Ray Dalio: YZ balonunun patlama noktasına yaklaşıyoruz

Bridgewater’ın kurucusu milyarder yatırımcı Ray Dalio, yapay zekânın “klasik bir balon” oluşturduğunu ve yükselen faizler nedeniyle patlama noktasına yaklaşıldığını söyledi. Uyarının geldiği sırada YZ altyapısını finanse etmek için teknoloji şirketlerinin borçlanması rekor seviyelere ulaşıyor. Kredi piyasaları da alarm vermeye başladı: Oracle, SpaceX ve Nvidia gibi şirketlerin kredi riskleri belirgin biçimde yükseldi.

Dünyanın en tanınmış yatırımcılarından Ray Dalio, Wall Street'teki yapay zekâ (YZ) rallisine ilişkin en sert uyarılarından birini yaptı.

Singapur'daki Forbes Global CEO Conference'ta konuşan Bridgewater Associates'in kurucusu, YZ'nin “klasik bir balon” haline geldiğini ve piyasanın balonun patlamasına yol açabilecek koşullara yaklaştığını söyledi.

Dalio'ya göre temel risk, YZ yatırımlarını finanse etmek amacıyla giderek daha fazla borç kullanılması.

Küresel faizlerin yükselmeye devam etmesi ise bu borcun maliyetini hızla artırıyor.

Dalio, “Döngünün henüz o noktadan önceki bölümündeyiz ama yaklaşıyoruz. Bence oldukça yakınız” dedi.

YZ yatırımları giderek daha fazla borçla finanse ediliyor

Dalio'nun uyarısı teknoloji devlerinin veri merkezleri, çipler, enerji altyapısı ve hesaplama kapasitesi için yüz milyarlarca dolar harcadığı bir dönemde geldi.

Bu yatırımlar giderek daha fazla borçlanmayla finanse ediliyor.

Aynı zamanda dünya genelinde tahvil faizleri onlarca yılın en yüksek seviyelerine çıktı.

Bu iki gelişmenin aynı anda yaşanması YZ yatırım modelinin önündeki en büyük risklerden birini oluşturuyor:

Şirketlerin sermaye ihtiyacı hızla büyürken paranın maliyeti de yükseliyor.

Buna rağmen teknoloji şirketlerinin yüksek kâr beklentileri S&P 500 ve Nasdaq 100'ü bu hafta rekor seviyelere taşımayı başardı.

Ancak piyasalardaki yükseliş giderek daha az sayıda büyük teknoloji şirketinde yoğunlaşıyor.

Dalio: Kâğıt üzerindeki servet nakde çevrilmek zorunda

Dalio'ya göre balonun patlamasına yol açabilecek tek faktör yüksek faizler değil.

Servet vergileri veya yatırımcıları gerçekleşmemiş kazançlarını nakde çevirmeye zorlayabilecek başka düzenlemeler de piyasalardaki dengeleri değiştirebilir.

Dalio bu durumu şöyle anlattı:

“İnsanlar ‘Benim servetim 1 milyar dolar’ diyor. Tamam, ama bunu harcamayı deneyin. Harcayabilmek için servetinizi satıp paraya dönüştürmeniz gerekir. Balonlar genellikle tam da bu noktada patlar.”

Başka bir ifadeyle, varlık fiyatlarının sürekli yükselmesi yatırımcıları kâğıt üzerinde zenginleştirebilir.

Ancak bu servetin nakde dönüştürülmesi gerektiği anda büyük miktarda satış başlaması fiyatların hızla gerilemesine neden olabilir.

YZ borçlanması 500 milyar dolara yaklaştı

Dalio'nun açıklamalarının belki de en önemli arka planını ABD şirket tahvili piyasasındaki gelişmeler oluşturuyor.

Bloomberg tarafından derlenen verilere göre Oracle, Broadcom ve SpaceX gibi şirketlerin de aralarında bulunduğu büyük teknoloji grupları yalnızca bu yıl YZ altyapısını finanse etmek amacıyla yaklaşık yarım trilyon dolarlık yeni borç ihraç etti.

Üstelik piyasa beklentileri bunun yalnızca başlangıç olduğu yönünde.

Önümüzdeki aylar ve yıllarda YZ yatırımlarının finansmanı için ihtiyaç duyulacak borç miktarının çok daha yüksek seviyelere ulaşması bekleniyor.

Bloomberg hesaplamalarına göre yalnızca Broadcom'un önümüzdeki yıllarda hesaplama kapasitesini finanse etmek amacıyla yaklaşık 600 milyar dolar kaynak sağlaması gerekebilir.

Kredi piyasası YZ riskini yeniden fiyatlıyor

Borçlanmanın büyüklüğü, teknolojinin geleceğine ilişkin belirsizlikler ve yükselen faizler teknoloji şirketlerinin kredi riskini artırmaya başladı.

Son aylarda teknoloji sektörü kredi piyasalarının en kötü performans gösteren alanlarından biri oldu.

Şirket tahvilleri ve kredi türevlerinde günlük işlem hacimleri de hızla yükseliyor.

Özellikle SpaceX ve Broadcom'un toplam büyüklüğü 100 milyar doları aşabilecek yeni finansman işlemlerine hazırlanabileceği haberleri kredi piyasalarında yeni bir satış dalgasına neden oldu.

YZ hiper ölçekleyicileri ve çip üreticilerinin kredi riskine karşı sigorta maliyetleri belirgin biçimde yükseldi.

Oracle için ima edilen temerrüt riski yüzde 20'nin üzerinde

Kredi türevleri piyasasındaki fiyatlamalara göre yatırımcıların bazı büyük teknoloji şirketlerine yönelik risk algısı dikkat çekici seviyelere ulaştı.

Bloomberg'in aktardığı piyasa fiyatlamalarına göre önümüzdeki beş yıl için ima edilen temerrüt riski:

Oracle'da yüzde 20'nin üzerine,
SpaceX'te yaklaşık yüzde 16'ya,
Nvidia'da ise yüzde 7'nin üzerine çıktı.

Bu rakamlar şirketlerin mutlaka temerrüde düşeceği anlamına gelmiyor.

Ancak kredi piyasasının devasa YZ yatırımlarının finansman riskini giderek daha yüksek fiyatlamaya başladığını gösteriyor.

Allspring Global Investments kıdemli sabit getirili menkul kıymetler işlemcisi Mark Clegg, her yeni finansman açıklamasının yatırımcıların bilançolarından pay almak isteyen yeni bir şirketin ihaleye katılması gibi algılandığını söyledi.

Clegg, bazı günlerde piyasanın YZ yatırımlarının büyüklüğünü yeniden fiyatlamak için “birkaç saatte bir acil toplantı yapıyormuş gibi” hissettirdiğini belirtti.

Dev tahvil ihraçları artık sıradanlaşıyor

Geçmişte onlarca milyar dolarlık şirket tahvili ihraçları oldukça nadir görülüyordu.

Bankalar bu tür işlemleri aylar öncesinden hazırlıyor, büyük borçlanmalar çoğunlukla şirket satın almalarını ve birleşmeleri finanse etmek amacıyla gerçekleştiriliyordu.

Ancak YZ yatırımları bu yapıyı değiştirdi.

Bu yıl ABD'nin yüksek kredi notuna sahip şirket tahvili piyasasında 25 milyar dolar veya üzerinde dokuz ayrı borçlanma işlemi gerçekleştirildi.

Bu, şimdiye kadarki en yüksek sayı.

Bu dev işlemlerin çoğu teknoloji sektöründen geldi.

ABD yüksek getirili tahvil piyasası da tarihinin en hareketli yıllarından birini yaşamaya hazırlanıyor.

Yatırımcılar daha yüksek faiz istiyor

Tahvil piyasası şimdiye kadar rekor büyüklükteki arzı büyük ölçüde absorbe etmeyi başardı.

Ancak yatırımcılar teknoloji şirketlerine borç vermek için giderek daha yüksek getiri talep ediyor.

T. Rowe Price sabit getirili menkul kıymetler portföy yöneticisi Steven Kohlenstein'a göre finansman ihtiyacının yalnızca büyük teknoloji şirketleriyle sınırlı kalmayarak çip finansmanı, veri merkezleri ve diğer YZ altyapılarına yayılması bu baskıyı artırıyor.

Böylece YZ rallisinin arkasındaki finansman modeli giderek daha önemli hale geliyor.

Hisse piyasası rekor kırıyor, kredi piyasası alarm veriyor

Ortaya ilginç bir ayrışma çıkmış durumda.

Bir tarafta YZ şirketlerinin gelecekte yaratacağı gelir ve kâr beklentileri S&P 500 ve Nasdaq'ı rekor seviyelere taşıyor.

Diğer tarafta ise aynı şirketlerin devasa yatırım planlarını finanse eden kredi piyasaları giderek daha fazla risk fiyatlıyor.

Bu ayrışma, YZ yatırım temasının önümüzdeki dönemde karşılaşacağı en önemli sınavlardan biri olabilir.

Hisse yatırımcıları gelecekteki büyümeyi satın alırken tahvil yatırımcıları şirketlerin bu büyümeyi finanse etmek için ne kadar borçlanmak zorunda olduğunu hesaplıyor.

OpenAI tartışması da aynı soruyu gündeme getirdi

YZ sektöründeki borçlanma tartışması, OpenAI'ın gelirlerine ilişkin son haberlerle birlikte daha da önem kazandı.

OpenAI'ın eylül sonundaki yıllıklandırılmış gelirinin daha önce piyasada konuşulan 70 milyar dolar yerine yaklaşık 50 milyar dolar olduğunun ortaya çıkması teknoloji hisselerinde satışa neden olmuştu.

Sorun OpenAI'ın büyümemesi değil.

Şirket son derece hızlı büyümeye devam ediyor.

Ancak OpenAI'ın ve diğer YZ şirketlerinin yüz milyarlarca dolarlık altyapı yatırımlarını haklı çıkarabilmeleri için gelirlerin de olağanüstü hızlarda büyümeye devam etmesi gerekiyor.

Yüksek faiz ortamında bu denklem giderek daha zor hale geliyor.

Dalio'nun “klasik balon” formülü

Dalio'nun uyarısı üç temel gelişmenin aynı anda gerçekleşmesine dayanıyor:

Değerlemeler yükseliyor.

Yatırımlar giderek daha fazla borçla finanse ediliyor.

Borçlanmanın maliyeti hızla artıyor.

Bu tabloya bir de yatırımcıların kâğıt üzerindeki servetlerini nakde çevirmeye başlaması eklenirse, Dalio'ya göre balonu patlatabilecek koşullar ortaya çıkabilir.

YZ sektöründeki teknolojik büyümenin devam etmesi ile YZ şirketlerinin hisselerinin ve borçlarının doğru fiyatlanması ise iki farklı mesele.

Dalio'nun uyarısının özü de burada yatıyor:

YZ teknolojisi büyümeye devam edebilir. Ancak onu finanse eden piyasa balonu aynı süre boyunca ayakta kalmak zorunda değil.

Bloomberg, FT