Teknoloji Devlerinde 3,2 Trilyon Dolarlık Borç Kapanı: Yapay Zekâ Yatırımlarında Nakit Açığı Artıyor

ABD merkezli teknoloji devlerinin yapay zekâ (YZ) altyapısını güçlendirmek amacıyla üstlendiği uzun vadeli mali yükümlülükler rekor seviyeye ulaştı. Nikkei Asia’nın güncel analizine göre; Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta ve Oracle’ın bilanço dışı yükümlülükleri son altı ayda yüzde 90 oranında artarak 3,2 trilyon doları buldu.

Devasa yatırımların finansal tabloya yansıyan boyutunun, beş şirketin toplam varlıklarının yaklaşık yüzde 80'ini oluşturduğu belirtiliyor. Analistler, mevcut büyüme trendinin sürmesi halinde bilanço dışı taahhütlerin şirketlerin toplam varlık büyüklüğünü aşabileceğine dikkat çekiyor.

Taahhütlerin Detayları: 1,92 Trilyon Dolar Satın Alma, 1,28 Trilyon Dolar Kira

Yapay zekâ modellerinin ihtiyaç duyduğu devasa işlem kapasitesini garanti altına almak isteyen teknoloji devleri; çip, veri merkezi, elektrik ve bulut bilişim hizmetleri için uzun vadeli anlaşmalara imza atıyor.

Sözleşmelerin henüz bilançolara doğrudan borç olarak yansımayan ancak gelecekte nakit çıkışı gerektiren kalemlerinin dökümü ise şöyle:

• Satın Alma Taahhütleri: Toplam yükümlülüklerin yaklaşık yüzde 60'ını (1,92 trilyon dolar) henüz tamamlanmamış satın alma anlaşmaları oluşturuyor.

• Geleceğe Dönük Kira Yükümlülükleri: Kalan yüzde 40'lık kısmı (1,28 trilyon dolar) ise henüz yürürlüğe girmemiş uzun vadeli kiralama sözleşmelerinden meydana geliyor.

Alphabet ve Meta’da Keskin Yükümlülük Artışı

Şirket bazında bakıldığında en dikkat çekici artış Google'ın çatı şirketi Alphabet'te görüldü.

• Alphabet: 30 Eylül itibarıyla bilanço dışı yükümlülüklerini mart sonuna kıyasla yüzde 160 artırarak 1,05 trilyon dolara çıkardı. Temmuz-eylül döneminde veri merkezleri ve sermaye harcamaları için 71,3 milyar dolar nakit harcayan şirket, güçlü nakit akışına rağmen üst üste üçüncü çeyrekte yaklaşık 29 milyar dolar nakit açığı verdi. Alphabet, YZ talebini karşılamak üzere 2027'de yatırımlarını daha da artırmayı planlıyor.

• Meta: Şirketin bilanço dışı yükümlülükleri aynı dönemde yüzde 90 artışla 810 milyar dolara yükseldi. Temmuz ayında BlackRock ile veri merkezi yatırımı için ortak girişim kuran Meta, YZ odaklı bulut sağlayıcısı CoreWeave’den de 2032 yılına kadar yaklaşık 21 milyar dolarlık kapasite satın almayı taahhüt etti.

Sektörel Zirziye Etkisi ve CoreWeave Örneği

Büyük teknoloji şirketlerinin verdiği uzun vadeli satın alma garantileri, YZ altyapısı sağlayan ikincil şirketlerin finansman bulmasını kolaylaştırıyor. Teknoloji devlerinin taahhütlerini teminat gösteren bulut sağlayıcıları, bankalar ve yatırımcılardan kolayca kaynak temin edebiliyor. Böylece çip üreticileri, veri merkezi işletmecileri ve YZ geliştiricileri arasında birbirine bağlı karmaşık bir finansman ağı oluşuyor.

Ancak bu yapının hassasiyeti ekim ayında kendini gösterdi. Gelirleri sınırlı olan ve yatırımlarını dış finansmanla sürdüren CoreWeave’in tahvillerinde yaşanan sert düşüş, yüksek faiz ortamında sektörün kırılganlığına dair endişeleri artırdı.

Piyasalarda Tepki: Hisselerde Sert Kayıplar

Yapay zekâ yatırımlarının geri dönüş süresine ve nakit akışlarına ilişkin kaygılar borsalara da yansıdı:

• Alphabet ve Amazon: 2027 ve sonrasında sermaye harcamalarını artırmaya devam edeceklerini açıklamalarının ardından hissedarların satış baskısıyla karşılaştı.

• Oracle: Beş şirket arasında en düşük bilanço dışı yükümlülüğe sahip olmasına rağmen, hisseleri yaklaşık bir yıl önceki zirvesinden yüzde 60’tan fazla değer kaybetti. Şirket, yatırımcı güvenini tazelemek amacıyla serbest nakit akışını Aralık 2027 - Mayıs 2028 döneminde yeniden pozitif seviyeye çekmeyi hedeflediğini duyurdu.

Finansal Sistem İçin Sistemik Risk Uyarısı

Nikkei Asia’nın analizinde, YZ yatırımlarının mevcut hızda devam etmesine karşın beklenen kârlılığın yakalanamaması durumunda, yaşanacak olumsuzlukların yalnızca teknoloji sektörüyle sınırlı kalmayabileceği vurgulanıyor. Teknoloji devlerinin kredi derecelerinin baskı altına girmesi halinde riskin; kredi sağlayan bankalara, kurumsal yatırımcılara ve geniş mali sisteme yayılabileceği ifade ediliyor.