İş Bankası Sektörel Güncel Gelişmeler Raporu – (İnşaat ve Konut)

Konut satışları ikinci çeyrekteki hızlı düşüşün ardından yılın üçüncü çeyreğinde Temmuz ayındaki yükselişin desteğiyle sınırlı da olsa artış kaydetmiştir. Söz konusu artışın deprem bölgesinden çevre illere yaşanan göçün de etkisiyle artan hareketliliğin yanı sıra baz etkisinden kaynaklandığı gözlenmiştir. Konut satışları Ekim’de ise yıllık bazda %8,7 azalmıştır. Bu dönemde ipotekli satışlardaki düşüş oranı %58 olurken, ipotekli satışların toplam satışlar içindeki payı %5,9 ile 2018’in son çeyreğinden bu yana en düşük seviyesine gerilemiştir. Ocak-Ekim döneminde toplam satışlar %14,3 oranında azalarak yaklaşık 994 bin seviyesinde gerçekleşmiştir.

Yabancılara yapılan konut satışlarındaki gerileme eğilimi devam etmektedir. Söz konusu satışlardaki yıllık düşüş Ekim’de %52,9’a, Ocak-Ekim döneminde %44,4’e ulaşmıştır. Böylece, geçen yılın Ekim ayında %5,2 olan yabancıya satışların toplam satışlara oranı, bu yılın aynı döneminde %2,7’ye gerilemiştir.

Zayıf talebe bağlı olarak konut fiyatlarındaki yıllık artış oranı da son bir yıllık dönemde nominal olarak aralıksız gerilemektedir. Konut fiyatlarındaki yıllık artış Eylül’de %89,2’ye inerken, bu dönemde fiyatlardaki reel artış da ivme kaybetmeye devam etmiştir.

Takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre, bina inşaatında reel ciro Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %24,8 oranında yükselmiştir. Üçüncü çeyrek ortasından itibaren ciro artışları ivme kaybederken inşaat maliyetlerindeki artışın hız kazanması, yılın son çeyreğinde sektörün kârlılığına ilişkin olumsuz sinyaller vermektedir.

2023’ün Ağustos ayında yapılan BDDK düzenlemesi doğrultusunda, tüketicilerin konut edinmeleri amacıyla kullandırılacak kredilerde kredi değer oranının, tüketicinin kendisinin, eşinin veya 18 yaş altındaki çocuklarının malik olduğu en az bir konutunun bulunması halinde %75 oranında azaltılarak uygulanmasına karar verilmiştir. Kredi faiz oranlarındaki yükseliş sebebiyle halihazırda baskı altında olan konut talebinin söz konusu uygulamalardan da olumsuz etkilenebileceği değerlendirilmektedir.

9 Kasım 2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Kanun ile kentsel dönüşüm süreci yeniden düzenlenmiştir. Söz konusu düzenleme ile maliklerin salt çoğunluğu ile karar alınabilmesi başta olmak üzere kentsel dönüşümü hızlandırabilecek çeşitli uygulamalar hayata geçirilmiştir. Bu kapsamda, deprem bölgesi başta olmak üzere yurt içinde kentsel dönüşüm faaliyetlerinin artması ve bunun inşaat sektörüne olumlu yansıması beklenmektedir.

TÜİK verilerine göre, inşaat sektörü güveni iyimserlik eşik değeri olan 100’ün altında kalmakla birlikte Eylül ayından itibaren hafif toparlanma kaydetmiştir. Öte yandan, Haziran’dan bu yana düşüş eğiliminde olan İnşaat Malzemeleri Sanayicileri Derneği (İMSAD) güven endeksi ise Ekim’de serinin en düşük seviyelerine inmiştir.