İran'dan Ermenistan'a Trump Koridoru tehdidi: “Kırmızı çizgimizi aşanların bacaklarını kırarız”

Ermenistan Parlamentosu'nun ABD yönetimindeki Trump Koridoru projesini 28 Ekim'de onaylaması, İran ile Ermenistan arasında yeni bir gerilime yol açtı. Azerbaycan'ı Nahçıvan'a bağlaması planlanan ve İran'ın kuzey sınırı boyunca uzanacak ulaşım koridoruna Tahran sert tepki gösteriyor. İran dini liderinin danışmanı Ali Ekber Velayeti, projeyi ülkesinin güvenliğine yönelik tehdit olarak nitelendirerek Erivan'ı açıkça uyardı. Ermenistan ise koridorun askeri değil ekonomik bir proje olduğunu, bölgede Amerikan askerlerinin konuşlandırılmayacağını savunuyor.

Kafkasya'da yeni kriz: Trump Koridoru İran'ı harekete geçirdi

Güney Kafkasya'da ABD'nin öncülüğünde geliştirilen yeni ulaşım koridoru, İran ile Ermenistan arasındaki ilişkilerde ciddi bir gerilim kaynağına dönüştü.

Ermenistan Parlamentosu'nun 28 Ekim'de onayladığı ve Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası (TRIPP) adı verilen proje, Azerbaycan ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında Ermenistan topraklarından geçecek bir ulaşım bağlantısı kurulmasını öngörüyor.

Koridorun Ermenistan'ın güneyindeki Sünik bölgesinden geçmesi planlanıyor.

Sünik, İran'ın Doğu Azerbaycan eyaletiyle sınır komşusu olması nedeniyle Tahran açısından stratejik önem taşıyor.

Bölge aynı zamanda İran'ın Ermenistan'la doğrudan kara bağlantısını sağlıyor. Bu bağlantı, İran'ın Güney Kafkasya'ya erişiminde önemli bir güzergâh oluşturuyor.

Tahran yönetimi, ABD'nin koridor üzerinde ekonomik ve idari nüfuz kazanmasının uzun vadede İran'ın bölgesel güvenliğini ve ulaştırma bağlantılarını tehdit edebileceğini savunuyor.

Trump Koridoru nasıl ortaya çıktı?

TRIPP projesi, Ağustos 2025'te Beyaz Saray'da düzenlenen bir toplantıda kamuoyuna duyuruldu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantıya Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan katıldı.

Toplantıda iki ülke arasında onlarca yıldır devam eden çatışmaların ardından barış sürecini ilerletmeyi amaçlayan bir çerçeve üzerinde anlaşmaya varıldı.

Bu çerçevenin önemli unsurlarından biri, Azerbaycan'ın ana toprakları ile Nahçıvan arasında Ermenistan üzerinden ulaşım bağlantısı kurulmasıydı.

Azerbaycan uzun süredir bu güzergâhı Zengezur Koridoru olarak adlandırıyor.

İran ise Zengezur Koridoru önerisine yıllardır karşı çıkıyor.

Tahran, güzergâhın İran ile Ermenistan arasındaki kara bağlantısını zayıflatabileceği ve Güney Kafkasya'daki jeopolitik dengeleri değiştirebileceği görüşünde.

ABD'nin projeye doğrudan dahil olması, İran'ın itirazlarına yeni bir boyut kazandırdı.

Koridorun yüzde 74'ü ABD kontrolündeki ortaklıkta olacak

Anlaşmaya göre Washington ve Erivan, TRIPP Development adıyla ortak bir şirket kuracak.

Şirketin ortaklık yapısında ABD tarafı belirleyici paya sahip olacak.

• ABD tarafının payı: Yüzde 74.

• Ermenistan'ın payı: Yüzde 26.

• İlk işletme süresi: 49 yıl.

• Uzatma seçeneği: 50 yıl daha.

Anlaşmanın uzatılması halinde Ermenistan'ın ortaklık payının yüzde 49'a yükselmesi öngörülüyor.

Bu yapı, projenin yalnızca bir ulaşım koridoru olmanın ötesinde, ABD'nin Güney Kafkasya'da uzun süreli ekonomik ve idari varlık kazanmasını sağlayabileceği tartışmalarına yol açtı.

İranlı yetkililer ve analistler, ABD'nin koridor üzerindeki ağırlığının ülkenin bölgesel ulaştırma ağlarındaki konumunu zayıflatabileceğini düşünüyor.

Tahran açısından bir diğer kaygı, koridorun İran üzerinden gerçekleştirilen transit taşımacılığın bir bölümünü alternatif güzergâhlara yönlendirmesi.

Bu durumun İran'ın transit gelirlerini ve bölgesel ulaşım merkezi olma konumunu olumsuz etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Velayeti'den Ermenistan'a açık tehdit

İran dini liderinin uluslararası ilişkiler danışmanı ve eski Dışişleri Bakanı Ali Ekber Velayeti, Ermenistan'ın projeyi onaylamasının ardından sert açıklamalarda bulundu.

Velayeti, 5 Kasım'da Ettela'at gazetesinde yayımlanan yazısında Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ı hedef aldı.

İranlı yetkili, Ermenistan Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Erivan'ın Tahran Büyükelçisi ile yaptığı görüşmelerde ülkesinin endişelerini açıkça ilettiğini belirtti.

Velayeti'ye göre Rusya'nın Ukrayna savaşıyla meşgul olması, Ermenistan yönetimini Güney Kafkasya'daki güç dengeleri konusunda yanlış hesaplamalara yöneltmemeli.

İran'ın Rusya'nın desteği olsun ya da olmasın Güney Kafkasya'nın güvenliği konusunda sorumluluk üstlendiğini savunan Velayeti, Tahran'ın bölgedeki gelişmelere kayıtsız kalmayacağını söyledi.

“Trump ve müttefikleri kırmızı çizgimizi aşarsa bacaklarını kırarız”

Velayeti, İran'ın projeye yönelik itirazlarının yalnızca diplomatik açıklamalarla sınırlı kalmayabileceği mesajını verdi.

Ermenistan Büyükelçisi'ne doğrudan uyarıda bulunduğunu belirten Velayeti, şu ifadeleri kullandığını aktardı:

“Trump ve müttefikleri İran'ın bu kırmızı çizgisini aşmaya kalkışırsa bacaklarını kırarız.”

İranlı yetkili, ülkesinin kararlılığını göstermek amacıyla askeri komutanların bölgeye gittiğini ve geniş çaplı bir askeri tatbikat gerçekleştirildiğini de söyledi.

Velayeti'nin açıklamaları, İran'ın TRIPP projesini ulusal güvenliğiyle doğrudan bağlantılı bir mesele olarak değerlendirdiğini ortaya koydu.

Ermenistan: Koridorda tek bir Amerikan askeri olmayacak

Ermenistan yönetimi ise İran'ın güvenlik endişelerini gidermeye çalışıyor.

Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Armen Grigoryan, TRIPP projesinin askeri bir girişim olmadığını vurguladı.

Grigoryan, koridor kapsamında tek bir silahlı askerin dahi konuşlandırılmasının öngörülmediğini söyledi.

Ermeni yetkili, İran dahil hiçbir komşu ülkenin ekonomik nitelikli bir projeyi güvenlik tehdidi olarak değerlendirmemesi gerektiğini belirtti.

Erivan yönetimine göre proje, bölgesel ticareti ve ulaşım bağlantılarını geliştirmeyi amaçlıyor.

Ermenistan ayrıca koridorun uluslararası sınırları değiştirmeyeceği ve bölgedeki mevcut jeopolitik düzenlemeleri ortadan kaldırmayacağı konusunda Tahran'a güvence verdi.

Buna rağmen İran'daki itirazlar devam ediyor.

İran Dışişleri: Endişelerimizi ilk günden ilettik

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, pazartesi günü yaptığı açıklamada Tahran'ın projeye ilişkin endişelerini Ermenistan'a daha önce ilettiğini söyledi.

Bekayi'ye göre İran, Ermenistan, Azerbaycan ve ABD'nin TRIPP konusunda ortak açıklama yayımlamasının hemen ardından diplomatik girişimlerde bulundu.

Ermenistan yönetiminin İran'a verdiği güvenceler arasında üç başlık öne çıktı:

• Proje uluslararası sınırları değiştirmeyecek.

• Bölgenin mevcut jeopolitik düzenlemelerinde değişikliğe yol açmayacak.

• Koridorda Amerikan askeri birlikleri konuşlandırılmayacak.

İran Dışişleri Bakanlığı bu güvenceleri kamuoyuna aktarmasına rağmen, Tahran'daki siyasi çevrelerin ve devlet medyasının projeye yönelik itirazları sürüyor.

İran devlet medyası: Tahran projeyi engellemeli

İran devletine bağlı Mehr Haber Ajansı, 9 Kasım'da yayımladığı bir analizde TRIPP projesine karşı daha sert bir politika izlenmesi çağrısında bulundu.

“ABD Nüfuzuna Giden Yolda Kafkasya: Tahran TRIPP Koridoru'nun Uygulanmasını Engellemeli” başlıklı yazıda, İran'ın Güney Kafkasya politikasını yeniden değerlendirmesi gerektiği savunuldu.

Mehr'e göre ABD ve İsrail'le yaşanan savaşın ardından İran'ın bölgesel dengelerdeki konumu değişti.

Haberde, İran'ın ulusal güvenliğini tehdit edebilecek girişimlerin Güney Kafkasya'da yayılmasını önlemek için güç merkezli farklı bir yaklaşım benimsemesi gerektiği ileri sürüldü.

Bu değerlendirme, İran'daki bazı çevrelerin diplomatik itirazların yeterli olmadığı görüşünde olduğunu gösteriyor.

Ancak Mehr'in çağrısı, İran hükümetinin TRIPP projesini askeri yöntemlerle engelleme kararı aldığı anlamına gelmiyor.

“Erivan'ın Trump kartıyla kumarı”

İran devlet yayın kuruluşunun gazetesi Jam-e Jam da 9 Kasım'da projeyi hedef alan bir değerlendirme yayımladı.

“Erivan'ın Trump Kartıyla Kumarı” başlıklı yazıda, Sünik bölgesinde ABD kontrolünde ekonomik ve idari bir yapının kurulmasının İran'ın güvenlik anlayışı açısından kabul edilemez olduğu savunuldu.

Gazeteye göre bir projenin ilk aşamada ticaret ve ulaştırma girişimi olarak sunulması, uzun vadede güvenlik riski oluşturmayacağı anlamına gelmiyor.

Jam-e Jam, stratejik altyapı ve ulaştırma ağlarının yabancı güçlere kalıcı nüfuz alanı sağlayabileceğini ileri sürdü.

Gazetede, güvenlik tehditlerinin mutlaka askeri üslerin kurulmasıyla başlamayabileceği vurgulandı.

Bu yaklaşım, İran'ın TRIPP projesine yönelik itirazlarının neden yalnızca Amerikan askerlerinin konuşlandırılması ihtimaliyle sınırlı olmadığını açıklıyor.

İranlı analist: Asıl mesele kalıcı Amerikan nüfuzu

Rusya uzmanı Mehdi Seyf Tebrizi de 7 Kasım'da Farhikhtegan gazetesinde yayımlanan değerlendirmesinde benzer görüşler dile getirdi.

Tebrizi'ye göre İran'ın temel endişesi, Amerikan askeri birliklerinin Ermenistan'a yerleştirilmesi ihtimalinden ibaret değil.

İranlı analist, ülkenin sınırları yakınında ABD'nin uzun vadeli nüfuz kurmasını sağlayacak kalıcı altyapının oluşturulmasının da güvenlik riski taşıdığını savundu.

Tebrizi, ekonomik amaçlarla kurulan altyapının kriz dönemlerinde başlangıçtaki hedeflerinden farklı amaçlarla kullanılabileceğini ileri sürdü.

ABD ve İsrail'le yaşanan savaşın ardından İran'ın bu tür gelişmelere yönelik hassasiyetinin daha da arttığını belirtti.

Bu değerlendirmeler, Tahran'daki tartışmanın askeri varlık ihtimalinden daha geniş bir stratejik çerçevede yürütüldüğünü gösteriyor.

İran'ın Ermenistan bağlantısı neden önemli?

İran ile Ermenistan arasındaki kara sınırı, Tahran'ın Güney Kafkasya'ya erişiminde özel bir konuma sahip.

Ermenistan'ın güneyindeki Sünik bölgesi, İran'ın doğrudan kara bağlantısını sağladığı tek Ermenistan sınır hattını oluşturuyor.

Bu nedenle bölgedeki ulaştırma düzenlemeleri İran açısından yalnızca ticari değil, stratejik önem de taşıyor.

Azerbaycan'ın uzun süredir gündemde tuttuğu Zengezur Koridoru önerisi, İran tarafından bu bağlantının geleceğine yönelik olası bir risk olarak değerlendiriliyordu.

TRIPP anlaşmasıyla ABD'nin projeye doğrudan dahil olması, Tahran'ın endişelerini daha da artırdı.

İranlı yetkililer, koridorun ülkenin bölgesel transit taşımacılıktaki rolünü azaltabileceğini ve Amerikan nüfuzunu kuzey sınırına taşıyabileceğini savunuyor.

Ermenistan ise projenin kendi egemenliği altında yürütüleceğini, sınır değişikliği veya yabancı askeri konuşlanma içermediğini belirtiyor.

Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık, ulaşım koridorunun hukuki niteliğinden çok, ABD'nin bölgede kazanabileceği uzun vadeli etki üzerinde yoğunlaşıyor.

ABD-İran savaşı Kafkasya gerilimini derinleştiriyor

TRIPP projesine ilişkin tartışmalar, ABD ile İran arasındaki savaşın devam ettiği bir dönemde yaşanıyor.

Washington'ın İran'a yönelik ekonomik yaptırımları ve petrol sevkiyatına uyguladığı abluka, iki ülke arasındaki gerilimi yüksek tutuyor.

Bu ortamda ABD'nin İran'ın kuzey sınırına yakın bir ulaşım projesinde belirleyici paya sahip olması, Tahran'da güvenlik endişelerini artırıyor.

İran devlet medyasında yayımlanan değerlendirmeler de TRIPP projesini ABD'nin bölgesel nüfuzunu genişletme girişimi olarak ele alıyor.

Öte yandan Ermenistan yönetimi, projenin ekonomik ve ticari niteliğini vurgulayarak İran'ın kaygılarını gidermeye çalışıyor.

Rusya'nın Ukrayna savaşıyla meşgul olması da İranlı yetkililerin açıklamalarında önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.

Velayeti'nin Rusya'nın bölgedeki rolüne ilişkin sözleri, Tahran'ın Güney Kafkasya güvenliğinde kendi konumunu daha güçlü biçimde vurguladığını gösteriyor.

Kafkasya'da yeni diplomatik gerilim

Ermenistan Parlamentosu'nun 28 Ekim'de verdiği onayın ardından TRIPP projesi, Güney Kafkasya'daki bölgesel rekabetin yeni başlıklarından biri haline geldi.

Azerbaycan açısından proje, Nahçıvan ile doğrudan ulaşım bağlantısı kurulmasını sağlayacak önemli bir girişim olarak görülüyor.

Ermenistan, ekonomik bağlantıların geliştirilmesini ve bölgesel barış sürecinin ilerletilmesini hedeflediğini belirtiyor.

ABD ise projede yüzde 74 paya sahip olacak ortaklık yapısıyla uzun vadeli ekonomik ve idari rol üstlenmeye hazırlanıyor.

İran yönetimi ise bu düzenlemeyi ulusal güvenlik, transit gelirleri ve Güney Kafkasya'daki stratejik konumu açısından riskli buluyor.

Tahran'ın sert açıklamalarına rağmen Erivan, koridorda Amerikan askeri bulunmayacağını ve uluslararası sınırların değişmeyeceğini vurguluyor. Ancak İran devlet medyasındaki engelleme çağrıları ve Velayeti'nin tehditleri, projenin uygulanması sürecinde diplomatik gerilimin devam edebileceğine işaret ediyor.

Kaynak: İranlı yetkililerin açıklamaları; Mehr Haber Ajansı, Ettela'at, Jam-e Jam ve Farhikhtegan gazetelerinde 5-9 Kasım 2026 tarihlerinde yayımlanan değerlendirmeler.

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.