Çin robotları takla atıyor, peki para kazanabilecekler mi?

Çin’in en tanınmış insansı robot üreticilerinden Unitree Robotics’in halka arzı yatırımcıların büyük ilgisini çekerken, sektörün önündeki temel soru değişmiyor: Robotlar kung fu hareketleri ve taklalar dışında ekonomik olarak değer yaratacak işleri ne zaman yapabilecek? Unitree’nin 9 milyar dolarlık değerlemesi, Çin’de hızla büyüyen robotik sektöründeki beklentilerin ne kadar yükseldiğini gösteriyor.

Çin’de YZ ve robotik sektöründeki yatırım heyecanının yeni adresi insansı robotlar oldu. Hangzhou merkezli Unitree Robotics, hisse başına 150,8 yuanlık fiyatla gerçekleştirdiği halka arzda 900 milyon dolar toplarken, şirketin değerlemesi yaklaşık 9 milyar dolara ulaştı.

Şirketin hisselerinin ay sonunda Şanghay STAR Market’te işlem görmeye başlaması bekleniyor. Böylece Unitree, Çin ana karasında halka açılan ilk insansı robot şirketi olacak.

Halka arza rekor talep

Unitree’nin halka arzında bireysel yatırımcı talebi olağanüstü boyutlara ulaştı. İnternet üzerinden yatırımcılara ayrılan bölüm 5 bin kattan fazla talep görürken, yatırımcıların pay alma olasılığı yüzde 0,018’e kadar geriledi.

Halka arza stratejik yatırımcı olarak YZ girişimi DeepSeek de katıldı.

Spekülasyon geleneksel piyasaların da dışına taşmış durumda. Hyperliquid üzerinde işlem gören Unitree bağlantılı halka arz öncesi sürekli vadeli kontratın fiyatı cuma günü itibarıyla halka arz fiyatının yaklaşık dört katına ulaşmıştı.

Ancak robotların piyasa değerleri hızla yükselirken gerçek ekonomide yaratabilecekleri değer konusunda soru işaretleri sürüyor.

“Şimdilik büyük oyuncaklara benziyorlar”

Unitree robotları kung fu hareketleri yapabilmeleri, tekme atabilmeleri ve yere düştükten sonra yeniden ayağa kalkabilmeleriyle sosyal medyada geniş ilgi görüyor.

Fakat Lotus Asset Management Yönetici Ortağı Hao Hong, gösterişli hareketlerle ticari kullanım arasında önemli bir mesafe bulunduğuna dikkat çekiyor.

Hong, insansı robotların son derece ilgi çekici olduğunu ancak dans etmelerine rağmen henüz gerçek anlamda ev işi yaptıklarını görmediğini belirtiyor. Ona göre bugünkü insansı robotların önemli bölümü hâlâ “büyük boyutlu oyuncaklara” benziyor.

Unitree de halka arz izahnamesinde kitlesel ticari kullanımın beklenenden daha yavaş gelişebileceğini kabul ediyor. Robot ellerinin hassasiyet ve dayanıklılığının uzun süreli kullanım için henüz yeterli olmadığı belirtiliyor.

VP Bank analisti Dominik Pross’a göre ise en gelişmiş insansı robotlar dahi yalnızca sınırlı sayıda işi yapabiliyor ve bataryaları yeniden şarj edilmeden önce birkaç saat çalışabiliyor.

Dahası robotların en basit görevler için bile ayrı ayrı eğitilmesi gerekiyor. Karmaşık gündelik faaliyetler ise henüz teknolojinin erişebildiği seviyenin üzerinde.

Çin maliyet avantajıyla öne çıkıyor

Buna rağmen sektörün uzun vadeli büyüme potansiyeli son derece yüksek.

Wood Mackenzie, dünyadaki insansı robot sayısının 2035'e kadar yılda ortalama yüzde 90'ın üzerinde büyüyerek 10 milyon adedi aşmasını bekliyor. Yıllık sevkiyatın ise aynı tarihte 4 milyonun üzerine çıkabileceği tahmin ediliyor.

Çin şimdiden sektörün açık ara lideri konumunda. Araştırma kuruluşunun verilerine göre ülke küresel endüstriyel robot kurulumlarının yüzde 70'inden fazlasını gerçekleştirirken, geçen yıl devreye alınan insansı robotların yaklaşık yüzde 90'ı da Çin'deydi.

En önemli avantaj ise maliyetlerdeki hızlı düşüş.

Wood Mackenzie verilerine göre ortalama insansı robot fiyatı 2020-2025 arasında yüzde 93 düşerek 58 bin dolara geriledi.

Unitree'nin amiral gemisi G1'in fiyatı yaklaşık 16 bin dolar. Araştırmaya göre robotun günde sekiz saat çalıştırılması halinde yıllık elektrik maliyeti yalnızca 82 dolar civarında.

SemiAnalysis ise şirketin araştırma amaçlı G1 EDU modelinin vergi öncesi fiyatını geçen yıldan bu yana yüzde 45'ten fazla düşürerek 27 bin 300 dolara çektiğini ve buna rağmen yüzde 67 brüt kâr marjını koruduğunu tahmin ediyor.

Gelirler büyüyor ama ticari kullanım hâlâ sınırlı

Unitree'nin en güçlü taraflarından biri üretim ölçeği ve düşük maliyet yapısı.

Şirketin gelirleri geçen yıl dört kattan fazla arttı. Buna karşılık araştırma-geliştirme ve pazarlama harcamalarının yükselmesi nedeniyle ilk çeyrekte düzeltilmiş kâr yüzde 52'den fazla geriledi.

Daha önemlisi, mevcut talebin önemli kısmı gerçek endüstriyel kullanımdan ziyade araştırma, eğitim ve gösteri faaliyetlerinden geliyor.

Şirket verilerine göre 2025'in ilk dokuz ayında insansı robot gelirlerinin yaklaşık dörtte üçü araştırma ve eğitim sektöründen elde edildi. Henüz küçük olan endüstriyel faaliyetlerinin yarısından fazlasını ise şirketlere yönelik tanıtım ve ziyaretler oluşturdu.

CoinEx Baş Analisti Jeff Ko, birçok erken aşamadaki robotik girişiminin aksine Unitree'nin arkasında gerçek gelir büyümesi bulunduğuna dikkat çekiyor. Ancak yaklaşık 9 milyar dolarlık değerleme, şirketin geçen yılki kârının 200 katından fazlasına karşılık geliyor.

Bu durum halka arz heyecanının önemli bir spekülatif unsur da taşıdığına işaret ediyor.

Robot savaşlarına jeopolitik de karıştı

Robotik yarışı artık yalnızca teknoloji ve maliyet rekabetinden ibaret değil.

ABD geçen ay yabancı üretim insansı ve dört ayaklı robotların ithalatını yasaklamaya yönelik adım attı. Düzenlemenin özellikle Çinli üreticileri hedeflediği değerlendiriliyor.

Unitree açısından risk kayda değer. Şirket geçen yıl gelirlerinin yaklaşık yüzde 13'ünü ABD'den elde etti.

Bir diğer kritik konu ise Çinli robot üreticilerinin Nvidia'nın donanım ve yazılım altyapısına erişimini kaybetme ihtimali. Çin'in önde gelen robot üreticileri Nvidia'nın robotik platformlarının ilk kullanıcıları arasında bulunuyor.

VP Bank'tan Pross'a göre Çinli üreticiler henüz Batılı bileşenlerden tamamen vazgeçebilecek durumda değil.

Buna karşılık Çin'in insansı robotların motor ve aktüatörlerinde kullanılan nadir toprak elementlerindeki hakimiyeti, Çinli şirketlere küresel rakipleri karşısında önemli bir koz sağlıyor.

Tesla da yarışa ağırlığını koyuyor

Sektörün uzun vadeli potansiyeli yalnızca Çinli şirketlerin ilgisini çekmiyor.

Tesla CEO'su Elon Musk da robotik yatırımlarını hızlandırıyor. Şirket, Fremont fabrikasındaki bazı elektrikli araç üretim hatlarını Optimus insansı robotlarının üretimine dönüştürüyor. Üretimin bu yıl içinde başlaması bekleniyor.

Ancak bazı araştırmacılara göre robotik sektörünün geleceği yalnızca insan biçimli makinelerde olmayabilir.

Belirli görevler için özel olarak tasarlanan robotlar, tekrarlanan endüstriyel faaliyetlerde daha ucuz ve güvenilir olabiliyor. İnsansı robotların asıl avantajının ise insanların yaşadığı ve çalıştığı, önceden tamamen yapılandırılması mümkün olmayan ortamlara uyum sağlayabilmeleri olduğu düşünülüyor.

Robotik sektörünün büyük sınavı: Getiri

Çin'in üretim maliyetlerini hızla aşağı çekmesi, devlet desteği ve işgücünün otomasyonuna yönelik yatırımlar sektörün önünü açıyor. Ancak robotların yatırım maliyetlerini ne kadar sürede geri ödeyebileceği henüz kanıtlanmış değil.

Dolayısıyla Unitree halka arzı yalnızca bir teknoloji şirketinin borsaya gelişi değil, insansı robotlara yönelik devasa beklentilerin de piyasa testine çıkması anlamına geliyor.

Robotlar artık koşabiliyor, dans edebiliyor, kung fu yapabiliyor ve takla atabiliyor. Bundan sonraki ve yatırımcılar açısından çok daha önemli sınav ise oldukça basit:

Para kazanabilecekler mi?

CNBC