Beyrut saldırısında üst düzey Hamas liderinin öldürülmesinin ardından İsrail olası Hizbullah tepkisine karşı alarmda

İsrail, Filistinli Hamas’ın üst düzey liderlerinden birinin Beyrut’ta düzenlenen ve İsrail’in geniş çapta sorumlu tutulduğu bir saldırıda öldürülmesinin ardından Çarşamba günü Hizbullah’la gerilimin tırmanmasına karşı alarma geçti. Böylece Orta Doğu’da geniş çaplı bir çatışma riski yeniden arttı.

Yaklaşık üç ay önce Gazze’de patlak veren savaştan bu yana öldürülen en üst düzey Hamas üyesi olan Salih Aruri suikastı, militanlar Gazze’de sert bir direniş sergilerken ve çok sayıda rehineyi ellerinde tutmaya devam ederken Hamas’ın 7 Ekim’deki saldırısıyla sarsılan İsraillilere moral verdi.

Ancak bunun savaş üzerindeki etkileri belirsizliğini koruyor. İsrail yıllar içinde Hamas’ın birçok üst düzey liderini öldürdü ancak kısa süre sonra yerlerine yenileri geldi. Hizbullah’ın Beyrut’un güneyindeki kalesine yapılan saldırı ise Lübnan sınırındaki düşük yoğunluklu çatışmaların topyekûn bir savaşa dönüşmesine neden olabilir.

İsrail’in 1992’de selefini öldürdüğü saldırıdan bu yana Hizbullah’a liderlik eden Hasan Nasrallah’ın nasıl bir karşılık vereceği merak konusu. Daha önce İsrail’in Lübnan’daki müttefik militan liderleri hedef alması halinde misilleme yapma sözü veren Nasrallah’ın saat 18:00’de (GMT 1600) bir konuşma yapması bekleniyordu.

Gazze’deki savaşın başlamasından bu yana Hizbullah ve İsrail ordusu İsrail-Lübnan sınırında neredeyse her gün karşılıklı ateş açıyor ancak Nasrallah, belki de İsrail’in Beyrut ve güney Lübnan’ı ağır bir şekilde bombaladığı 2006’daki aylarca süren savaşın tekrarlanmasından korktuğu için bu gerilimi daha da tırmandırmak konusunda isteksiz görünüyor.

Hizbullah Salı günü geç saatlerde İsrail’in kuzeyine roket fırlattığını duyurdu ancak bunu doğrudan Aruri’nin öldürülmesiyle ilişkilendirmedi. Güney Lübnan’daki gazeteciler İsrail’in ağır bombardıman ve hava saldırıları düzenlediğini bildirdi. Ancak herhangi bir can kaybı haberi gelmedi ve Çarşamba günü erken saatlerde sınır bölgesi sakindi.

İsrailli yetkililer Arouri’nin ölümüne neden olan saldırı hakkında yorum yapmadılar ancak İsrail askeri sözcüsü Tuğamiral Daniel Hagari “her türlü senaryoya hazırız” dedi.

Amerika Birleşik Devletleri, bölgeye iki uçak gemisi ve diğer askeri varlıkları konuşlandırarak çatışmanın genişlemesini önlemeye çalıştı. Dışişleri Bakanı Antony Blinken’in bu hafta bölgeye gitmesi bekleniyordu.

YÜKSEK PROFİLLİ BİR HEDEF

Başbakan Benjamin Netanyahu ve diğer İsrailli yetkililer defalarca Hamas liderlerini nerede olurlarsa olsunlar öldürmekle tehdit ettiler.

İsrail Gazze’de bir dizi orta düzey Hamas liderini öldürdüğünü iddia etse de savaştan bu yana ilk kez bir başka ülkeye girerek örgütün çoğu bölgede sürgünde yaşayan üst düzey liderlerini hedef almış olacak.

Aruri, Hamas’ın en üst düzey siyasi lideri İsmail Haniye’nin yardımcısıydı ve grubun İsrail işgali altındaki Batı Şeria’daki varlığını yönetiyordu. Aynı zamanda Hizbullah ile de önemli bir irtibat noktasıydı. ABD Dışişleri Bakanlığı kendisini terörist olarak listelemiş ve hakkında bilgi verene 5 milyon dolar ödül koymuştu.

Haniye, aralarında iki askeri komutanın da bulunduğu altı örgüt üyesinin öldüğü saldırının ardından Hamas’ın “daha güçlü ve kararlı” olduğunu söyledi. Öldürülenler için “Arkalarında bayrağı kendilerinden sonra taşıyacak güçlü adamlar bıraktılar” dedi.

Hizbullah saldırıyı “Lübnan’a, halkına, güvenliğine, egemenliğine ve direnişine yönelik ciddi bir saldırı” olarak nitelendirdi.

“Bu suçun asla karşılıksız ve cezasız kalmayacağını teyit ediyoruz” dedi.

İSRAİL GAZZE’DE ‘NET BİR ZAFER’ PEŞİNDE

Savaşın odak noktası, İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant’ın İsrail’in 2007’den bu yana bölgeyi yöneten Hamas’a karşı “açık bir zafer” peşinde olduğunu söylediği Gazze’de kalmaya devam ediyor.

Hamas yönetimindeki bölgenin Sağlık Bakanlığı’na göre İsrail’in Gazze’ye yönelik hava, kara ve deniz saldırıları üçte ikisi kadın ve çocuk olmak üzere 22.300’den fazla kişinin ölümüne neden oldu. Bu sayı siviller ve savaşçılar arasında ayrım yapmıyor.

Kampanya Gazze nüfusunun %85’ini evlerinden etti ve yüz binlerce insanı aşırı kalabalık barınaklara ya da İsrail’in belirlediği ve ordunun bombaladığı güvenli bölgelerdeki çadır kamplarına zorladı. Birleşmiş Milletler’e göre, İsrail’in kısıtlamaları ve şiddetli çatışmalar yardımların ulaştırılmasını engellediğinden Gazze nüfusunun dörtte biri açlıkla karşı karşıya.

Eşi benzeri görülmemiş ölüm ve yıkım, Güney Afrika’nın Uluslararası Adalet Divanı’na açtığı davada İsrail’i soykırımla suçlamasına yol açarken, İsrail bu iddiaları şiddetle reddetti ve karşı çıkma sözü verdi.

Yine de İsrail, Hamas’ı ezme ve Kasım ayındaki ateşkes anlaşmasıyla 100’den fazlasının serbest bırakılmasının ardından örgütün elinde bulunan 129 rehineyi geri alma hedeflerine ulaşmaktan uzak görünüyor.

Gallant, İsrail askerlerinin iki ayı aşkın süredir militanlarla savaştığı ve tüm mahallelerin yerle bir olduğu kuzey Gazze’de binlerce Hamas savaşçısının kaldığını söyledi.

İsrailli yetkililerin Hamas’ın askeri yapısının hala büyük ölçüde sağlam olduğunu söylediği Gazze’nin merkezinde ve güneydeki Han Yunus kentinde de ağır çatışmalar yaşanıyor. Hamas’ın Gazze’deki en üst düzey lideri Yehya Sinwar ve yardımcıları şimdiye kadar İsrail güçlerinden kaçmayı başardı.

Katar ile birlikte İsrail ve Hamas arasında arabuluculuk yapan Mısır, savaşı sona erdirmek için İsrail tarafından hapsedilen Filistinliler karşılığında tüm rehinelerin serbest bırakılacağı çok aşamalı bir plan önerdi. İsrail Gazze’den çekilecek ve Filistinli teknokratlardan oluşan bir hükümet seçimler yapılana kadar Gazze’yi ve işgal altındaki Batı Şeria’nın bazı bölgelerini yönetecekti.

Ne İsrail ne de Hamas planı bütünüyle kabul etti, ancak ikisi de planı tamamen reddetmedi.

Basına bilgi verme yetkisi olmayan ve isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan Mısırlı bir yetkiliye göre İsrailli bir heyet Çarşamba günü öneriyi görüşmek üzere Kahire’deydi. Yetkili, Aruri’nin öldürülmesinin müzakereleri birkaç günlüğüne sekteye uğratabileceğini söyledi.

AP