ABD'de yeni enflasyon şoku: Üretici fiyatları dört yılın en sert artışını kaydetti

ABD'de eylül ayı üretici fiyatları beklentileri aşarak aylık yüzde 1,3, yıllık yüzde 6,3 yükseldi. İran savaşı nedeniyle artan enerji maliyetleri enflasyonu körüklerken, tüketici fiyatlarındaki yükseliş de hız kazandı. Piyasalarda ABD Merkez Bankası'nın (Fed) 28 Ekim toplantısında faiz artıracağı beklentisi güçleniyor.

Üretici enflasyonu beklentileri geride bıraktı

ABD ekonomisinde enflasyon baskısı giderek ağırlaşıyor. Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun (BLS) açıkladığı eylül ayı Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), hem aylık hem de yıllık bazda ekonomistlerin tahminlerini önemli ölçüde aştı.

Üretici fiyatları eylülde bir önceki aya göre yüzde 1,3, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 6,3 arttı. Böylece aylık artış Mart 2022'den, yıllık artış ise Aralık 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Dow Jones anketine katılan ekonomistler, üretici fiyatlarının aylık yüzde 0,6 ve yıllık yüzde 5,5 artmasını bekliyordu.

Veriler, İran savaşı nedeniyle yükselen enerji fiyatlarının Amerikan ekonomisinde maliyet baskısını artırmaya devam ettiğini ortaya koydu.

Enerji fiyatları enflasyonu körüklüyor

ABD ile İran arasındaki savaşın petrol arzını kısıtlaması ve uluslararası enerji fiyatlarını yükseltmesi, üretici enflasyonundaki sıçramanın başlıca nedenlerinden biri oldu.

Enerji ve gıda gibi oynak kalemlerin dışarıda bırakıldığı çekirdek ÜFE de beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Çekirdek üretici fiyatları aylık yüzde 0,7, yıllık yüzde 5 yükseldi.

Ancak enerji maliyetlerindeki artış artık yalnızca petrol ve akaryakıt sektörleriyle sınırlı kalmıyor.

BLS verilerine göre, eylül ayında kısa vadeli üretim süreçlerinde kullanılan işlenmiş malların fiyatlarındaki artışın yaklaşık yarısı motorin fiyatlarındaki yükselişten kaynaklandı.

Bu gelişme, enerji maliyetlerindeki artışın üretim ve tedarik zincirleri üzerinden ekonominin diğer sektörlerine de yayıldığına işaret ediyor.

Tüketici enflasyonu da beklentileri aştı

Üretici fiyatlarındaki sert yükseliş, bir gün önce açıklanan tüketici enflasyonu verilerinin ardından geldi.

ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), eylül ayında aylık yüzde 0,6 ve yıllık yüzde 3,7 arttı.

Ekonomistler aylık yüzde 0,6, yıllık yüzde 3,6 artış bekliyordu.

Gıda ve enerji fiyatları hariç hesaplanan çekirdek TÜFE ise aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,6 yükseldi. Piyasa beklentileri sırasıyla yüzde 0,2 ve yüzde 2,5 düzeyindeydi.

Hem üretici hem de tüketici fiyatlarının beklentileri aşması, ABD'de enflasyonun yeniden hız kazanabileceğine ilişkin endişeleri güçlendirdi.

Fed'in yayımladığı son Bej Kitap raporu da fiyat baskılarının yaygınlaştığını gösterdi.

Bespoke Investment Group'un analizine göre, Fed'in ekonomik faaliyetleri değerlendirdiği raporda enflasyonla ilgili ifadelerin sayısı kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en yüksek düzeye çıktı.

Perakende satışlarda enerji etkisi: Tüketici kemer sıkıyor

Perşembe günü açıklanan bir başka veri, ABD'de tüketim harcamalarının görünümüne ilişkin karmaşık sinyaller verdi.

Eylül ayında perakende satışlar aylık yüzde 0,8 artarak ekonomistlerin yüzde 0,4'lük beklentisini aştı.

Ancak bu artış, perakende satışların yüzde 1'in üzerinde yükseldiği ağustos ayına kıyasla yavaşlamaya işaret etti.

Daha önemlisi, otomobil ve akaryakıt istasyonlarındaki harcamalar hariç tutulduğunda perakende satışlar yalnızca yüzde 0,25 arttı. Bu kalemde önceki ay yaklaşık yüzde 1,1'lik yükseliş kaydedilmişti.

Veriler, yüksek akaryakıt fiyatlarının hanehalkı bütçelerini zorlamaya başladığını ve tüketicilerin diğer harcamalarını kısmak zorunda kaldığını düşündürüyor.

Enerji fiyatlarındaki yükseliş, bir yandan enflasyonu artırırken diğer yandan tüketicilerin satın alma gücünü aşındırıyor.

Fed'in 28 Ekim'de faiz artırma olasılığı yüzde 34'e yükseldi

Beklentilerin üzerinde gelen enflasyon verileri, finansal piyasalarda Fed'in para politikasına ilişkin beklentileri de değiştirdi.

CME FedWatch verilerine göre, vadeli işlem piyasalarında Fed'in 28 Ekim toplantısında faiz artırma olasılığı yaklaşık yüzde 34'e yükseldi.

Bu oran yalnızca bir hafta önce yüzde 18'in altındaydı.

Piyasa katılımcılarının yaklaşık yüzde 90'ı ise yıl sonuna kadar en az bir faiz artırımı bekliyor.

Northlight Asset Management Yatırım Direktörü Chris Zaccarelli, üst üste iki gün açıklanan beklenti üzerindeki enflasyon verilerinin Fed üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti.

Zaccarelli, "İki gün üst üste beklentilerden yüksek enflasyon rakamları gelmesiyle Fed'in bu yıl yeniden faiz artırmaktan başka seçeneği kalmayacak gibi görünüyor" değerlendirmesinde bulundu.

Ara seçimler öncesinde ekonomi gündemi ağırlaşıyor

ABD'de açıklanan son enflasyon rakamları, 3 Kasım'da yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde ekonomik görünümün değerlendirilmesinde önemli rol oynayacak.

Yüksek enerji fiyatları, artan üretim maliyetleri ve tüketicilerin satın alma gücündeki aşınma, ekonomik tartışmaların merkezinde bulunuyor.

Seçimlerde Kongre'deki siyasi güç dengelerinin nasıl şekilleneceği belirlenirken, Fed de yeniden hızlanan enflasyon ile ekonomik büyüme üzerindeki riskler arasında zorlu bir politika tercihiyle karşı karşıya kalıyor.

Özellikle İran savaşının enerji piyasalarındaki etkisinin sürmesi halinde, fiyat baskılarının ne kadar kalıcı olacağı Fed'in önümüzdeki aylardaki faiz kararları açısından belirleyici olacak.

CNBC

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafında kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

 Bize e-mail atın:  istanbulanalytics@gmail com

 Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez