Fransa'da Borç Krizi: Paris Avrupa’nın Yeni "Hasta Adamı" mı Oldu?

Fransa’da borç krizi, yatırımcıların devlet tahvillerini geniş çapta elden çıkarmasıyla daha da derinleşti. Paris hükümetinin devasa kamu borcunu kontrol altına alma ve bütçe açığını düşürme kapasitesine olan güvenin azalması, yüksek enflasyon ve ülkedeki keskin siyasi bölünmelerle birleşince tahvil getirilerini 2002'den bu yana en yüksek seviyeye çıkardı.

Bloomberg'in aktardığına göre, geçen haftanın sonunda Fransa'nın 10 yıllık gösterge devlet tahvili getirileri %4,9 seviyesine ulaştı. Bu durum, Fransız tahvilleri ile yatırımcılar tarafından daha güvenli bir liman olarak görülen aynı vadeli Alman tahvilleri arasındaki makasın (risk priminin) 1,2 yüzde puanı aşmasına neden oldu. Bu fark, 2012'den bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye işaret ediyor.

Başbakan Sébastien Lecornu'nün sunduğu 2027 bütçe tasarısı, piyasalardaki kamu borcu endişelerini iyice tırmandırdı. Bütçe tasarısı, kamu çalışanlarının maaşlarında herhangi bir artışa gitmeyip vergi artışları öngörmesine rağmen, bütçe açığının bu yılki %5,1 seviyesinden Gayrisafi Yurtiçi Hasıla'nın (GSYH) %5,4'üne yükseleceğini ortaya koyuyor.

İngiliz The Telegraph gazetesi, Lecornu'nün daha önce bütçe açığını %5 seviyesine çekmeyi hedeflediğini ancak bunu başaramadığını belirtti. Bütçe açığını yaklaşık 54 milyar avro (yaklaşık 60 milyar dolar) azaltmayı hedefleyen Fransız yetkilinin, parlamentoda özellikle Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un istifasını isteyen partilerin sert muhalefetiyle karşılaşması bekleniyor.

"Fransa’nın Cezalandırılması"

Hükümetin mali planlarını değerlendirmekle görevli Kamu Finansmanı Yüksek Kurulu, Başbakan tarafından sunulan bütçe tasarısını eleştirerek hükümetin bütçe açığını kontrol altına alma planını "sınırlı" olarak niteledi ve kamu borcunu azaltmak için daha büyük çabalar sarf edilmesini talep etti.

Finans piyasaları, bütçedeki yüksek açığın devam edeceği beklentisine hızla tepki verdi. Ülkedeki "Edmond de Rothschild" varlık yönetim şirketinin icra kurulu başkanı Marie Jacquot, Bloomberg'e verdiği mülakatta piyasaların "Fransa'yı ve mevcut borç seviyesini cezalandırdığını" belirtti. Jacquot, bu durumun belki de daha önce bu boyutta yaşanmadığını ve Fransız borç riskine yönelik olumsuz bakışın giderek derinleştiğini sözlerine ekledi.

The Telegraph, derinleşen borç krizinin ardından yatırımcıların artık Fransa'yı Avrupa’nın yeni "hasta adamı" olarak görmeye başladığına dikkat çekti. Bu unvan daha önce, Nisan 2010'dan itibaren yıllarca süren finansal krizi sırasında Yunanistan için kullanılıyor ve Avrupa Birliği ile Uluslararası Para Fonu (IMF) gibi uluslararası kuruluşlar Atina'nın egemen borç krizini aşmasına yardım etmek için müdahalede bulunuyordu.

Endişe Verici Göstergeler

Fransa Ulusal İstatistik ve Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (INSEE) tarafından açıklanan ve Associated Press tarafından aktarılan verilere göre, Fransız borç krizinin temel göstergeleri şu şekilde öne çıkıyor:

• Toplam Kamu Borcu: Geçtiğimiz Haziran ayı sonu itibarıyla toplam kamu borcu 3,59 trilyon avroya(yaklaşık 4 trilyon dolar) ulaştı.

• Borç / GSYH Oranı: 2019 yılında %97,9 seviyesinde olan kamu borcunun GSYH'ye oranı, 2026 yılında yaklaşık %119 seviyesine yükseldi.

• Ekonomik Büyüklük: Dünya Bankası verilerine göre Fransa'nın Gayrisafi Yurtiçi Hasılası 2025 yılında yaklaşık 3,37 trilyon dolar olarak gerçekleşti.

• Borç Servis Maliyeti: Kamu borç ödemeleri, Fransız devlet bütçesinin yaklaşık %7'sini oluşturuyor. Faiz maliyetlerinin 2027 yılına kadar 90 milyar avroyu (101 milyar dolar) aşması bekleniyor. Bu miktar, hükümetin eğitim sektörüne harcamayı planladığı 65,5 milyar avronun (73 milyar dolar) çok üzerindedir.

• Yeni Borçlanma: Fransa Hazinesi, önümüzdeki yıl bu yıla göre %10 artışla 340 milyar avro (382 milyar dolar) tutarında rekor seviyede borçlanma aracı ihraç edeceğini duyurdu.

• Almanya ile Karşılaştırma: Fransa'nın egemen borcunun GSYH'ye oranı, doğu komşusu Almanya'da kaydedilen oranın neredeyse iki katıdır.

Yaşam Maliyeti Baskısı

Fransa Başbakanı'nın kamu harcamalarını kesme ve vergi gelirlerini artırma çabaları, ABD-İsrail-İran savaşı nedeniyle yükselen akaryakıt fiyatlarının yaşam maliyetini artırdığı bir döneme denk geliyor. Bu durum, Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre Avro Bölgesi'nde enflasyonun Eylül ayında beklentileri aşarak %3,8'e yükselmesine yol açtı.

Bloomberg, Fransa'daki kamu borç servis maliyetinin eğitim veya sağlığa ayrılan bütçeyi aştığına işaret etti. Ayrıca, enflasyondaki artışla birlikte Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz oranlarını artırması bekleniyor; bu da Fransa'nın kamu borç servisi yükünü daha da ağırlaştıracak.

Bu durum Paris'i büyük bir ikilemle karşı karşıya bırakıyor: Bir yandan bütçe açığını ve katlanan borç yükünü sınırlamak için kemer sıkma tedbirlerine ihtiyaç duyulurken, diğer yandan Fransız halkı yükselen akaryakıt fiyatları ve genel yaşam maliyetlerinden muzdarip durumda. Dolayısıyla kamuoyunun vatandaşlara yüklenecek ek külfetleri kolayca kabul etmesi mümkün görünmüyor.

Bloomberg'e konuşan analistler, ülkede yaşanan keskin siyasi bölünme ve kamu maliyesinin yönetimi konusundaki parti görüş ayrılıkları nedeniyle mevcut borç krizine kolay bir çözüm bulunmadığını, bu durumun önümüzdeki yıl yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı seçimlerine kadar sürebileceğini öngörüyor.

Fransız Seçmenlerin Direnci

Bu bağlamda The Telegraph, Fransa'yı Avrupa'nın yeni "hasta adamı" olarak tanımlayan Saxo Bank Makroekonomik Strateji Başkanı John Hardy'nin görüşlerine yer verdi. Hardy, yatırımcıların Fransız siyasetçilerden mali durumu düzeltmek adına etkili adımlar atmasını beklediğini ancak Fransız seçmenlerin gerekli reformlara direndiğini belirtti.

Hardy şunları söyledi: "Fransa'nın siyasi tarihinden biliyoruz ki, halkı emeklilik yaşının yükseltilmesi veya benzeri radikal adımlar konusunda ikna etmek son derece zordur; bu tür kararlar alındığında kitleler hızla öfkeyle sokaklara dökülür."

Aynı yetkili, yatırımcılar için tek güvence kaynağının Avrupa Merkez Bankası'nın sunduğu güvenlik ağı olduğunu ifade etti. ECB, Avro Bölgesi'nin en büyük ikinci ekonomisi olması sebebiyle Fransa'yı "batmak için çok büyük" olarak görüyor; zira Fransa'da yaşanacak bir finansal çöküş Avro Bölgesi'nin geri kalanına da yayılma riski taşıyor.

Kredi Notu Durumu

Bu çerçevede RBC BlueBay Piyasa Stratejisi Başkanı Mike Bell, The Wall Street Journal gazetesine yaptığı açıklamada, kredi derecelendirme kuruluşlarının Fransa'nın kredi notunu düşürebileceğini söyledi.

Bell, aşırı sağcı cumhurbaşkanı adayı Marine Le Pen'in önümüzdeki yıl yapılacak seçimleri kazanma şansının artması halinde, Fransız ve Alman 10 yıllık tahvilleri arasındaki getiri farkının görülmemiş seviyelere ulaşabileceğini ekledi.

Öte yandan, Fransız solcu cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Mélenchon, faiz ödemelerini durdurmak ve kamu harcamalarına likidite sağlamak amacıyla ECB'nin elinde bulunan Fransız devlet tahvillerinin dondurulmasını teklif etti.

Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde bu teklifi hızla reddederek, bunun merkez bankalarının hükümet borçlarını finanse etmesini yasaklayan Avrupa Birliği Antlaşması'nın açık bir ihlali olduğunu vurguladı.

Fransa'daki siyasi çalkantılar ışığında, kamu maliyesini iyileştirecek etkili politikaların uygulanması, parlamentoda siyasi bir uzlaşının sağlanmasına bağlı görünüyor. Bu uzlaşı sağlanana kadar Fransız bütçesi üzerindeki baskılar devam edecek ve egemen borç stoku yükselmeyi sürdürecektir.

Kaynak: Bloomberg + The Telegraph + The Wall Street Journal