Bölgesel Ticarette Yeni Dönem: Suriye ve Ürdün Üzerinden Türkiye-Suudi Arabistan Dev Lojistik Koridoru

Suriye ve Ürdün, 9 Kasım Salı günü ulaştırma, yatırım ve gıda güvenliği sektörlerini kapsayan 11 iş birliği belgesi imzaladı. Belgeler arasında; her iki ülke üzerinden Suudi Arabistan'ı Türkiye'ye bağlayacak bölgesel bir koridorun kurulmasına zemin hazırlayan demiryolu bağlantısı mutabakat zaptının yanı sıra, 47 milyon dolar maliyetle uluslararası bir karayolunun rehabilitasyonu ve ticari geçişleri kolaylaştırmak amacıyla bir sınır kapısının geliştirilmesi yer alıyor.

Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre belgeler, Suriye'nin başkenti Şam'da düzenlenen ve 19 sektörü kapsayan görüşmelerin yapıldığı İki Ülke Arasındaki Yüksek Koordinasyon Kurulu 3. Oturumu'nun sonunda imzalandı. Açıklama, Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani tarafından Ürdünlü mevkidaşı Eymen es-Safedi ile düzenlenen ortak basın toplantısında yapıldı.

Şeybani; imzalanan belgelerin mutabakat zaptı, uygulama programı ve protokoller şeklinde çeşitlendiğini; yatırım, sivil havacılık, gıda güvenliği, Yermük Nehri havzasında yapay yağmur yağdırma (bulut tohumlama), hibeler ve akademik değişim alanlarında iş birliğini kapsadığını belirtti.

Ulaştırma ve Ticaret Projeleri

Şeybani, iki tarafın Câbir-Nasıb Sınır Kapısı'nın 24 saat esasına göre çalışacak şekilde geliştirilmesi, tırlar ve yolcular için ayrı hatlar tahsis edilmesi ve transit geçişleri hızlandırıp malların dolaşımını kolaylaştırmak amacıyla elektronik gümrük entegrasyonunun uygulanması konusunda anlaştığını duyurdu.

Ayrıca iki ülkeyi birbirine bağlayan uluslararası karayolunun 47 milyon dolar maliyetle yeniden rehabiltasyonunun onaylandığını, sınırda ortak bir ekonomik şehir kurulmasının incelendiğini, serbest bölgenin güncellendiğini ve Suriye-Ürdün İş Konseyi'nin aktif hale getirildiğini ekledi.

Suriye Bakanı'nın verdiği bilgilere göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi, bir yıl içinde yaklaşık üç katına çıkarak 330 milyon dolara ulaştı. İki taraf bu oturumdan önce de 35 anlaşma ve mutabakat zaptı imzalamıştı.

Demiryolu bağlantısı mutabakat zaptı; Ürdün ve Suriye üzerinden Arap Körfezi ülkelerini Türkiye ve Avrupa'ya bağlayan bir ulaştırma koridoru oluşturmayı, mal taşımacılığı için alternatif bir güzergah sunmayı ve her iki ülkenin transit ticaret ile lojistik hizmetlerdeki rolünü güçlendirmeyi hedefleyen daha geniş bölgesel çabaların bir parçası olarak öne çıkıyor.

Bölgesel Bağlantı Projesi

Suriye-Ürdün anlaşması; demiryolu ağlarını ihya etme ve Türkiye'den Suriye ve Ürdün üzerinden Suudi Arabistan ile Körfez ülkelerine uzanan bir ticaret koridoru geliştirme yönündeki bölgesel girişimler kapsamında yer alıyor. Proje, geleneksel tedarik zincirlerinin karşılaştığı zorluklar karşısında bölgesel pazarlar arasındaki entegrasyonu artırmayı ve yük taşımacılığında ek seçenekler sunmayı amaçlıyor.

İstanbul'dan Riyad'a 3 bin kilometreyi aşan bir mesafede uzanması planlanan demiryolu koridorunun uygulanması; Ürdün'deki hat standartlarının modern kriterlerden farklı olması ve Suriye ağının savaş yıllarında ağır hasar görmesi gibi teknik ve finansal zorluklarla karşı karşıya bulunuyor.

Önceki tahminler, yalnızca Suriye demiryolu ağının rehabilitasyonunun yaklaşık 5,5 milyar dolar gerektirebileceğini, bölgesel projenin uygulanması için öngörülen sürenin ise 4 ila 5 yıl arasında değiştiğini gösteriyor. Ancak bu tahminler teknik çalışmaların tamamlanmasına, gerekli finansmanın sağlanmasına ve saha çalışmalarının başlamasına bağlı kalmaya devam ediyor.

Geçtiğimiz Haziran ayında Türkiye Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Al Jazeera Net'e verdiği özel mülakatta, projenin Suudi Arabistan'dan Türkiye'ye ve oradan Avrupa'da yük taşımayı hedeflediğini açıkladı. Uraloğlu; Suriye ve Ürdün içinde rehabilitasyon veya yeniden inşa gerektiren kesimlerin bulunduğunu, teknik çalışmaların tamamlanması ve finansman kaynaklarının belirlenmesinin uygulama öncesindeki iki temel aşama olduğunu vurgulamıştı.

Şam ile Amman arasındaki yeni mutabakat zaptı bu planlara ivme kazandırsa da, demiryolu koridorunun işletmeye alındığı veya finansman düzenlemelerinin tamamlandığı anlamına gelmiyor; nitekim uygulama aşamaları halen teknik çalışmalara, altyapının geliştirilmesine ve ilgili ülkeler arasındaki koordinasyona bağlı bulunuyor.

Enerji ve Gıda Güvenliğinde İş Birliği

Enerji sektörüne de değinen Şeybani, doğalgazın geçtiğimiz Ocak ayından bu yana Ürdün toprakları üzerinden Suriye'deki elektrik üretim santrallerine ulaştığını doğrulayarak, ülkesinin gazı Lübnan'a transit olarak aktarmaya hazır olduğunu ve bu konunun Beyrut'taki üçlü toplantıda ele alındığını ifade etti.

İki ülkenin su verilerini ortak bir platform üzerinden paylaştığını ve yeni bir sivil havacılık hizmetleri anlaşmasına vardığını belirten Bakan, Suriye'nin buğday ve arpa üretim fazlasının Ürdün'e tedarik edilme imkanının değerlendirildiğini ve "Darb es-Safa" telekomünikasyon projesinin başlatılması için hazırlık yapıldığını ekledi.

Taraflar ayrıca, iki ülke arasındaki iş birliğinin ikinci aşaması kapsamında 1.450 Suriyeli personelin eğitilmesi konusunda da mutabakata vardı.

Kaynak: Al Jazeera + Ajanslar + Anadolu Ajansı