ABD Dizel İhracat Yasağı Tartışması: Krizin Çözümü mü, Yeni Bir Krizin Habercisi mi?

Amerika Birleşik Devletleri'nde dizel fiyatlarının galon başına 6,52 dolarla rekor seviyeye ulaşması ve geçen yıla kıyasla %76 oranında artış göstermesi, yaklaşan 3 Kasım ara seçimleri öncesinde Beyaz Saray'ı radikal tedbirler almaya zorluyor. Trump yönetimi, iç piyasadaki arzı artırmak ve pompa fiyatlarını düşürmek amacıyla 90 günlük bir dizel ihracatı yasağını gündemine aldı. Ancak enerji uzmanları, sektör temsilcileri ve ekonomi çevreleri, planlanan bu adımın küresel enerji piyasalarında ciddi bir türbülans başlatabileceği ve ABD içi benzin fiyatlarını tırmandırabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Küresel Rafinaj Kapasitesi Yetersiz, Bumerang Etkisi Kapıda

Sektör analizlerine göre mevcut fiyat krizi, ABD'nin yurt dışına fazla ürün satmasından ziyade küresel çaptaki rafinaj kapasitesi darlığından kaynaklanıyor. Orta Doğu'daki çatışmalar, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki sevkiyat aksamaları, Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik hedefleri ve Çin'in ihracat kısıtlamaları küresel arzı daraltmış durumda. Halihazırda %94 gibi maksimum seviyelere yakın bir kapasiteyle çalışan Amerikan rafinerilerinin kısa vadede üretimi daha fazla artırma imkanı bulunmuyor.

Ayrıca rafineriler tek bir varil petrolden eş zamanlı olarak dizel, benzin ve uçak yakıtı üretiyor. İhracatın yasaklanması durumunda iç pazarda depolanamayacak kadar büyük bir dizel stoku birikecek. Bu durum rafinerileri genel işleme oranlarını günde yaklaşık 2 milyon varil azaltmaya zorlayabilir. Bunun sonucunda benzin üretiminin günlük 750 bin varil düşebileceği ve ABD genelinde ortalama 4,47 dolar olan benzin galon fiyatına en az 25 sent ilave zam gelebileceği öngörülüyor.

Seçim Öncesi Kabinede Kutuplaşma ve Sektörün Tepkisi

Yüksek yakıt maliyetleri nedeniyle zor günler geçiren tarım eyaletlerindeki seçmenler ve siyasetçiler hızlı müdahale talep ederken, yönetim içerisinde ve iş dünyasında yasağa ciddi bir direnç var. Enerji Bakanı Chris Wright, Hazine Bakanı Scott Bessent ve İçişleri Bakanı Doug Burgum tam yasağa karşı çıkarken; Amerikan Petrol Enstitüsü (API) ve ABD Ticaret Odası'nın da aralarında bulunduğu 36 sanayi kuruluşu karara itiraz eden ortak bir deklarasyon yayımladı.

Dünya deniz yolu dizel ticaretinin %20’sini karşılayan ABD’nin pazardan çekilmesinin uluslararası piyasalarda dizel fiyatlarını sıçratacağı ve bu durumun ithal mal maliyetleri ile küresel navlun üzerinden bumerang etkisiyle yine Amerikan tüketicisine döneceği vurgulanıyor. Aksi bir kararın, uzun vadeli rafinaj yatırımlarını ve ABD'nin küresel ticaretteki güvenilirliğini de baltalayabileceği belirtiliyor.