İngiltere Merkez Bankası'ndan küresel finans sistemine uyarı: Özel kredi ve stablecoin piyasaları zincirleme kriz yaratabilir

İngiltere Merkez Bankası Başkanı ve Finansal İstikrar Kurulu (FSB) Başkanı Andrew Bailey, 1,8 trilyon dolarlık özel kredi piyasası ile 300 milyar dolarlık stablecoin sektörünün büyüklüklerinden bağımsız olarak küresel finansal istikrarı tehdit edebileceğini söyledi. Bailey, finansal kuruluşlar arasındaki karmaşık bağlantıların küçük görünen sorunları zincirleme bir krize dönüştürebileceğini vurguladı. ABD'de Dallas ve New York Fed bankaları da hızla büyüyen özel kredi sektörünü incelemek üzere yeni bir araştırma başlattı.

Andrew Bailey: Finansal kriz için piyasanın devasa büyüklüğe ulaşması gerekmiyor

Küresel finans sisteminde bankacılık dışı finans kuruluşlarının hızla büyümesi, düzenleyici kurumların gündeminde giderek daha fazla yer tutuyor.

İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, özel kredi (private credit) ve stablecoin piyasalarının henüz geleneksel bankacılık sistemiyle karşılaştırılabilecek büyüklüğe ulaşmadan finansal istikrar açısından ciddi riskler yaratabileceği uyarısında bulundu.

Aynı zamanda uluslararası Finansal İstikrar Kurulu'nun (Financial Stability Board-FSB) başkanlığını yürüten Bailey, cuma günü Uluslararası Menkul Kıymet Komisyonları Örgütü (IOSCO) tarafından düzenlenen bir etkinlikte konuştu.

Bailey, finansal risklerin yalnızca bir piyasanın toplam büyüklüğüne bakılarak değerlendirilemeyeceğini söyledi.

Özel kredi sektörünün küresel finans sistemini tek başına sarsacak kadar büyük olmadığı gerekçesiyle neden yakından izlendiğinin sorulduğunu belirten Bailey, yanıtın finansal kuruluşlar arasındaki bağlantılarda yattığını ifade etti.

Bailey'e göre özel kredi piyasasındaki bir sorun, finans sistemini tek başına harekete geçirmese bile zincirleme bir reaksiyonun başlangıç noktası olabilir.

Bu nedenle düzenleyici kurumların yalnızca büyük piyasalara değil, diğer finansal kuruluşlarla güçlü bağlantıları bulunan daha küçük sektörlere de odaklanması gerekiyor.

Özel kredi piyasası 1,8 trilyon, stablecoin sektörü 300 milyar dolar

FSB'nin dikkat çektiği iki piyasanın toplam büyüklüğü yaklaşık 2,1 trilyon dolara ulaşıyor.

• Özel kredi piyasası: Yaklaşık 1,8 trilyon dolar

• Stablecoin piyasası: Yaklaşık 300 milyar dolar

Karşılaştırma açısından JPMorgan Chase ve BNP Paribas gibi büyük uluslararası bankaların bilançoları tek başlarına trilyonlarca dolara ulaşıyor.

Ancak Bailey, bu karşılaştırmanın finansal istikrar açısından yanıltıcı olabileceğini belirtti.

Çünkü bir piyasanın sistemik risk oluşturması için mutlaka en büyük finansal kuruluşlarla aynı büyüklüğe ulaşması gerekmiyor.

Önemli olan, söz konusu piyasada yaşanabilecek sorunların diğer finansal kuruluşlara hangi kanallardan aktarılabileceği.

Bailey, özellikle piyasalar arasındaki bağlantıların ve bilgi eksikliklerinin, özel kredi ile stablecoin sektörlerini geleneksel büyüklük ölçütlerinin işaret ettiğinden daha erken bir aşamada finansal istikrar riski haline getirebileceğini söyledi.

Özel kredi nedir, neden risk oluşturuyor?

Özel kredi piyasası, geleneksel banka kredileri veya halka açık tahvil ihraçları yerine yatırım fonları ve diğer banka dışı finans kuruluşları aracılığıyla şirketlere sağlanan borç finansmanını kapsıyor.

Bu piyasada özellikle yatırım yapılabilir kredi notunun altında bulunan şirketlere doğrudan kredi kullandırılması önemli bir faaliyet alanı oluşturuyor.

Şirketler açısından özel kredi, banka kredilerine alternatif bir finansman kaynağı sunuyor.

Yatırımcılar açısından ise geleneksel sabit getirili araçlardan farklı getiri olanakları sağlayabiliyor.

Ancak özel kredi işlemlerinin önemli bir bölümü halka açık piyasalarda gerçekleşmediğinden, kredi koşulları ve varlık değerlemeleri hakkında bilgi edinmek daha zor olabiliyor.

Özellikle kredi portföylerinin değerlemesi, borçluların mali durumu ve kredi sözleşmelerindeki koşullar düzenleyicilerin yakından izlediği konular arasında bulunuyor.

Bailey'nin uyarısının merkezinde de bu bilgi eksiklikleri ile finansal kuruluşlar arasındaki bağlantılar yer alıyor.

Özel kredi piyasasındaki olası zararların hangi kurumları ve finansman kanallarını etkileyebileceğinin önceden anlaşılması, sistemik risklerin değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Stablecoin piyasası da FSB'nin yakın takibinde

FSB'nin üzerinde durduğu ikinci alan ise stablecoin piyasası.

Stablecoinler, değerlerini genellikle dolar gibi geleneksel para birimlerine veya belirli rezerv varlıklarına bağlı tutmayı amaçlayan dijital varlıklar olarak tanımlanıyor.

Yaklaşık 300 milyar dolarlık piyasa büyüklüğü, geleneksel bankacılık sistemiyle karşılaştırıldığında sınırlı kalıyor.

Ancak Bailey'nin değerlendirmesine göre stablecoinlerin diğer finansal piyasalarla kurduğu bağlantılar, yalnızca piyasa değerine bakılarak ölçülemeyecek riskler yaratabilir.

Özellikle likidite koşulları, rezerv varlıklarla bağlantılar, operasyonel bağımlılıklar ve yatırımcı güvenindeki değişimler finansal istikrar analizlerinde dikkate alınması gereken başlıklar arasında bulunuyor.

Bailey, FSB'nin hem özel kredi hem de stablecoin piyasalarına yönelik gözetim çalışmalarının kritik önem taşıdığını vurguladı.

Bununla birlikte yalnızca daha fazla bilgi toplanmasının yeterli olmadığını da belirtti.

Toplanan verilerin olası kriz senaryolarını anlamak ve risklerin finansal sistem içinde nasıl yayılabileceğini değerlendirmek için kullanılması gerektiğini ifade etti.

Bailey'den düzenleyicilere altı başlıkta inceleme çağrısı

FSB Başkanı, finansal istikrar otoritelerinin piyasalardaki riskleri değerlendirirken birden fazla göstergeyi birlikte incelemesi gerektiğini söyledi.

Bailey'nin dikkat çektiği başlıca unsurlar şunlar:

• Kaldıraç: Finansal kuruluşların borçlanma düzeyleri ve borçla finanse edilen pozisyonları.

• Likidite: Varlıkların nakde çevrilme kapasitesi ve finansman koşullarındaki olası sıkışmalar.

• Yoğunlaşma: Risklerin belirli şirketlerde, sektörlerde veya finansal kuruluşlarda birikmesi.

• İkame edilebilirlik: Bir finansman sağlayıcısının veya hizmetin devre dışı kalması halinde alternatiflerin bulunup bulunmaması.

• Operasyonel bağımlılıklar: Finansal kuruluşların ortak altyapılara, hizmet sağlayıcılara ve işlem sistemlerine bağımlılığı.

• Stres analizleri: Olumsuz piyasa koşullarında zararların ve finansman sorunlarının nasıl yayılabileceği.

Bailey ayrıca farklı finansal sektörlerden elde edilen bilgilerin karşılaştırılması gerektiğini belirtti.

Yatırımcı güvenindeki değişimlerin davranışları nasıl etkileyebileceğinin de analiz edilmesini istedi.

Finansal istikrar otoritelerinin geleneksel risk göstergeleri alarm vermeden önce olası bulaşma kanallarını araştırmaya hazır olması gerektiğini vurgulayan Bailey, uluslararası iş birliğinin vazgeçilmez olduğunu söyledi.

ABD Merkez Bankası da özel kredi piyasasını mercek altına aldı

Bailey'nin uyarıları, ABD Merkez Bankası sisteminde özel kredi piyasasına yönelik incelemelerin yoğunlaştığı bir döneme denk geldi.

Dallas Fed ve New York Fed, hızla büyüyen özel kredi sektöründeki kredi standartlarını değerlendirmek amacıyla yeni bir araştırma başlattı.

Pazartesi günü açılan araştırma, özel kredi kuruluşlarının finansman sağlama koşullarındaki değişimleri incelemeyi amaçlıyor.

İki bölgesel Fed bankasının açıklamasına göre çalışma, özel kredi piyasasında finansmana erişim, kredi arzı ve kredi standartlarının nasıl değiştiği konusunda bilgi sağlayacak.

Araştırmada ayrıca bu gelişmelerin daha geniş ekonomi ve para politikası açısından taşıdığı sonuçlar değerlendirilecek.

Fed'in incelemesi, özel kredi sektöründeki büyümenin geleneksel bankacılık sistemi dışındaki finansman koşullarını anlamayı daha önemli hale getirdiğini gösteriyor.

Fed hangi şirketleri ve kredileri inceleyecek?

Dallas Fed'in açıklamasına göre araştırmaya katılacak kuruluşların belirli büyüklük ve faaliyet koşullarını karşılaması gerekiyor.

Çalışma, ABD'de doğrudan özel kredi finansmanı sağlayan şirketleri kapsıyor.

Araştırma kapsamına girebilmek için kredi kuruluşlarının doğrudan kredi faaliyetlerine ayrılmış yönetim altındaki varlıklarının en az 50 milyon dolar olması gerekiyor.

Doğrudan kredi, yatırım yapılabilir kredi notunun altında bulunan şirketlere özel olarak yapılandırılan borç finansmanını ifade ediyor.

Araştırma kapsamında incelenecek finansman araçları arasında şunlar bulunuyor:

• Vadeli krediler

• İlerleyen tarihlerde kullanılabilecek kredi imkânları

• Rotatif kredi limitleri

Buna karşılık geniş yatırımcı gruplarına dağıtılan sendikasyon kredileri ve yüksek getirili tahviller araştırmanın doğrudan kredi tanımının dışında bırakılıyor.

Fed, kredi koşullarını yalnızca toplam piyasa düzeyinde değil, borçlanan şirketlerin büyüklüğüne göre de değerlendirecek.

Küçük, orta ve büyük şirketlerin kredi koşulları karşılaştırılacak

Araştırmada özel kredi kuruluşlarının küçük, orta ve büyük ölçekli şirketlere sağladığı finansman ayrı ayrı ele alınacak.

Şirketlerin sınıflandırılmasında faiz, amortisman ve vergi öncesi kârı ifade eden EBITDA göstergesi kullanılacak.

İncelenecek şirket grupları, EBITDA'sı 30 milyon doların altında olan işletmelerden 100 milyon doların üzerinde bulunan büyük şirketlere kadar uzanıyor.

Bu yaklaşım, kredi koşullarındaki değişimlerin farklı büyüklükteki şirketleri nasıl etkilediğinin değerlendirilmesine olanak sağlayacak.

Araştırma, 2026 yılının üçüncü çeyreğinde kredi sözleşmelerinin koşullarını, borçlu talebini ve yeni kredi onaylarındaki eğilimleri de inceleyecek.

Böylece özel kredi piyasasında finansman standartlarının gevşeyip gevşemediğine veya sıkılaşıp sıkılaşmadığına ilişkin daha ayrıntılı bilgi elde edilmesi hedefleniyor.

SEC'den özel varlık değerlemelerine uyarı

ABD'de özel kredi sektörüne yönelik denetim ve gözetim faaliyetleri yalnızca Fed ile sınırlı değil.

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), eylül ayında özel varlıkların değerlemesine ilişkin mevcut yükümlülükleri hatırlatan önemli bir uyarı yayımladı.

SEC, özel piyasa varlıklarının değerlemesinde fon yöneticilerinin daha güçlü izleme mekanizmaları kullanması gerektiğine dikkat çekti.

Bağımsız denetçilerden de değerleme süreçlerinde mesleki şüpheciliği korumaları istendi.

Özel kredi piyasasında varlıkların önemli bir bölümü halka açık piyasalarda sürekli işlem görmediği için değerleme süreçleri özel önem taşıyor.

Bu durum, piyasa koşullarındaki değişimlerin portföy değerlerine nasıl ve ne zaman yansıtıldığına ilişkin soruları gündeme getiriyor.

SEC'nin uyarısı, düzenleyicilerin özellikle değerlemesi zor varlıkların raporlanmasına ve fon yöneticilerinin mevcut sorumluluklarına odaklandığını gösteriyor.

Fed araştırmasının sonuçları 2027'nin ilk çeyreğinde açıklanacak

Dallas Fed ve New York Fed'in ortak araştırmasının sonuçlarının 2027 yılının ilk çeyreğinde yayımlanması planlanıyor.

Bölgesel Fed bankaları, çalışmanın doğrudan denetim amacıyla kullanılmayacağını belirtiyor.

Araştırmanın temel hedefi, özel kredi piyasasındaki gelişmelere ilişkin daha kapsamlı bilgi toplamak.

Bulguların, kredi arzı ve kredi standartlarındaki değişimlerin ekonomi ile para politikası üzerindeki olası etkilerini değerlendirmeye katkıda bulunması bekleniyor.

Bu çalışma, Fed'in geleneksel bankacılık sistemi dışında gelişen kredi piyasalarını daha yakından anlamaya yönelik girişimlerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Küresel finans sisteminde riskin kaynağı yalnızca büyüklük değil

İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey'nin açıklamaları ile ABD'de başlatılan yeni araştırma, uluslararası düzenleyicilerin özel kredi piyasasına yönelik ilgisinin arttığını ortaya koyuyor.

Bailey'nin vurguladığı temel nokta, bir finansal piyasanın sistemik risk yaratabilmesi için mutlaka çok büyük olması gerekmediği.

Özel kredi ve stablecoin piyasaları, geleneksel bankalarla karşılaştırıldığında daha küçük ölçekli olsa da finansal kuruluşlar arasındaki bağlantılar nedeniyle önem taşıyor.

Bilgi eksiklikleri, kaldıraç, likidite koşulları ve yatırımcı güvenindeki değişimler, bu piyasalarda yaşanabilecek sorunların diğer sektörlere aktarılmasında belirleyici olabilir.

FSB, düzenleyicilerin riskleri yalnızca kriz belirtileri ortaya çıktıktan sonra değil, olası bulaşma kanalları üzerinden önceden değerlendirmesi gerektiğini savunuyor.

Dallas ve New York Fed bankalarının araştırması ise özel kredi piyasasında bu değerlendirmelerin yapılabilmesi için daha ayrıntılı verilere ulaşmayı hedefliyor.

Bailey'nin uyarısı, küresel finansal istikrar açısından temel bir soruya odaklanıyor: Küçük görünen bir piyasadaki sorun, finans sisteminin diğer bölümleriyle kurduğu bağlantılar nedeniyle ne kadar büyük bir etki yaratabilir?

Bloomberg

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.