Ukrayna savaşı iki yılı geride bırakırken küresel ticaretteki çatlak genişliyor

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden iki yıl sonra, küresel ekonominin iki ayrı bloğa bölündüğüne ve yaklaşık 30 yıldır ticaretin temelini oluşturan çok taraflı ticaret kurallarının tehdit altında olduğuna dair açık işaretler var.

Orta Doğu da dahil olmak üzere artan jeopolitik gerilimler ve ekonomik güvenliğe ilişkin endişeler yaptırımlara, ticaret kısıtlamalarına ve Rusya’yı destekleyen ülkelerle Ukrayna’yı destekleyen ülkeler arasındaki bölünmenin genişlediğine dair işaretlere yol açıyor.

Önümüzdeki hafta küresel ticaret kurallarının tartışılacağı iki yılda bir düzenlenen bakanlar konferansına ev sahipliği yapacak olan Dünya Ticaret Örgütü, iki rakip bloğa bölünmenin küresel ekonomiyi %5 oranında küçülteceği ve bundan en çok gelişmekte olan ülkelerin zarar göreceği uyarısında bulundu.

Bu uç senaryoda, ABD ve Çin ile müttefikleri iki kutuplu bir ticaret savaşına girecek ve ilgili bloklar çok taraflı anlaşmaları göz ardı ederek kendi kurallarını belirleyecek.

Henüz o noktada değiliz, ancak DTÖ ekonomistleri Rusya’nın Şubat 2022’deki işgalinden bu yana iki bloğun birbirinden uzaklaştığını gösterdi.

Bir raporda “Ukrayna’daki savaşın başlamasından bu yana ticaret akışları ile jeopolitik yakınlıklar arasında daha güçlü bir uyuma yönelik bir eğilimin erken kanıtlarını buluyoruz” denildi.

“Bulgularımız küresel ticaretteki ilk parçalanma işaretlerine işaret ediyor.”

Araştırmacılar dünyayı, Ukrayna savaşıyla ilgili kararlar da dâhil olmak üzere, Birleşmiş Milletler’deki farklı oylama modellerine göre bölüyorlar. Yaptırımların ve savaşın etkisini ortadan kaldırmak için Ukrayna, Rusya ve Rusya’nın müttefiki Belarus’u hariç tuttular.

Bulguları, bloklar arasındaki mal ticaretinin bloklar içindeki ticaretten %4 daha yavaş büyüdüğüdür.

Ekonomistler ‘dost-shoring’ belirtileri gösterirken, ülkelerin değer zincirlerinin bir kısmını kendi topraklarına geri getirip getirmediklerini değerlendirmemiş olsalar da, bölgeler arası ticarette herhangi bir toparlanma olmaksızın kapsamlı bir yakın-shoring kanıtı bulamadılar. ‘Friend-shoring’, ABD Hazine Bakanı Janet Yellen ve diğerleri tarafından, ülkeleri tedarik zincirlerini Çin’den Hindistan gibi pazar odaklı demokrasilere doğru çeşitlendirmeye teşvik etmek için kullanılan bir terimdir.