ABD tahvil faizi yüzde 5’i aştı: Piyasalar hemen kırılmayabilir ama geri sayım başladı

ABD 10 yıllık tahvil faizinin 2007’den bu yana ilk kez %5’in üzerine çıkması finansal sistem açısından yeni bir risk eşiğine işaret ediyor. Uzmanlara göre %5 seviyesi piyasaları bugün krize sürüklemeyebilir. Asıl tehlike, yüksek faizlerin kalıcı olması ve düşük faiz döneminde alınan borçların önümüzdeki dönemde çok daha yüksek maliyetlerle çevrilmek zorunda kalması.

ABD'nin 10 yıllık Hazine tahvili faizi salı günü 2007'den bu yana en yüksek seviyesine çıkarak %5'i aşarken, finansal piyasalarda dikkatler yüksek faizlerin nerede ve ne zaman sorun yaratacağına çevrildi.

Piyasa uzmanlarına göre kritik mesele %5'in üzerine çıkan faizin finansal sistemde hemen bir kırılmaya neden olup olmayacağı değil. Daha büyük risk, borçlanma maliyetlerinin uzun süre bu seviyelerde kalması halinde ortaya çıkacak.

Yüksek faizler zaman içinde konut piyasası, ticari gayrimenkul ve yüksek borçlu şirketlerin bilançolarına yansıyacak.

En büyük tehlike ise sıfır faiz döneminde ucuz borçlanan şirket ve yatırımcıların, vadeleri gelen borçlarını çok daha yüksek faizlerle yeniden finanse etmek zorunda kalması.

Asıl tehlike 12-18 ay sonra ortaya çıkabilir

Cresset Capital Yatırım Direktörü Jack Ablin'e göre %5 faiz finansal sistemi ulaşıldığı gün kırmayacak.

Ablin, asıl etkinin 12-18 ay sonra, borçların yeni faiz oranları üzerinden yeniden finanse edilmesi gerektiğinde ortaya çıkabileceğine dikkat çekiyor.

Başka bir ifadeyle, piyasaların karşı karşıya olduğu risk bugünkü faiz seviyesinden çok, faizlerin burada ne kadar süre kalacağıyla ilgili.

Yüksek faiz dönemi uzadıkça şirketlerin, hanehalkının ve gayrimenkul yatırımcılarının finansman yükü ağırlaşacak.

İlk baskı konut piyasasında görülebilir

Yüksek uzun vadeli tahvil faizlerinin ilk ciddi etkilerinden birinin ABD konut piyasasında ortaya çıkması bekleniyor.

ABD'de mortgage faizlerinin uzun vadeli Hazine tahvil faizleriyle yakın ilişkisi bulunuyor. 10 yıllık tahvil faizinin %5 civarında kalması durumunda 30 yıllık mortgage faizlerinin %8'e yaklaşabileceği belirtiliyor.

Bu noktada sorun ilk aşamada büyük bir temerrüt dalgası olmayabilir.

Mevcut konut sahiplerinin önemli bölümü geçmiş yıllarda yaklaşık %3 civarında mortgage kredisi kullandı. Bu kişilerin evlerini satıp yeni bir konut için %7-8 faizle kredi kullanmak istememesi piyasadaki işlem hacmini daha da düşürebilir.

Böyle bir senaryo konut satışlarında ciddi bir donmaya yol açarken, konut üreticilerinden mortgage şirketlerine, emlak brokerlerinden tapu sigortacılarına ve ev geliştirme perakendecilerine kadar geniş bir sektörü etkileyebilir.

Bankalar baskıyı daha sonra hissedebilir

Bankalar açısından kısa vadeli tablo biraz daha farklı.

Getiri eğrisinin dikleşmesi başlangıçta bankaların kâr marjlarını destekleyebilir. Bankalar genellikle daha kısa vadeli ve düşük maliyetli kaynaklarla fonlanırken daha uzun vadeli ve yüksek faizli krediler verebiliyor.

Ancak yüksek borçlanma maliyetlerinin uzun süre devam etmesi halinde gayrimenkul ve şirket kredilerindeki bozulma bankaların bilançolarına da yansımaya başlayabilir.

Bu nedenle bankacılık sektörü üzerindeki asıl riskin gecikmeli ortaya çıkabileceği değerlendiriliyor.

Borçların yeniden finansman saati çalışıyor

Finansal sistem açısından en kritik meselelerden biri şirketlerin ve gayrimenkul yatırımcılarının yaklaşan borç vadeleri.

Global X ETFs Yatırım Stratejisti Billy Leung'a göre temel problem bugünkü faiz seviyesinden çok, geçmişte %2-3 maliyetle alınmış borçların artık birçok durumda %6-8 civarında faizlerle yeniden finanse edilmek zorunda kalması.

Bu değişim şirketlerin nakit akımlarını zayıflatırken varlık değerlerini ve kredi kalitesini de aşağı çekebilir.

Birçok şirket 2020 ve 2021 yıllarında düşük faizlerden yararlanarak borçlarının vadelerini uzattı. Bazıları daha sonraki yıllarda da geri ödeme tarihlerini ileri taşıdı.

Ancak Ablin'in ifadesiyle, “borç vadesi duvarı ortadan kaldırılmadı, yalnızca ileriye taşındı.”

Şimdi bu duvara giderek yaklaşılıyor.

Özel kredi ve kaldıraçlı şirketler mercek altında

Uzmanların özellikle yakından izlediği alanların başında kaldıraçlı krediler ve özel kredi piyasası geliyor.

Yüksek borç taşıyan şirketlerin faiz ödemelerini faaliyetlerinden elde ettikleri nakitle karşılayıp karşılayamadığını gösteren faiz karşılama oranları giderek daha önemli hale geliyor.

Özel kredi piyasasında bazı borçluların faizlerini nakit yerine yeni borçlanmayla ödemeye başlaması da finansal stresin erken göstergelerinden biri olabilir.

Kaldıraçlı krediler, düşük kredi notuna sahip şirket tahvilleri, private equity fonlarının sahip olduğu yüksek borçlu şirketler ve ticari gayrimenkul yatırımcıları yüksek finansman maliyetlerine karşı en hassas gruplar arasında gösteriliyor.

Ticari gayrimenkulde risk daha büyük

Ticari gayrimenkul piyasası ise yüksek faizlerin en kırılgan alanlarından biri olmaya devam ediyor.

Özellikle ofis binalarında pandemi sonrasında başlayan sorunlar henüz tamamen ortadan kalkmış değil. Uzaktan ve hibrit çalışma nedeniyle ofis talebinin zayıflaması zaten birçok binanın değerini aşağı çekmiş durumda.

Yükselen faizler ise bu soruna yeni bir katman ekliyor.

Gayrimenkul finansman maliyetleri yükselirken, yüksek faiz oranları gelecekteki kira gelirlerinin bugünkü değerini azaltarak mülk değerleri üzerinde de baskı oluşturuyor.

Çok aileli konut projeleri de risk altında.

Özellikle 2021 ve 2022 yıllarında değişken faizli köprü kredileriyle finanse edilen projeler, o dönemdeki düşük faiz ve güçlü kira artışı beklentileri üzerine kurulmuştu. Bugünkü çok daha yüksek faiz ortamı bu projelerin finansal matematiğini önemli ölçüde değiştirmiş durumda.

Faizin seviyesinden çok ne kadar süre yüksek kalacağı önemli

Uzmanlara göre piyasaların önündeki en önemli soru 10 yıllık tahvil faizinin %5'i aşması değil, bu seviyelerde ne kadar kalacağı.

Leung, piyasaların %5'in üzerindeki geçici bir hareketi büyük ölçüde absorbe edebileceğini, ancak faizlerin altı ila 12 ay veya daha uzun süre yüksek kalmasının çok daha ciddi sonuçlar yaratabileceğini belirtiyor.

Ablin'e göre de %5 civarındaki faizlerin iki veya üç çeyrek boyunca devam etmesi, yeniden finansman baskısının göz ardı edilmesini giderek zorlaştıracak.

Ancak faizin yükselme hızı da önemli.

Çok hızlı bir faiz artışı yatırımcıların riskten korunma pozisyonlarını bozabilir ve büyük portföylerin kısa sürede yeniden dengelenmesini zorunlu hale getirebilir.

Faiz neden yükseliyor?

Tahvil piyasası açısından yalnızca faizin seviyesi değil, yükselişin kaynağı da önem taşıyor.

Eğer uzun vadeli faizler ekonominin daha güçlü büyüyeceği beklentisiyle yükseliyorsa, şirketlerin artan gelirleri daha yüksek finansman maliyetlerini kısmen telafi edebilir.

Ancak büyüme beklentileri iyileşmeden tahvil faizlerinin risk primi nedeniyle yükselmesi daha tehlikeli bir tablo yaratıyor.

Bu durumda şirketler ve hanehalkı daha yüksek finansman maliyetleriyle karşılaşırken, bunu telafi edecek güçlü ekonomik büyüme ortaya çıkmıyor.

Leung'a göre mevcut durumda %5'lik ABD 10 yıllık tahvil faizi henüz doğrudan sistemik bir kriz sinyali olarak değil, daha çok finansal varlıklarda bir değerleme ayarlaması olarak görülmeli.

Ancak yüksek faiz dönemi uzadıkça finansal sistemin hata payı giderek daralıyor.

CNBC