Dolar/TL50,57
0.13%
Euro/TL55,56
0.19%
Gram Altın5.738,49
4.12%
BIST 10011.131,32
3.02%
Brent Petrol$89,16
0.31%
Gümüş/Ons$40,99
7.61%
Gedik Yatırım
Dünya

Amerikan Basını Şenzen Zirvesi'ni Topa Tuttu: "Savaşları Bitirmeye Değil, İmaj Kurtarmaya Yönelikti"

ABD Başkanı Trump, Çin lideri Şi ve Rusya lideri Putin'i bir araya getiren Şenzen Zirvesi; Ukrayna, İran ve nükleer silahsızlanma gibi kritik dosyalarda somut hiçbir çözüm üretemeden sona erdi. Amerikan basınına göre görüşme, küresel krizleri bitirmekten ziyade üç liderin iç siyasetteki başarısızlıklarını örtbas etmek için kullandığı bir propaganda şovuna dönüştü.

20 Kasım 2026

Amerikan Basını Şenzen Zirvesi'ni Topa Tuttu: "Savaşları Bitirmeye Değil, İmaj Kurtarmaya Yönelikti"

Tüm gözler, dün APEC Zirvesi marjında ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i bir araya getiren üçlü zirveye ev sahipliği yapan Çin'in Şenzen kentine çevrildi. Ancak zirve, gördüğü büyük ilgiyle orantılı olarak, büyük uluslararası dosyalarda somut bir atılım sağlanamadan sona erdi.

Amerikan basını, zirveye eşlik eden atmosfer ile siyasi çıktıları arasındaki tezada dikkat çekti. Bazı analizlerde görüşmenin üç lidere de propaganda kazanımları sağladığı, ancak mevcut çatışmaların çözümünde hiçbir ilerleme kaydetmediği vurgulandı. Ayrıca nükleer silahların sınırlandırılmasına ilişkin taahhütler de uygulamaya yönelik pratik adımların eksikliği ve üç güç arasında uluslararası güvenlik meselelerindeki görüş ayrılıklarının sürmesi nedeniyle sorgulandı.

Propaganda Kazanımları

The Atlantic dergisinde yayımlanan bir analizde yazar Anne Applebaum, tarihi Yalta Konferansı'nın ikinci bir versiyonu gibi pazarlanan Şenzen Zirvesi'nin önemli bir anlaşmayla sonuçlanmadığına işaret ederek, yaklaşık 80 dakika süren görüşmenin "savaşları bitirmeye çalışmak yerine, üç liderin siyasi başarısızlıklarını örtbas etmek için kullanacağı propaganda malzemeleri üretmeyi hedeflediğini" belirtti.

Applebaum'a göre Trump öncelikli olarak medya kazanımları elde etmeyi amaçladı. Yazar buna kanıt olarak, Trump'ın zirve öncesinde ziyaretinin en önemli anının Çin Devlet Başkanı'nın kendisini havalimanında karşılaması olduğunu söylemesini gösterdi ve bunun, Şi'nin Amerikalı mevkidaşının törensel gösterilere olan ilgisini başarıyla kullandığını yansıttığını ifade etti.

Yazara göre zirve Putin'e ise iç kamuoyunda imajını güçlendirme ve beşinci yılına yaklaşan Ukrayna savaşında verilen insani ve ekonomik kayıplara rağmen Rusya'yı bir "süper güç" olarak gösterme fırsatı sundu. Makalede ayrıca Şi'nin, Çin ekonomisinin karşı karşıya olduğu krizlere rağmen zirveye ev sahipliği yapmaktan ve medya düzenlemelerinden faydalanarak Çin'in gücünü, ABD nüfuzunun gerilemesini ve Rusya'nın Pekin'e bağımlılığını ön plana çıkardığı kaydedildi.

The New York Times gazetesi de bu değerlendirmeye katılarak, Cumhuriyetçilerin ara seçimleri kaybetmesinden iki hafta sonra gerçekleşen Trump'ın Çin ziyaretinin, Çinli ve Rus mevkidaşlarıyla dostane ilişkilerin sergilendiği bir gösteriye dönüştüğünü yazdı. Gazete, zirvenin Ukrayna savaşından bu yana Putin'e uygulanan diplomatik izolasyonu hafiflettiğine ve ona Amerikalı ve Çinli mevkidaşlarıyla eşit şartlarda görünme şansı tanıdığına dikkat çekti.

Çözümsüz Barış

Şenzen ve Yalta zirvelerini karşılaştıran Applebaum; 1945 yılında Kırım yarımadasında II. Dünya Savaşı sonrası düzenlemeleri görüşmek üzere toplanan Yalta Konferansı'nın, dönemin ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği liderlerine küçük ülkelerin katılımı veya onayı olmaksızın kaderlerini tayin etme imkânı verdiğini, ancak Şenzen liderlerinin artık aynı nüfuza sahip olmadığını belirtti.

Yazar buna kanıt olarak, ABD'nin askeri ve mali yardımlarının durmasına rağmen Ukrayna'nın Avrupa desteği ve yerel kaynakları sayesinde Rus saldırılarına direnmeye devam etmesini gösterdi ve Trump'ın artık Ukrayna üzerinde baskı kartına sahip olmadığını savundu. Ayrıca Putin'in Avrupa ülkeleri üzerinde hegemonya kurmaktan aciz olduğuna, Çin'in ise Asya ülkeleri üzerinde hâkimiyet kurmaktan hâlâ çok uzak olduğuna işaret etti. Makale, dünyanın artık daha küçük devletlerin askeri ve ekonomik üstünlüklerine rağmen büyük güçlere kafa tutabildiği ve onları yenilgiye uğratabildiği asimetrik çatışmalara sahne olduğu sonucuyla tamamlandı.

The New York Times zirvenin sonuçlarına ilişkin analizinde, Trump'ın elde ettiği en belirgin şeyin mevkidaşlarıyla barış konusunda diyaloğu sürdürmek üzere anlaşmak olduğunu, ancak bunu gerçekleştirmek için pratik adımlar atılmadığını aktardı; Trump'ın İran ile savaşı sona erdirmenin yollarını görüşmeye de belirgin bir ilgi göstermediğini kaydetti. Gazete, zirvenin ABD'nin Ukrayna savaşını bitirme çabalarında hiçbir ilerleme sağlamadığını; Trump'ın Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski arasında doğrudan görüşme yapılması yönündeki arabuluculuk teklifinin gerçekleşmediğini ve Rus liderin zirve sonrasında Ukrayna ile müzakereyi reddettiğini yinelediğini belirtti.

Aynı bağlamda Newsweek dergisinde yayımlanan bir analizde zirveden çıkan "Barış Bildirgesi" eleştirilerek; Ukrayna, İran, Gazze ve Sudan'da devam eden savaşların yanı sıra Tayvan çevresinde patlak verebilecek olası bir savaşın görmezden gelindiği ve bildirgenin bir barış planı seviyesine ulaşamadığı vurgulandı.

Garantisi Olmayan Taahhütler

Nükleer dosyayı ele alan The New York Times, Çin'in üçlü görüşmelere katılmayı kabul etmesine rağmen Trump'ın nükleer cephanelikleri azaltmaya yönelik net bir plan sunmadığını ve görüşmelerin yalnızca nükleer tehlikelerin azaltılması konusunda diyaloğu sürdürme anlaşmasıyla sonuçlandığını yazdı. Haberde, ABD ve Rusya'nın her birinin 5 binden fazla nükleer savaş başlığına sahip olduğu, önceki silahsızlanma anlaşmalarına katılmayan Çin'in ise cephaneliğini ABD ve Rusya seviyesine ulaştırmak için genişletmeye çalıştığı ifade edildi.

The Wall Street Journal gazetesinin yayın kurulu ise üç liderin nükleer bir savaşın çıkmasını önleme ve buna bağlı riskleri azaltma taahhütlerinin işlevselliğinden şüphe duyduğunu belirterek, Ukrayna'da taktik nükleer silah kullanma yönündeki tekrarlanan tehditleri nedeniyle dünyadaki en büyük nükleer tehdidi Putin'in oluşturduğunu savundu.

Başyazıda, Rusya'nın ABD ve Avrupa ülkelerine kıyasla düşük tahrip gücüne sahip "taktik nükleer silahlarda" üstün olduğuna ve bu silahların Washington ile Moskova arasında 2010'da imzalanan ve süresi geçen 5 Şubat'ta dolan son nükleer silahsızlanma anlaşması New START kısıtlamalarına tabi olmadığına dikkat çekildi. Gazete, Şi ile Trump arasındaki yakınlaşmaya rağmen Çin'in 2030 yılına kadar nükleer başlık sayısını bine çıkarma planlarından vazgeçmeyeceğini öngördü.

Başyazı şu sonuçla noktalandı: Nükleer tehlikelerin azaltılması, İran nükleer programının devam etmesine katkı sağlayan desteklerini durdurmaları için Çin ve Rusya'ya baskı yapılmasını gerektiriyor; Pekin ve Moskova ABD ile müttefiklerini zayıflatmaya çalışırken, Trump'ın diplomatik çağrılarla bu iki ülkeyle geniş kapsamlı bir siyasi anlaşmaya varması mümkün görünmüyor.

Kaynak: The Atlantic + Newsweek + The New York Times + The Wall Street Journal

Piyasalarda yalnız değilsiniz

Bu haberle ilgili detaylı rapor ve analizlere, uzman desteğiyle Akanak Insights'a ulaşın.

Uzman Desteğine Göz Atın
Paylaş

İlgili Haberler