S-400 ve F-35 Cephesi: Ankara’nın Önündeki Seçeneklere İlişkin Zıt Haberler Geliyor

Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına geri dönüşü konusunda S-400 hava savunma sistemleri temel engel olmaya devam ediyor. Rus basını Ankara’nın S-400’leri Birleşik Arap Emirlikleri’ne satma girişiminin tıkandığını öne sürerken, ABD’den gelen haberler sistemlerin tamamen elden çıkarılması, hatta imha edilmesi seçeneğinin gündeme gelebileceğine işaret ediyor.

Türkiye’nin ABD yapımı F-35 savaş uçaklarını yeniden satın alma hedefi ile Rusya’dan alınan S-400 hava savunma sistemlerinin geleceği arasındaki bağlantı yeniden gündemin üst sıralarına çıktı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Al Jazeera’ya yaptığı açıklamada ABD Başkanı Donald Trump’ın F-35 konusunda verdiği sözü yerine getirmesini beklediklerini söyledi.

Trump, temmuz ayında Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesine ve beşinci nesil savaş uçaklarını satın almasına izin vermeye hazır olduğu mesajını vermişti.

Ancak Washington’dan gelen diğer açıklamalar, sürecin Trump’ın siyasi desteğinden çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor.

Washington’ın şartı değişmedi: S-400 sorunu çözülmeli

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın geçen ay Kongre’ye gönderdiği mektupta, S-400 meselesi çözülmeden Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılmasının mümkün olmadığı belirtilmişti.

Türkiye, Rusya’dan S-400 sistemlerini satın almasının ardından 2019 yılında F-35 Müşterek Taarruz Uçağı programından çıkarılmıştı.

Washington, Rus sistemlerinin NATO altyapısıyla uyumlu olmadığını ve S-400 radarlarının F-35 gibi gelişmiş Amerikan savaş uçakları hakkında hassas teknik verileri toplayabileceğini savunuyor.

Dolayısıyla Trump yönetiminin Ankara ile ilişkileri normalleştirme isteğine rağmen Kongre’deki önemli isimler S-400 konusunda taviz vermeye hazır görünmüyor.

Rus basını: BAE görüşmeleri tıkandı

Rus Kommersant gazetesine göre Ankara’nın çıkış yollarından biri olarak değerlendirdiği S-400 sistemlerini Birleşik Arap Emirlikleri’ne satma girişiminde ilerleme sağlanamadı.

Haberde Türkiye ile BAE arasındaki müzakerelerin durduğu öne sürüldü.

S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devredilmesi için Rusya’nın onayı gerekiyor. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da 10 Temmuz’da Moskova ile Ankara arasında sistemlerin geleceği konusunda temasların sürdüğünü ve konunun “son derece hassas” olduğunu söylemişti.

Kommersant ise Moskova’nın S-400’lerin BAE’ye satılmasına ciddi bir engel çıkarma ihtimalinin düşük olduğu değerlendirmesinde bulundu.

BAE için de F-35 sorunu yaratabilir

BAE formülünün önündeki engelin yalnızca Rusya olmadığı belirtiliyor.

Semafor'un haberine göre Abu Dabi'nin kendisinin de F-35 savaş uçakları satın almak istemesi, Rus S-400 sistemlerini devralmasını oldukça karmaşık hale getiriyor.

Demokrat Senatör Chris Coons, S-400 sistemini satın alan ve konuşlandıran herhangi bir ülkenin Türkiye'nin karşılaştığı güvenlik kaygıları ve kısıtlamalarla karşılaşacağını söyledi.

Cumhuriyetçi Senatör Rick Scott da Türkiye’nin S-400’lere sahip olmaya devam ettiği sürece F-35 alamayacağını savundu.

Senato Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Jim Risch ise mevcut tabloyu açık biçimde “çıkmaz” olarak tanımladı:

“Bu aşamada S-400’lerden kurtulmuş değiller. Dolayısıyla süreç çıkmaza girmiş durumda.”

Ankara’nın masasında hangi seçenekler var?

BAE seçeneğinin tıkanması durumunda Ankara'nın S-400 meselesini çözmek için alternatif formülleri değerlendirdiği iddia ediliyor.

Bunlar arasında sistemlerin kalıcı olarak devre dışı bırakılması, bazı kritik bileşenlerinin ABD’de depolanması veya sistemlerin Türkiye'nin kullanımından tamamen çıkarılmasını sağlayacak başka bir formül bulunuyor.

Semafor ise çok daha radikal bir ihtimali gündeme taşıdı: S-400 sistemlerinin fiziksel olarak imha edilmesi.

Haberde görüşüne yer verilen bir ABD'li yetkili, sorunun çözümü için birden fazla seçenek bulunduğunu belirterek, “Türklerin bu sorunu çözmek istediğini düşünüyorum” dedi.

Ancak sistemlerin gerçekten imha edilmesinin Ankara'da siyasi olarak kabul edilebilir olup olmayacağı veya böyle bir seçeneğin resmi düzeyde ciddi biçimde tartışılıp tartışılmadığı belirsiz.

Trump’ın sözü Kongre engeline takılabilir

F-35 konusunda beklentiler temmuz ayındaki NATO Zirvesi sırasında yükselmişti.

Trump, Türkiye’nin yeniden F-35 satın almasına olumlu yaklaşırken S-400 alımı nedeniyle uygulanan yaptırımların kaldırılması konusunda da Ankara’ya umut veren mesajlar vermişti.

Erdoğan da son açıklamasında bu sözleri hatırlatarak:

“Trump’ın F-35 savaş uçakları konusunda verdiği sözü yerine getirmesini bekliyoruz”

dedi.

Ancak Amerikan sisteminde F-35 satışının yalnızca Beyaz Saray’ın siyasi tercihine bağlı olmaması Ankara açısından temel sorun olmaya devam ediyor. Kongre’deki etkili isimler, Türkiye S-400’lerden tamamen vazgeçmeden satışa onay vermeye sıcak bakmıyor.

S-400 denkleminin üç tarafı var

Gelinen aşamada Türkiye’nin F-35’e dönüşünün önünde üç ayrı siyasi ve diplomatik denklem bulunuyor.

Birincisi, Washington’ın S-400’lerin Türkiye'nin elinden tamamen çıkarılması yönündeki talebi. İkincisi, sistemlerin üçüncü ülkeye devri halinde Moskova'nın vereceği onay. Üçüncüsü ise olası alıcı ülkenin ABD ile savunma ilişkilerinin yaratacağı kısıtlamalar.

BAE seçeneğinin gerçekten tıkanması halinde Ankara açısından tercihlerin daha zor hale gelmesi beklenebilir.

S-400’leri Türkiye’de tutmak F-35 kapısının kapalı kalması anlamına gelebilir. Sistemleri üçüncü ülkeye satmak hem Moskova hem Washington ile karmaşık müzakereler gerektiriyor. Sistemlerin devre dışı bırakılması veya imha edilmesi ise Ankara açısından hem siyasi hem de mali açıdan çok daha ağır bir karar olacaktır.

Bu nedenle Trump ve Erdoğan’dan gelen iyimser mesajlara rağmen F-35 dosyasında siyasi niyet ile uygulamadaki şartlar arasında ciddi bir mesafe bulunuyor.

https://www.paraanaliz.com/yazarlar/atilla/fos-yeni-finansal-krizin-kiyilarindayiz