ABD-İran Savaşında Yeni Tırmanma: Washington Üç İran Petrol Tankerini Vurdu

ABD ordusu, İran Devrim Muhafızları’nın iki Amerikan savaş gemisine balistik füze fırlatmasına misilleme olarak üç İran petrol tankerini hedef aldı. Washington, İran’ın ABD gemilerine yönelik her saldırısına daha ağır ekonomik karşılık verileceğini ilan ederken, yeni çatışma Hürmüz Boğazı çevresindeki deniz savaşının yeniden tırmanması ve küresel petrol sevkiyatının daha fazla aksaması riskini artırıyor.

ABD ile İran arasında bir aydan uzun süren göreli sakinliğin ardından askeri gerilim yeniden hızla yükseliyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), cumartesi günü yaptığı açıklamada İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) iki ABD Donanması savaş gemisine balistik füze saldırısı düzenlemesinin ardından üç İran ham petrol tankerinin vurulduğunu duyurdu.

CENTCOM'a göre bir ABD uçak gemisi ile güdümlü füze destroyeri İran'ın gerçekleştirdiği birden fazla saldırıdan kaçmayı başardı.

Washington'ın karşılığı ise doğrudan İran'ın petrol taşıma kapasitesini hedef almak oldu.

CENTCOM, İran'ın petrol ihracatında kullanılan M/T Downy, M/T Stark 1 ve M/T Kylo adlı üç tankerin vurulduğunu açıkladı.

Son gelişmeler, ABD ile İran arasındaki çatışmanın yalnızca füze ve hava saldırılarıyla değil, giderek daha fazla petrol taşımacılığı ve deniz ticareti üzerinden yürütülen bir savaşa dönüşmekte olduğuna işaret ediyor.

Üç İran tankeri hedef alındı

CENTCOM'un açıklamasına göre M/T Downy, İran'ın petrol ihracatının merkezi konumundaki Kharg Adası açıklarında vuruldu.

M/T Stark 1 ise İran'ın güneydoğusundaki Jask yakınlarında hedef alındı.

ABD ordusu her iki tankerin de “kalıcı olarak devre dışı bırakıldığını” açıkladı.

Basra Körfezi'nin dışında bulunan ve saldırı sırasında ham petrol taşımadığı belirtilen M/T Kylo ise CENTCOM'a göre tamamen kullanılamaz hale getirilmesi amacıyla birkaç kez vuruldu ve “tamamen imha edildi.”

ABD yönetimi bu gemilerin sıradan ticari tankerler olmadığını savunuyor.

CENTCOM, tankerlerin IRGC ve bölgedeki bağlantılı yapılarını finanse eden “milyarlarca dolarlık gölge ağın” parçası olduğunu ileri sürdü.

İran ise Amerikan saldırılarını yasa dışı olarak nitelendiriyor.

CENTCOM: İki gemimize ateş ederseniz üçünü kaybedersiniz

CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, Washington'ın bundan sonraki misilleme yaklaşımını oldukça açık bir ifadeyle ortaya koydu:

“IRGC'ye mesajımız açık olsun: Bizim iki gemimize ateş ederseniz, size daha yüksek ekonomik maliyet yükleriz; sizin üç geminizi devre dışı bırakırız.”

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de benzer şekilde İran'a yönelik daha sert bir uyarıda bulundu.

Hegseth, İran'ın ABD Donanması gemilerine ateş açması halinde Washington'ın İran petrol tankerlerini imha edeceğini ve batıracağını söyledi.

Daha da önemlisi Hegseth, saldırıların yalnızca Ortadoğu'daki tankerlerle sınırlı kalmayabileceğini belirtti.

ABD'nin İran'a ait petrol tankerlerini Ortadoğu veya Hint-Pasifik bölgesinde vurabileceğini söyleyen Hegseth, İran'ın tanker filosunun savunmasız olduğunu savundu.

Bu açıklamalar, Washington'ın İran'ın petrol taşımacılığını askeri misillemenin doğrudan hedeflerinden biri haline getirdiğine işaret ediyor.

Tanker mürettebatına saldırı öncesi tahliye uyarısı

İran haber ajansları da cumartesi günü Kharg Adası yakınlarında bir petrol tankerinin ABD güçlerinin füze saldırısına uğradığını bildirdi.

Tasnim'e göre tanker Amerikan güçlerinin ateşlediği dört mühimmatla vuruldu. Haberde can kaybı yaşanmadığı belirtildi.

CNN tarafından doğrulanan ses kayıtları ise ABD askeri uçağının saldırıdan önce M/T Stark 1 tankerinin mürettebatına acil durum kanalından uyarıda bulunduğunu gösteriyor.

Amerikan aksanlı bir ses, gemiye kıç bölümünün vurulacağı ve mürettebatın bölgeyi boşaltmak için 10 dakikası olduğu uyarısında bulunuyor.

Daha sonraki mesajda ise mürettebata bunun “son uyarı” olduğu belirtilerek filikalara geçmeleri ve gemiyi tamamen terk etmeleri söyleniyor.

İran: Uluslararası barışa açık tehdit

Tahran yönetiminden saldırılara sert tepki geldi.

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin tankerleri hedef almasını “yasa dışı ve saldırgan” olarak nitelendirdi.

Bakanlık, saldırıların uluslararası barış ve ticari deniz taşımacılığının güvenliğine açık tehdit oluşturduğunu savunurken, ABD'nin eylemlerinin Birleşmiş Milletler Şartı'nın açık ihlali olduğunu ileri sürdü.

İran'ın resmi haber ajansı IRNA da CENTCOM açıklamasını aktarırken İranlı yetkililerin herhangi bir saldırıya güçlü şekilde karşılık verileceğini vurguladıklarını bildirdi.

Bu açıklama, son saldırıların yeni bir misilleme döngüsüne dönüşebileceği endişesini artırıyor.

Hürmüz'de hakimiyet mücadelesi

ABD ile İran arasındaki savaşın en kritik cephelerinden biri Hürmüz Boğazı olmaya devam ediyor.

Tahran, kendi izni olmadan gemilerin boğazdan geçmesini engellemeye çalışırken Washington İran'ın deniz taşımacılığını giderek daha fazla hedef alıyor.

Tarafların bu hafta bir aydan uzun süre sonra ilk kez karşılıklı saldırılara yeniden başlaması, çatışmanın yeni bir tırmanma aşamasına girebileceği endişelerini güçlendirdi.

Hürmüz Boğazı'nın küresel petrol arzındaki merkezi rolü nedeniyle denizde yaşanacak her yeni askeri tırmanma enerji piyasaları açısından da büyük risk taşıyor.

Özellikle İran tankerlerinin sistematik biçimde hedef alınmaya başlanması, savaşın enerji ticaretine doğrudan etkisini daha da artırabilir.

Kharg Adası'nın önemi

Son saldırıların merkezlerinden biri olan Kharg Adası, İran'ın petrol ekonomisi açısından stratejik öneme sahip.

İran kıyıları açıklarındaki ada, normal koşullarda ülkenin ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ını gerçekleştiriyor.

Kharg savaş boyunca çeşitli saldırıların hedefi oldu. ABD Başkanı Donald Trump daha önce adanın ele geçirilebileceği tehdidinde de bulunmuştu.

Gemi takip verileri ve uydu görüntülerine göre şu anda Kharg yakınlarında demirlemiş yaklaşık 20 İran tankeri bulunuyor.

Bu tankerlerin önemli bölümü tamamen dolu olmasına rağmen ABD'nin deniz ablukası nedeniyle Basra Körfezi'nden çıkamıyor.

Basra Körfezi'nin tamamı ve hemen dışındaki Umman Körfezi de hesaba katıldığında bölgede 50'den fazla İran tankerinin bulunduğu belirtiliyor.

Bu durum Washington'ın elinde İran ekonomisine baskı uygulamak için oldukça büyük bir potansiyel hedef havuzu bulunduğunu gösteriyor.

Petrol tankerleri yeni misilleme aracı mı?

Son saldırının en önemli yönü, ABD'nin İran'ın askeri eylemleri ile petrol ihracatı arasında açık bir misilleme mekanizması kurması.

Washington'ın mesajı basit:

İran Amerikan savaş gemilerine saldırırsa ABD, İran'ın petrol taşıma kapasitesini hedef alacak.

Bu strateji İran üzerinde iki yönlü baskı yaratabilir.

Bir tarafta ABD'nin deniz ablukası İran petrolünün dış pazarlara ulaşmasını engellerken, diğer tarafta tankerlerin doğrudan askeri hedef haline gelmesi mevcut filonun fiziksel olarak küçülmesi riskini yaratıyor.

Ancak stratejinin önemli bir tehlikesi de bulunuyor.

İran'ın her tanker saldırısına ABD askeri varlıklarını veya bölgedeki deniz ticaretini hedef alarak karşılık vermesi halinde karşılıklı misilleme döngüsü hızla kontrolden çıkabilir.

Washington hâlâ “savaş” demekten kaçınıyor

Askeri çatışmanın giderek genişlemesine rağmen ABD yönetimi yaşananları resmen “savaş” olarak tanımlamaktan kaçınmayı sürdürüyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance perşembe günü yaptığı açıklamada mevcut çatışmanın savaş olarak adlandırılmasına karşı çıktı.

Vance, son askeri hareketliliğe rağmen o sırada “aktif bir çatışma” bulunmadığını savundu.

ABD Başkan Yardımcısı ayrıca savaşın ne zaman sona ereceğine ilişkin bir takvim vermeyi reddetti ve altı ay önce ABD ile İsrail'in İran'a yönelik ortak hava saldırılarıyla başlayan çatışmanın sona ermesinin Tahran'ın atacağı adımlara bağlı olduğunu öne sürdü.

Ancak yalnızca iki gün sonra üç İran tankerinin ABD tarafından vurulması, sahadaki gelişmelerle Washington'ın kullandığı siyasi dil arasındaki farkın giderek büyüdüğünü gösteriyor.

Yeni risk: Tanker savaşı

ABD ile İran arasındaki mücadele artık yalnızca İran'ın nükleer programı, askeri tesisleri veya bölgesel güç dengesi üzerinden yürümüyor.

Petrol tankerleri ve deniz yolları giderek savaşın doğrudan cephesi haline geliyor.

ABD'nin üç İran tankerini vurması, Washington'ın İran'ın petrol ihracat kapasitesini askeri misillemenin açık hedeflerinden biri haline getirdiğini ortaya koyuyor.

İran'ın buna vereceği yanıt ise bir sonraki aşamayı belirleyecek.

Tahran yeniden ABD savaş gemilerini veya Hürmüz'den geçen ticari gemileri hedef alırsa, Washington'ın İran tankerlerine yönelik saldırıları genişletmesi mümkün.

Bu senaryo, halihazırda aksayan Hürmüz trafiğini daha da tehlikeli hale getirerek petrol fiyatlarında yeni bir şok yaratabilir.

Dolayısıyla üç tankere yönelik son saldırı yalnızca ABD-İran savaşındaki yeni bir askeri operasyon değil; küresel enerji piyasalarını doğrudan etkileyebilecek yeni bir “tanker savaşı” aşamasının habercisi olabilir.

CNN