ANALİZ: TCMB rezervlerinde 2,4 milyar dolarlık düşüş—Yabancı hissede sattı, tahvil aldı

4 Eylül haftasında TCMB’nin swap hariç net rezervleri 2,4 milyar dolar azalırken, düşüşün büyük bölümünün altın fiyatlarındaki hareketten kaynaklandığı hesaplanıyor. Altın etkisinden arındırıldığında swap hariç net rezervlerdeki kayıp yalnızca 300 milyon dolar civarında. Yabancı yatırımcı 157 milyon dolarlık DİBS alırken hisselerde 648 milyon dolarlık satış yaptı. Döviz mevduatlarında ise 277 milyon dolarlık gerileme görüldü.

Türkiye’nin haftalık parasal büyüklüklerinde 4 Eylül haftasında rezervlerdeki gerileme, yabancı yatırımcının hisse senedi satışları ve kredi büyümesindeki yavaşlama öne çıktı.

TCMB rezervlerinde manşet rakamlar belirgin bir düşüş gösterse de, bunun önemli bölümünün altın fiyatlarındaki hareketten kaynaklandığı hesaplanıyor.

Öte yandan TCMB analitik bilanço verileri, Merkez Bankası'nın içinde bulunduğumuz haftanın ilk üç gününde yeniden döviz alıcısı olduğunu gösteriyor.

Swap hariç net rezervler 53,6 milyar dolara geriledi

TCMB'nin brüt rezervleri 4 Eylül haftasında 188,2 milyar dolardan 184,2 milyar dolara geriledi. Böylece haftalık düşüş 4 milyar dolar oldu.

Net rezervler ise 967 milyon dolar azalarak 66,6 milyar dolardan 65,7 milyar dolara indi.

Piyasaların yakından takip ettiği swap hariç net rezervlerde daha belirgin bir gerileme yaşandı. Bu kalemde rezervler haftalık 2,4 milyar dolar azalarak 53,6 milyar dolara düştü.

Ancak rakamların ayrıntısı manşet rezerv kaybından daha olumlu bir tablo ortaya koyuyor.

Hafta boyunca altın fiyatlarının hareketi brüt rezervleri yaklaşık 3,5 milyar dolar, net rezervleri ise 2,1 milyar dolar aşağı çekti.

Altın fiyat etkisi hariç tutulduğunda brüt rezervlerdeki gerçek düşüş yaklaşık 500 milyon dolar seviyesinde kalıyor.

Daha dikkat çekici olarak, altın etkisinden arındırılmış net rezervlerin yaklaşık 1,1 milyar dolar arttığı hesaplanıyor.

Swap hariç net rezervlerde ise aynı yöntemle hesaplanan kayıp yalnızca 300 milyon dolar civarında.

Dolayısıyla rezervlerde görülen 2,4 milyar dolarlık haftalık düşüşün önemli bölümü doğrudan döviz satışından değil, altının değerindeki değişimden kaynaklandı.

TCMB yeniden döviz alıyor

Rezerv görünümünün diğer önemli tarafı TCMB'nin son haftalardaki döviz alımları.

Analitik bilanço verilerine göre Merkez Bankası içinde bulunduğumuz haftanın ilk üç gününde yaklaşık 400 milyon dolarlık döviz alımı gerçekleştirdi.

Son altı haftadaki net döviz alımlarının toplamı yaklaşık 6,4 milyar dolara ulaştı.

Mart ayında piyasalardaki dalgalanma sırasında TCMB yaklaşık 51 milyar dolarlık döviz satışı gerçekleştirmişti.

Nisan ayının başından bu yana ise Merkez Bankası'nın net döviz alımlarının 33,9 milyar doları aştığı hesaplanıyor.

Bu rakam, mart ayında kaybedilen rezervlerin önemli bölümünün yeniden yerine konulduğuna işaret ediyor.

Ancak rezerv birikiminin hızı son haftalarda daha sınırlı seyrediyor.

Vatandaş ve şirketler 277 milyon dolar döviz sattı

Yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatlarında haftalık bazda sınırlı bir çözülme yaşandı.

Parite etkisinden arındırılmış verilere göre bireysel yatırımcılar 168 milyon dolar, şirketler ise yaklaşık 109 milyon dolar döviz sattı.

Böylece döviz tevdiat hesapları toplamda yaklaşık 277 milyon dolar azaldı.

Bununla birlikte daha uzun vadeli eğilim hâlâ dolarizasyon yönünde.

Döviz mevduatlarında 2025 başından bu yana birikimli artış yaklaşık 31,7 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

Dolayısıyla tek haftalık 277 milyon dolarlık düşüş, yıl başından beri yaşanan dövize yönelimi tersine çevirecek büyüklükte değil.

TL mevduatlarda 491 milyar TL'lik düşüş

Haftanın dikkat çeken diğer gelişmesi TL mevduatlardaki sert gerileme oldu.

TL mevduatlar bir haftada 491 milyar TL azalarak yaklaşık 19,5 trilyon TL'ye düştü.

Aynı dönemde para piyasası fonlarının büyüklüğünde de gerileme yaşandı.

Para Piyasası Fonu büyüklüğü 94,5 milyar TL azalarak yaklaşık 1,99 trilyon TL'ye indi.

Buna karşılık Serbest Şemsiye Fonu altında bulunan para piyasası fonlarının büyüklüğü yaklaşık 48 milyar TL artarak 1,61 trilyon TL'ye yükseldi.

Bu hareketler, tasarruf sahiplerinin TL varlıklar içindeki tercihlerini değiştirmeye devam ettiğine işaret ediyor.

Dolarizasyon oranı yeniden yükseldi

Döviz fonlarındaki büyüme ise devam etti.

Tüm döviz fonlarının aktif büyüklüğü haftalık yaklaşık 362 milyon dolar artarak 74,3 milyar dolara yükseldi.

Bu kalemde son birkaç yıldaki artış oldukça dikkat çekici.

Döviz fonlarının büyüklüğü 2024 başında yaklaşık 25 milyar dolar, 2025 başında ise 50 milyar dolar seviyesindeydi.

Yatırım fonlarının da hesaba katıldığı geniş dolarizasyon oranı 4 Eylül haftasında %40,2’den %40,6’ya yükseldi.

Bununla birlikte dolarizasyon oranı 2023 ortalarında görülen yaklaşık %70 seviyesinin oldukça altında kalmaya devam ediyor.

Bu nedenle tablo iki farklı eğilime işaret ediyor: Geleneksel döviz mevduatlarında haftalık satış görülürken, döviz cinsi yatırım fonlarına talep devam ediyor.

Yabancı yatırımcı hissede 648 milyon dolar sattı

Yabancı yatırımcıların Türkiye pozisyonlarında ise varlık sınıfları arasında belirgin bir ayrışma yaşandı.

Yurtdışı yerleşikler 4 Eylül haftasında 157 milyon dolarlık devlet iç borçlanma senedi (DİBS) aldı.

Böylece yabancıların DİBS stokunun piyasa değeri yaklaşık 18 milyar dolara ulaştı.

Hisse senedi piyasasında ise ters yönde ve çok daha güçlü bir hareket görüldü.

Yabancı yatırımcılar bir haftada 648 milyon dolarlık hisse senedi sattı.

Bunun sonucunda yabancıların hisse senedi stokunun piyasa değeri 40,9 milyar dolara geriledi.

Hazine eurobondlarında da 130 milyon dolarlık satış gerçekleşirken yabancıların eurobond stokunun değeri yaklaşık 89 milyar dolar oldu.

Böylece haftalık yabancı akımlarında en belirgin sinyal, tahvil alımına karşı güçlü hisse satışı oldu.

Döviz kredileri 212,5 milyar dolara ulaştı

Bankacılık sisteminde yabancı para kredilerindeki yükseliş de devam ediyor.

Yabancı para krediler haftalık 200 milyon dolar arttı.

Mart 2024 sonundan bu yana ise yabancı para krediler yaklaşık %58 artarak 77,8 milyar dolarlık büyüme gösterdi ve 212,5 milyar dolara ulaştı.

Bu hızlı artış, TL kredi koşullarının sıkı olduğu dönemde özellikle şirketlerin döviz cinsi finansmana yöneliminin önemli göstergelerinden biri olmaya devam ediyor.

Buna karşılık kredi büyümesinin son dönem ivmesi yavaşlıyor.

Yıllıklandırılmış 13 haftalık ortalamaya göre ticari kredi büyümesi %23,3'ten %22,7'ye, tüketici kredisi büyümesi ise %28,5'ten %22,6'ya geriledi.

Özellikle tüketici kredilerindeki belirgin yavaşlama, sıkı para politikasının iç talep üzerindeki etkilerinin güçlendiğine işaret ediyor.

ANALİZ: Manşet rezerv kaybı göründüğü kadar kötü değil

4 Eylül haftasının parasal verileri birkaç farklı mesaj veriyor.

İlk olarak, TCMB'nin swap hariç net rezervlerindeki 2,4 milyar dolarlık düşüş manşette göründüğü kadar olumsuz değil. Altın fiyat etkisi çıkarıldığında kayıp yaklaşık 300 milyon dolara kadar geriliyor.

Üstelik Merkez Bankası içinde bulunduğumuz haftaya yeniden döviz alarak başladı. Nisan başından beri yapılan 33,9 milyar doları aşkın net alım, mart ayında gerçekleşen 51 milyar dolarlık rezerv kaybının önemli kısmının geri kazanıldığını gösteriyor.

İkinci önemli sinyal yabancı yatırımcı davranışından geliyor. Yabancılar devlet tahvillerinde alıcı olmaya devam ederken hisselerde 648 milyon dolarlık güçlü satış yaptı.

Üçüncü sinyal ise dolarizasyondan geliyor.

DTH'larda haftalık 277 milyon dolarlık gerilemeye rağmen döviz fonları büyümeye devam ediyor ve yatırım fonlarını içeren geniş dolarizasyon oranı %40,6'ya yükselmiş durumda.

Son olarak kredi verileri ekonomideki yavaşlama sinyallerini güçlendiriyor. Özellikle tüketici kredilerinin 13 haftalık yıllıklandırılmış büyümesinin %28,5'ten %22,6'ya gerilemesi, finansal koşulların iç talep üzerindeki frenleyici etkisinin daha görünür hale geldiğini gösteriyor.

Özetle, haftanın parasal verileri rezervlerde ciddi bir bozulmadan çok altın fiyatlarının yarattığı muhasebe etkisini; portföy tarafında hisseden tahvile yönelen yabancıyı ve yurtiçinde henüz tamamen çözülmeyen dolarizasyon eğilimini öne çıkarıyor.

Gedik Yatırım Raporu