ABD'de Demokratların Zaferi İran, İsrail ve Ukrayna İçin Ne Anlama Geliyor?

ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu kazanması, Başkan Donald Trump'ın dış politikasında önemli değişikliklerin önünü açabilir. İran seçim sonuçlarını memnuniyetle karşılarken, İsrail Amerikan desteğinin daha da azalmasından endişe ediyor. Ukrayna ise Washington'un yeniden Kiev'e destek veren geleneksel politikasına dönmesini umut ediyor. Ancak uzmanlar, seçim yenilgisiyle zayıflayan Trump'ın uzlaşma aramak yerine daha saldırgan bir dış politika izleyebileceği uyarısında bulunuyor.

Trump'ın Dış Politikası Yeni Bir Döneme Giriyor

ABD'de 3 Kasım'da yapılan ara seçimler, yalnızca Amerikan iç siyasetinde değil, uluslararası ilişkilerde de önemli sonuçlar doğurabilecek bir siyasi değişime işaret ediyor.

Başkan Donald Trump, yaklaşık iki yıldır Amerikan dış politikasının geleneksel önceliklerini değiştiren kararlar alıyor. NATO müttefikleriyle ilişkilerden İran savaşına, İsrail'e verilen destekten Rusya-Ukrayna çatışmasına kadar birçok alanda Washington'un yaklaşımı yeniden şekillendi.

Ancak Demokratların Temsilciler Meclisi ve Senato'da çoğunluğu kazanması, Trump'ın kalan iki yıllık görev süresinde daha güçlü bir Kongre denetimiyle karşılaşacağı anlamına geliyor.

Demokratlar, bütçe yetkileri, kongre komiteleri ve yasama süreçleri aracılığıyla Beyaz Saray'ın dış politika kararlarını sınırlayabilecek.

Bununla birlikte Amerikan başkanının dış politika ve ulusal güvenlik alanındaki geniş yürütme yetkileri devam ediyor.

Dolayısıyla seçim sonuçlarının Trump'ı uzlaşmaya mı yönelteceği, yoksa kaybettiği siyasi inisiyatifi yeniden kazanmak için daha sert adımlar atmasına mı neden olacağı henüz belirsiz.

CNN'in değerlendirmesine göre bu sorunun yanıtı özellikle İran, İsrail ve Ukrayna açısından büyük önem taşıyor.

İran Seçim Sonuçlarını Kutluyor, Ancak Yeni Saldırılara Hazırlanıyor

Ara seçimlerden en fazla siyasi kazanç sağladığını düşünen ülkelerden biri İran.

Tahran yönetimi, Cumhuriyetçilerin yenilgisini ABD kamuoyunun İran savaşına karşı tepkisinin bir göstergesi olarak değerlendiriyor.

Trump, Fox News ile yaptığı görüşmede İran savaşının Cumhuriyetçilerin seçim kayıplarında rol oynadığını kabul etti.

Başkan Yardımcısı JD Vance ise sosyal medya platformu X'te yaptığı açıklamada yenilginin temel nedeninin savaş olduğunu daha açık biçimde ifade etti.

İran yönetimi, yaklaşık sekiz aydır bölgenin enerji ve ticaret altyapısını hedef alan saldırılarla savaşın Amerikan ekonomisi üzerindeki maliyetini artırmaya çalışıyor.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş ve hayat pahalılığının artması, ABD'de seçmenlerin Trump yönetimine yönelik memnuniyetsizliğini güçlendiren unsurlar arasında gösteriliyor.

İran Meclis Başkanı ve ABD ile müzakerelerde önemli rol oynayan Muhammed Bakır Galibaf, seçim sonuçlarının ardından Washington'a sert bir mesaj verdi.

Galibaf, Amerikan yönetiminin kendi halkının iradesini görmezden gelmesi durumunda bunun ağır sonuçları olacağını söyledi.

Ancak Tahran, Demokratların seçim zaferinin otomatik olarak savaşın sona ermesini sağlayacağını düşünmüyor.

İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney, seçim sonuçlarının Amerikan politikasını değiştireceğine inananların yanıldığını belirtti.

İranlı yetkililer, diplomatik temasları sürdürürken yeni bir Amerikan saldırısına karşı askeri hazırlıklarını da artırıyor.

Trump İçin İki Seçenek: Anlaşma mı, Yeni Savaş mı?

Uluslararası Kriz Grubu uzmanı Ali Vaez'e göre İran savaşı Trump açısından ciddi bir siyasi yük haline geldi.

Vaez, seçim yenilgisinin Amerikan başkanını iki seçenekle karşı karşıya bıraktığını düşünüyor.

Trump ya siyasi itibarını koruyacak bir anlaşmaya vararak zafer ilan edecek ya da askeri operasyonları yoğunlaştırarak inisiyatifi yeniden ele geçirmeye çalışacak.

Vaez'e göre ikinci seçeneğin önemli riskleri bulunuyor.

Seçim sandığında zayıflayan bir başkan, siyasi gücünü yeniden kazanmak amacıyla askeri alanda daha büyük riskler üstlenebilir.

Nitekim Trump'ın İran'a yönelik yeni ve daha kapsamlı saldırıları değerlendirdiğine ilişkin haberler bölgede endişe yaratıyor.

Trump bazı gazetecilere İran'ı sert biçimde vurmayı düşündüğünü söylerken, başka açıklamalarında yakın zamanda askeri tırmanma planlamadığını belirtti.

İran ise yeni bir Amerikan saldırısına önceki operasyonlardan çok daha geniş kapsamlı karşılık vereceği uyarısında bulunuyor.

Bu açıklamalar, seçim yenilgisine rağmen askeri gerilim ihtimalinin ortadan kalkmadığını gösteriyor.

Hürmüz Boğazı İçin Geçici Anlaşma İhtimali Güçleniyor

Askeri gerilim devam ederken diplomatik temaslarda da hareketlilik yaşanıyor.

Yaz aylarında durma noktasına gelen ABD-İran görüşmeleri son günlerde yeniden hızlandı.

İranlı yetkililer Katar üzerinden Amerikan yönetimine çeşitli öneriler iletiyor.

Seçimlerden önce Tahran, Trump'ın yedi koşulunu kabul etmesi halinde Hürmüz Boğazı'nı iki gün içinde yeniden açabileceğini bildirmişti.

Chatham House uzmanı Sanam Vakil'e göre İran yönetimi seçim sonuçlarını kendi stratejisinin doğrulanması olarak görebilir.

Ancak bu durum Tahran'ın karşı karşıya bulunduğu ekonomik ve askeri sorunları çözmüyor.

Vakil, Trump'ın diplomatik bir başarıya ihtiyaç duyduğunu, fakat zayıf görünmek istemediğini belirtiyor.

İran ise Amerikan başkanının siyasi yenilgisini daha fazla taviz koparmak için fırsat olarak değerlendirebilir.

Bu nedenle kapsamlı bir barış anlaşmasından önce Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını sağlayacak geçici bir uzlaşma daha gerçekçi görülüyor.

Vakil, önümüzdeki dönemde diplomatik girişimlerle askeri tehditlerin eş zamanlı olarak yoğunlaşmasını bekliyor.

İsrail'de Alarm: Amerikan Desteğinde Tarihi Kırılma

Demokratların seçim zaferinin en büyük dış politika sonuçlarından biri İsrail açısından ortaya çıkabilir.

Trump'ın seçim günü İsrail'e Amerikan askeri yardımını aniden durduracağını açıklaması, iki ülke ilişkilerinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Demokratların Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu kazanması ise İsrail'deki endişeleri daha da artırdı.

ABD'de İsrail'e verilen geleneksel iki partili destek son yıllarda belirgin biçimde zayıfladı.

Demokrat seçmenler ve siyasetçiler, Gazze savaşında yaşanan sivil kayıplar nedeniyle İsrail hükümetine giderek daha sert tepki gösteriyor.

Cumhuriyetçi Parti içinde de Washington'un İsrail'e aşırı ölçüde destek verdiğini düşünenlerin sayısı artıyor.

İran savaşının Amerikan ekonomisine yüklediği maliyetler, İsrail'e yönelik eleştirilerin güçlenmesinde ayrıca etkili oldu.

Bazı Amerikalı seçmenler, ABD'nin İran'la savaşa girmesinde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun önemli rol oynadığını düşünüyor.

Eski İsrail Büyükelçisi: Bir Dönemin Sonuna Geldik

İsrail'in eski Washington Büyükelçisi Michael Oren, CNN'e yaptığı açıklamada Amerikan siyasetinde İsrail'e yönelik eleştirilerin iki partinin ortaklaştığı nadir konulardan biri haline geldiğini söyledi.

Oren'e göre Amerikan askeri yardımının kesilmesi, daha kapsamlı bir değişimin yalnızca başlangıcı olabilir.

Eski büyükelçi, Washington'un İsrail ile istihbarat paylaşımını sınırlandırmasının veya ortak askeri teknoloji projelerini yeniden değerlendirmesinin mümkün olduğunu belirtti.

Bu projeler arasında İsrail'in hava savunmasında kritik rol oynayan Demir Kubbe sistemi de bulunuyor.

Oren ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde ABD'nin İsrail'i korumak amacıyla kullandığı veto yetkisinin geleceğine dikkat çekti.

Washington, uzun yıllardır hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi yönetimler altında İsrail'e yönelik bazı uluslararası girişimleri veto ederek engelliyordu.

Bu yaklaşımın değişmesi, İsrail'in diplomatik konumunu ciddi biçimde etkileyebilir.

Oren, gelişmeleri ABD-İsrail ilişkilerinde bir dönemin sona ermesi olarak nitelendirdi.

Jerusalem Post'un eski genel yayın yönetmeni Yaakov Katz da benzer uyarılarda bulundu.

Katz'a göre askeri yardımın durdurulmasını silah satışlarına yeni kısıtlamalar, yaptırımlar ve ortak ekonomik programların finansmanının kesilmesi izleyebilir.

Netanyahu Hem Washington'da Hem İsrail'de Zayıflıyor

ABD seçimleri, İsrail'deki siyasi belirsizliğin arttığı bir döneme denk geldi.

Amerikan ara seçimlerinden bir hafta önce yapılan İsrail seçimlerinde Netanyahu parlamentodaki çoğunluğunu kaybetti.

Ancak başlıca rakibi, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot da tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaşamadı.

Eisenkot'un hükümet kurabilmesi için seçimlere yüksek katılım sağlayan Arap partileriyle iş birliği yapması gerekebilir.

Bu tablo, İsrail'de yeni bir koalisyon arayışını gündeme getiriyor.

Sol eğilimli Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, Netanyahu'nun değiştirilmesi ve İsrail'in uluslararası yaptırımlar ile diplomatik yalnızlaşmadan uzaklaştırılması gerektiğini savundu.

Netanyahu ise İran'a yönelik askeri operasyonların yeniden başlatılmasını desteklemeyi sürdürüyor.

Ancak böyle bir girişim, savaşın Amerikan ekonomisine yüklediği maliyetler nedeniyle Washington'da daha fazla dirençle karşılaşabilir.

Dolayısıyla İsrail'deki hükümet belirsizliği ile ABD'deki siyasi değişim birbirini etkileyebilecek iki önemli gelişme olarak öne çıkıyor.

Ukrayna Trump Sonrası Dönemi Bekliyor

ABD seçim sonuçları Ukrayna açısından daha olumlu bir siyasi ortam yaratabilir.

Kiev yönetimi, son aylarda Trump ile ilişkilerinde ciddi sorunlar yaşadı.

Trump'ın Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski'ye yönelik eleştirileri, Rusya ile ekonomik anlaşmalar arayışı ve Ukrayna'ya sağlanan bazı askeri ve istihbarat desteklerindeki sorunlar iki ülke arasındaki güveni zayıflattı.

Trump'ın Zelenski'nin görevden ayrılmasını istemesi de ilişkilerdeki gerilimi artırdı.

Bu koşullarda Kiev, Washington'daki siyasi dengelerin değişmesini uzun süredir bekliyordu.

Ancak Ukrayna yönetimi seçim sonuçlarına temkinli yaklaştı.

Zelenski'nin ekibinden Sergiy Kyslytsia, Ukrayna'nın Amerikan yönetiminde kim bulunursa bulunsun Washington ile istikrarlı ilişkiler geliştirmeye çalışacağını söyledi.

Kyslytsia, özellikle Patriot hava savunma sistemleri için önleyici füze temininin Ukrayna açısından önemini koruduğunu vurguladı.

Kiev'in yeni Kongre ile ilişkilerini geliştirirken Trump'ın yürütme yetkileriyle alabileceği kararlara da hazırlıklı olması gerekiyor.

Demokrat Kongre Ukrayna'ya Desteği Artırabilir

Demokratların Kongre'de güçlenmesi, Ukrayna'ya yönelik Amerikan askeri ve mali desteğinin yeniden artırılması ihtimalini gündeme getiriyor.

Kongre, savunma harcamaları ve dış yardımlar üzerindeki bütçe yetkileri aracılığıyla Kiev'e destek sağlayabilecek.

Ancak Trump'ın başkanlık yetkileri devam ettiği için Amerikan politikasında hızlı ve kapsamlı bir değişim garanti değil.

Ukrayna'nın hâlâ Amerikan silahlarına, istihbaratına ve güvenlik güvencelerine ihtiyacı bulunuyor.

Bununla birlikte Kiev yönetimi, son aylarda yaşanan sorunlar nedeniyle Washington'a tamamen bağımlı bir strateji izlemenin risklerini daha açık biçimde görmüş durumda.

Bu nedenle Ukrayna'nın hem yeni Kongre ile ilişkilerini güçlendirmesi hem de Avrupa ülkelerinden aldığı desteği artırmaya çalışması bekleniyor.

Putin İçin Zaman Daralıyor mu?

ABD seçimlerinin Rusya açısından sonuçları ise daha karmaşık.

Trump'ın zayıflaması, Vladimir Putin'in Washington üzerindeki diplomatik etkisini azaltabilir.

Demokratların güçlenmesiyle Ukrayna'ya yönelik Amerikan desteğinin artması ihtimali Moskova'nın hesaplarını değiştirebilir.

Ancak CNN'in değerlendirmesine göre bu durum kısa vadede savaşın şiddetlenmesine de yol açabilir.

Putin, Trump'ın başkanlık döneminin kalan bölümünü Ukrayna'da askeri kazanımlar elde etmek için son fırsatlardan biri olarak görebilir.

2028 başkanlık seçimleri yaklaştıkça Amerikan dış politikasının yeniden Ukrayna'ya daha güçlü destek veren geleneksel çizgiye dönmesi ihtimali Moskova açısından önem taşıyor.

Bu nedenle Kremlin, önümüzdeki yaklaşık bir yıllık dönemde cephede mümkün olduğunca fazla ilerleme sağlamaya çalışabilir.

Trump'ın Rusya ile yakınlaşma girişimlerine rağmen Moskova'nın savaş alanında belirleyici bir zafer elde edememiş olması da bu hesapları etkileyebilir.

Dolayısıyla Demokratların zaferi Ukrayna açısından uzun vadeli bir avantaj yaratırken, kısa vadede Rusya'nın askeri operasyonlarını yoğunlaştırması riskini de beraberinde getiriyor.

Sonuç: Trump'ın Yenilgisi Barışı Garanti Etmiyor

ABD ara seçimleri, Trump yönetiminin dış politika önceliklerini yeniden değerlendirmesine neden olabilecek önemli bir siyasi dönüm noktası yarattı.

Ancak İran, İsrail ve Ukrayna açısından ortaya çıkan tablo birbirinden farklı.

İran, seçim sonuçlarını Amerikan kamuoyunun savaşa karşı tepkisinin göstergesi olarak görüyor. Buna rağmen yeni askeri saldırı ihtimaline karşı hazırlıklarını sürdürüyor.

İsrail, Washington'daki geleneksel siyasi desteğin zayıflamasıyla daha büyük diplomatik ve askeri kısıtlamalarla karşılaşabilir.

Ukrayna ise Demokratların Kongre'deki ağırlığının Amerikan yardımını artırmasını umut ediyor. Ancak Rusya'nın kısa vadede askeri baskısını yoğunlaştırması ihtimali devam ediyor.

Bütün bu gelişmelerin merkezinde Trump'ın seçim yenilgisine vereceği yanıt bulunuyor.

Amerikan başkanı siyasi gücündeki kaybı diplomatik uzlaşmalarla telafi etmeye çalışabilir.

Buna karşılık dış politikada daha sert adımlar atarak siyasi inisiyatifi yeniden kazanmayı da tercih edebilir.

Bu nedenle Demokratların zaferi uluslararası ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcına işaret etse de savaşların kısa sürede sona ereceğini garanti etmiyor.

CNN

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.