma gelecekte başka savunma bölgelerinin oluşturulmasına da imkan tanıyor.

Trump: Bütün endişelerimiz giderildi

Trump anlaşmanın imzalanmasından birkaç gün önce yaptığı açıklamada düzenlemenin ABD’ye Grönland’ın güvenliği konusunda “kalıcı kontrol” sağlayacağını söylemişti.

ABD Başkanı yeni anlaşmanın Washington’ın “bütün endişelerini” giderdiğini savundu.

Trump, BM Genel Kurulu’ndaki konuşmasında da anlaşmanın ABD’ye yalnızca Amerikan kıtasını değil, Avrupa ve diğer bölgeleri savunmak için gerekli adımları atabilme kapasitesi sağlayacağını söyledi.

Washington açısından önemli olan nokta, Grönland’ın mülkiyetinden çok adadaki askeri hareket serbestisinin büyük ölçüde genişletilmesi.

Grönland’ın egemenliği değişmiyor

Anlaşmanın diğer tarafları ise özellikle egemenlik konusunun altını çiziyor.

Grönland Danimarka Krallığı bünyesindeki özerk bölge statüsünü korurken, ABD’ye herhangi bir egemenlik devri yapılmıyor.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen anlaşmanın Arktik ve Kuzey Atlantik bölgesindeki ortak güvenliği güçlendirdiğini belirterek düzenlemenin NATO ve Avrupa açısından da olumlu olduğunu söyledi.

Bu formül, aylardır Washington ile Avrupa arasında devam eden Grönland krizinin de çözülmesini sağlayabilir.

Trump ikinci başkanlık döneminde Grönland’ın ABD ulusal güvenliği açısından kontrol edilmesi gerektiğini defalarca savunmuştu.

Hatta adayı elde etmek için askeri güç kullanılmasını açık biçimde dışlamaması NATO içinde ciddi gerilime yol açmıştı.

Grönland yönetimi ise adanın “satılık olmadığını” defalarca açıklamıştı.

Avrupa Birliği ülkeleri de Trump’ın Grönland’ı ele geçirme yönündeki açıklamalarına karşı ortak tavır almıştı.

Yeni anlaşmayla bu tartışma, egemenlik devri yerine genişletilmiş Amerikan askeri erişimi formülüyle aşılmış görünüyor.

Çin ve Rusya’ya kapı kapatıldı

Anlaşmanın jeopolitik açıdan en önemli hükümlerinden biri Çin ve Rusya’yı doğrudan ilgilendiriyor.

Yeni düzenleme NATO üyesi olmayan ülkelerin Grönland’da askeri varlık oluşturmasını engelliyor.

Böylece Rusya ve Çin’in adada askeri tesis kurmasının önüne geçiliyor.

Ulusal güvenlik açısından risk yaratabileceği değerlendirilen NATO dışı ülkelerden gelecek hassas yatırımlar da sınırlandırılabilecek.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da anlaşmadan hemen önce Kanada, Danimarka, Grönland, Norveç ve İsveç dahil Washington’ın bölgedeki müttefiklerine Arktik savunma harcamalarını artırma çağrısı yaptı.

Arktik neden bu kadar önemli?

Grönland üzerindeki rekabetin arkasında Arktik bölgesinde yaşanan büyük jeopolitik dönüşüm bulunuyor.

Deniz buzlarının geri çekilmesi, daha önce yılın büyük bölümünde kullanılması mümkün olmayan yeni deniz taşımacılığı rotalarını giderek daha erişilebilir hale getiriyor.

Aynı süreç bölgede bulunan büyük mineral rezervlerine ulaşımı da kolaylaştırıyor.

Bu nedenle ABD, Rusya ve Çin son yıllarda Arktik bölgesindeki ekonomik ve askeri varlıklarını artırmaya çalışıyor.

Grönland ise coğrafi konumu nedeniyle Kuzey Amerika, Kuzey Atlantik ve Avrupa arasındaki savunma hattının en stratejik noktalarından biri konumunda.

Özellikle füze erken uyarı sistemleri, uzay gözetleme faaliyetleri, deniz yollarının kontrolü ve Rusya’nın Arktik askeri varlığının izlenmesi açısından ada Washington için kritik önem taşıyor.

Trump Grönland’ı alamadı, askeri erişimi aldı

Yeni anlaşma Trump’ın başlangıçta dile getirdiği Grönland’ın ABD tarafından kontrol edilmesi veya satın alınması anlamına gelmiyor.

Egemenlik Danimarka ve Grönland’da kalıyor.

Buna karşılık Washington, Pituffik’i genişletme, iki yeni askeri üs kurma, gelecekte ilave savunma bölgeleri oluşturma ve NATO dışındaki güçlerin adadaki askeri varlığını engelleme imkanına kavuşuyor.

Böylece aylar süren Grönland krizinde taraflar bir orta yol bulmuş görünüyor:

Grönland el değiştirmedi, ancak ABD’nin Arktik’teki askeri hareket alanı önemli ölçüde genişledi.

CNBC