Dolar/TL50,38
0.14%
Euro/TL55,61
0.32%
Gram Altın6.014,95
0.91%
BIST 10011.431,78
1.97%
Brent Petrol$90,53
1.53%
Gümüş/Ons$45,25
0.41%
Gedik Yatırım
Dünya

Trump, Şi ve Putin'den Shenzhen'de tarihi zirve: Büyük sözler, somut sonuç yok

Trump, Şi ve Putin Shenzhen'de buluştu. Tarihi zirveden nükleer silahlar, ticaret savaşları, Ukrayna ve Hürmüz krizinde somut anlaşma çıkmadı.

19 Kasım 2026

Trump, Şi ve Putin'den Shenzhen'de tarihi zirve: Büyük sözler, somut sonuç yok

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenen üçlü zirveyi dünya barışı açısından tarihi bir adım olarak nitelendirdi. Ancak nükleer silahsızlanma konusunda bağlayıcı bir anlaşmaya varılamadığı gibi ticaret savaşları, Hürmüz krizi, Ukrayna savaşı ve ileri teknoloji ihracatına ilişkin temel anlaşmazlıklarda da ilerleme sağlanamadı. Bazı uzmanların “Yalta 2.0” olarak adlandırdığı buluşma, diplomatik sembolizmin somut kazanımların önüne geçtiği bir zirve olarak dikkat çekti.

Dünyanın üç büyük nükleer gücü aynı masada

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i perşembe günü Shenzhen'deki Kylin Villa konukevinde ağırladı.

Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi kapsamında gerçekleşen görüşme, dünyanın en büyük nükleer güçlerinin liderlerini aynı masada buluşturdu.

Şi, toplantıyı dünya barışının korunmasına odaklanan “çığır açıcı” bir diplomatik girişim olarak tanımladı.

Trump ise üç liderin “gerçekten tarih yazdığını” söyledi.

Yaklaşık 90 dakika süren basına kapalı görüşmede nükleer silahlar, Birleşmiş Milletler reformu ve Uluslararası Ceza Mahkemesinin yetkileri ele alındı.

Ancak toplantı sonrasında yayımlanan ortak bildiri, liderlerin iddialı açıklamalarına karşın somut taahhütler bakımından sınırlı kaldı.

Nükleer silahsızlanmada anlaşma yerine diyalog sözü

Zirvenin en önemli gündem maddesi nükleer silahların kontrolüydü.

Üç lider, görüşmenin ardından yayımlanan ortak açıklamada nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi amacıyla görüşmeler yürütülmesi konusunda mutabık kaldı.

Bildiride, “Nükleer bir savaş kazanılamaz ve asla yapılmamalıdır” ifadesine yer verildi.

Çin'in resmi haber ajansı Xinhua'ya göre Şi, nükleer silahları “insanlığın üzerinde sallanan Demokles'in kılıcı” olarak nitelendirdi.

Çin lideri, nükleer silahların tamamen yasaklanması ve ortadan kaldırılması gerektiğine ilişkin Pekin'in resmi tutumunu yineledi.

Trump da üç ülkenin dünyadaki nükleer silah sayısını azaltmak için benzersiz bir konumda bulunduğunu söyledi.

Ancak taraflar herhangi bir silah azaltma hedefi, takvim veya denetim mekanizması açıklamadı.

Uzmanlar: Çin nükleer kapasitesini artırmadan masaya oturmayacak

CIA'in eski Çin analiz birimi yöneticilerinden Dennis Wilder, Trump'ın nükleer silahsızlanmayı gündeme getirmesini olumlu karşılarken somut ilerleme ihtimalinin son derece düşük olduğunu belirtti.

Wilder'a göre Pekin'in önceliği, Washington ve Moskova ile konuşlandırılmış nükleer savaş başlığı sayısında dengeye ulaşmak.

Bu nedenle Çin'in, nükleer kapasitesini geliştirme hedefinden vazgeçerek kısa vadede bağlayıcı bir silah azaltma anlaşmasına katılması beklenmiyor.

Rusya ise dünyanın en büyük nükleer cephaneliğine sahip olması nedeniyle görüşmelerin temel aktörlerinden biri.

ABD ile Rusya arasındaki son stratejik nükleer silah kontrol anlaşması olan New START'ın şubat ayında sona ermesinin ardından Moskova, Washington ile yeni görüşmelere açık olduğunu bildirmişti.

ABD yönetimi ise Çin'in de dahil olduğu üçlü bir silah kontrol mekanizması kurulmasını istiyor.

Shenzhen zirvesi bu yönde bir diyalog zemini oluşturmuş olsa da tarafların pozisyonları arasındaki temel farklılıklar devam ediyor.

“Yalta 2.0”: Yeni dünya düzeni mi şekilleniyor?

Zirvenin en dikkat çekici yönlerinden biri, üç liderin uluslararası düzenin geleceğine ilişkin tartışmaları aynı masada yürütmesi oldu.

Bazı analistler buluşmayı, İkinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği liderlerinin savaş sonrası düzeni ele aldığı 1945 Yalta Konferansı'na benzetti.

Bu nedenle Shenzhen toplantısı için “Yalta 2.0” tanımlaması kullanıldı.

Görüşmenin başlangıcında bir Rus gazeteci Putin'e toplantının yeni bir Yalta zirvesine benzeyip benzemediğini sordu.

Putin kısa süre düşündükten sonra başını sallayarak bu benzetmeye olumlu karşılık verdi.

Ancak 1945'teki Yalta Konferansı'nın aksine Shenzhen'de uluslararası güvenlik mimarisini yeniden şekillendirecek kapsamlı bir anlaşma açıklanmadı.

BM reformu ve Uluslararası Ceza Mahkemesi gündemde

Üç liderin ortak bildirisinde Birleşmiş Milletlerin reforme edilmesi gerektiği de vurgulandı.

ABD, Çin ve Rusya, uluslararası kurumların işleyişine ilişkin görüşmelerin sürdürülmesini desteklediklerini açıkladı.

Bildiride ayrıca Uluslararası Ceza Mahkemesinin yetkilerini “kötüye kullanmaması” gerektiği belirtildi.

Bu ifade, özellikle Putin hakkında çıkarılmış uluslararası tutuklama kararı ve Trump yönetiminin mahkemeye yönelik eleştirileri açısından dikkat çekti.

Ancak BM reformunun kapsamına, Güvenlik Konseyinin yapısına veya uluslararası hukuk mekanizmalarının nasıl değiştirileceğine ilişkin somut bir yol haritası açıklanmadı.

Ortak bildiride ayrıca rafine petrol ürünlerinin üretim ve arzının artırılmasının planlandığı ifade edildi.

Bununla birlikte söz konusu taahhüdün hangi ülkeler tarafından, hangi miktarlarda ve hangi takvimle uygulanacağına ilişkin ayrıntı verilmedi.

Ticaret savaşlarında ilerleme sağlanamadı

Zirvenin önemli eksikliklerinden biri, ABD ile Çin arasındaki ticaret anlaşmazlıklarının çözülememesi oldu.

Washington ve Pekin arasındaki gümrük vergisi ateşkesinin uzatılmasına ilişkin yeni bir anlaşma açıklanmadı.

İki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerde özellikle ileri teknoloji ve stratejik ham maddeler üzerindeki anlaşmazlıklar önemini koruyor.

ABD'nin gelişmiş yarı iletkenlerin Çin'e ihracatına uyguladığı kısıtlamalar ile Pekin'in nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolü, iki ülkenin müzakere gündemindeki temel başlıklar arasında bulunuyor.

Ancak Shenzhen görüşmelerinden gelişmiş çiplerin Çin'e ihracatının kolaylaştırılması veya ABD'ye nadir toprak elementi tedarikinin artırılması yönünde somut bir uzlaşma çıkmadı.

Trump ve Şi'nin ikili görüşmesinde ticari ilişkiler gündeme gelse de kamuoyuna açıklanan sonuçlar mevcut anlaşmazlıkların giderildiğine işaret etmedi.

Ukrayna ve Hürmüz krizlerinde de sonuç yok

Zirve, küresel güvenliği etkileyen iki büyük çatışma konusunda da belirgin ilerleme sağlayamadı.

Trump ile Putin'in ikili görüşmesinde Ukrayna savaşı ele alındı.

Ancak görüşme sonrasında yeni bir ateşkes planı, barış müzakereleri takvimi veya tarafları uzlaşmaya yaklaştıracak somut bir öneri açıklanmadı.

Benzer şekilde, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik sorunlarına ilişkin de kapsamlı bir anlaşmaya varıldığı duyurulmadı.

Enerji piyasaları açısından kritik önem taşıyan Hürmüz krizinin çözümüne yönelik ortak bir diplomatik girişim veya güvenlik mekanizması açıklanmadı.

Böylece zirve, küresel ekonomiyi ve uluslararası güvenliği doğrudan etkileyen başlıca sorunlarda somut sonuç üretmeden tamamlandı.

Trump: “Putin dostum, Şi ile özel ilişkimiz var”

Trump, üçlü toplantı öncesinde Şi ve Putin ile ayrı ayrı görüştü.

Çin lideriyle görüşmesinde Washington ile Pekin arasında “çok özel” bir ilişki bulunduğunu söyleyen Trump, iki lider görevde olduğu sürece ülkeler arasında sorun yaşanmayacağını savundu.

Putin ile gerçekleştirdiği görüşmede ise Rus liderden “dostum” diye söz etti.

Putin'in danışmanlarından biri, Rusya Devlet Başkanı'nın toplantıdan “son derece iyi bir ruh haliyle” ayrıldığını belirtti.

Trump, siyasi anlaşmazlıklar yaşanan ülkelerin liderleriyle doğrudan temas kurma kararını savunarak geçmişte bazı liderlerin görüşmekten kaçınmasının barışa katkıda bulunmadığını söyledi.

Putin de zirve sonrasında düzenlediği basın toplantısında görüşmeyi “diplomasi tarihinde yeni bir sayfa” olarak nitelendirdi.

Rus lider, üçlü toplantıların gelecekte de sürdürülmesini umduğunu ifade etti.

ABD'nin müttefikleri zirveyi kaygıyla izliyor

Shenzhen'deki üçlü buluşma, ABD'nin geleneksel müttefikleri açısından da dikkatle izlenen bir gelişme oldu.

Özellikle Avrupa ülkeleri, Japonya, Tayvan ve Ukrayna, Washington'ın Moskova ve Pekin ile yakınlaşmasının kendi güvenlik çıkarlarını nasıl etkileyeceğini değerlendiriyor.

Bu ülkelerdeki temel kaygı, büyük güçler arasında yapılabilecek olası anlaşmaların müttefiklerin çıkarları yeterince dikkate alınmadan şekillenmesi.

Çin'in zirve sırasındaki diplomatik protokol tercihleri de dikkat çekti.

Şi, Trump'ı havaalanında karşılayarak ABD Başkanı'na gösterişli bir karşılama töreni düzenledi.

Buna karşılık Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Çin'e gelişinde emekli bir Çinli diplomat tarafından karşılandı.

Takaichi'nin Şi ile teması APEC akşam yemeğinde kısa bir tokalaşmayla sınırlı kaldı. İki lider arasında ayrı bir görüşme yapılmadı.

Bu farklı muamele, Çin ile Japonya arasındaki diplomatik gerilimlerin sürdüğü bir dönemde gerçekleşti.

Çin, Shenzhen üzerinden ekonomik gücünü sergiledi

Şi Cinping, APEC toplantısını Çin'in ekonomik dönüşümünü ve teknolojik kapasitesini uluslararası kamuoyuna göstermek için de kullandı.

Zirvenin düzenlendiği Shenzhen, 1980 yılında özel ekonomik bölge ilan edilmesinin ardından hızla büyüyerek Çin'in en zengin ve gelişmiş kentlerinden biri haline geldi.

Teknoloji ve sanayi alanındaki yükselişiyle öne çıkan şehir, Çin'in küresel ekonomik gücünün simgelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Şi, konuk liderleri Shenzhen'in gelişimine tanıklık etmeye davet ederek kentin dönüşümünü Çin'in ekonomik başarısının örneği olarak sundu.

Tarihi zirvenin bilançosu: Büyük beklentiler, sınırlı kazanımlar

Shenzhen buluşması, ABD, Çin ve Rusya liderlerinin aynı masada dünya güvenliğini ve uluslararası kurumların geleceğini tartışması açısından diplomatik önem taşıyor.

Bununla birlikte görüşmenin somut sonuçları, liderlerin kullandığı iddialı ifadelerin gerisinde kaldı.

Nükleer silahların azaltılması konusunda yalnızca görüşmelerin sürdürülmesi kararlaştırılırken, bağlayıcı bir anlaşmaya varılamadı.

ABD-Çin ticaret ateşkesinin uzatılması, gelişmiş yarı iletken ihracatı, nadir toprak elementleri tedariki, Ukrayna barış görüşmeleri ve Hürmüz krizinin çözümü gibi temel başlıklarda da ilerleme açıklanmadı.

Liderlerin BM reformuna ilişkin ortak mesajları ise uygulama takvimi veya somut düzenleme önerileriyle desteklenmedi.

Sonuç olarak Shenzhen zirvesi, uluslararası diplomaside sembolik değeri yüksek bir buluşma olarak kayıtlara geçerken, dünyanın en büyük üç gücü arasındaki temel anlaşmazlıkların çözümü başka görüşmelere kaldı.

FT

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.

Piyasalarda yalnız değilsiniz

Bu haberle ilgili detaylı rapor ve analizlere, uzman desteğiyle Akanak Insights'a ulaşın.

Uzman Desteğine Göz Atın
Paylaş

İlgili Haberler

AB Parlamentosundan ortak Sözcü tepkisi: Medyaya müdahale, yatırımcı güvenini de zedeliyor
Dünya

AB Parlamentosundan ortak Sözcü tepkisi: Medyaya müdahale, yatırımcı güvenini de zedeliyor

Avrupa Parlamentosu Türkiye Raportörü Nacho Sánchez Amor ve AB-Türkiye KPK Heyeti Başkanı Emmanouil Kefalogiannis, Sözcü TV ve sozcu.com.tr'ye kayyum atanmasına ve yöneticilerinin gözaltına alınmasına ortak açıklamayla tepki gösterdi. Türkiye'de basın özgürlüğünün yeni bir dip noktaya ulaştığını belirten parlamenterler, medya kuruluşlarına yönelik bu müdahalelerin hem çoğulculuğa zarar verdiğini hem de hukuki güvenliği sarsarak yatırımcı güvenini zedelediğini vurguladı.

18 Kasım 2026