Emtia piyasasında dengeler değişiyor! Ürün bazlı ayrıştılar

Jeopolitik risklerin etkisiyle geçen hafta yükseliş eğiliminin hakim olduğu emtia piyasasında, ürün bazlı farklılıklar dikkat çekti.

İsrail-Filistin çatışması kaynaklı endişeler, emtia piyasasını belirleyen önemli faktörler arasındaydı. Üretim tahminlerindeki değişiklikler, dolar talebinin artması ve özellikle Çin ile ilgili kaygılar, emtia piyasasında ürün bazlı ayrışmaların öne çıkmasına neden oldu.

Rusya-Ukrayna savaşı ve İsrail-Filistin çatışmasının başlamasının ardından İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırısının Şam ve Halep’teki uluslararası havalimanlarının aynı anda hizmet dışı kalmasıyla ilgili haberler, çatışmanın daha da yayılma potansiyelini vurgulayarak emtia fiyatlarını etkiledi.

Geçen hafta değerli metaller piyasasında dikkat çeken birkaç gelişme yaşandı. Altın ve gümüş, önemli yükselişler kaydederken, platinde sınırlı bir artış görüldü ve paladyum değer kaybetti.

İsrail-Filistin çatışmasının daha geniş bir alana yayılma ihtimali, “güvenli liman” olarak kabul edilen altına olan talebi artırdı. İsrail-Filistin çatışmasının etkisiyle altının ons fiyatı, geçen haftayı 1.932,86 dolarla tamamlayarak yüzde 5,5’lik bir artış kaydetti.

Bu yüzde 5,5’lik artışla, altının ons fiyatı 7 ayın en yüksek haftalık kazancına ulaştı. Daha önce 13-17 Mart 2023 haftasında yüzde 6,5’lik bir kazanç yaşamıştı.

Analizciler, altının ons fiyatının, 27 Eylül’den bu yana ilk kez 1.900 doları aştığına dikkat çekerken, ABD 10 yıllık tahvil faizindeki gerilemenin altının ons fiyatındaki artışta önemli bir faktör olduğunu belirttiler. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, geçen hafta yaklaşık 17 baz puan gerileyerek yüzde 4,6240’a düştü.

Gümüş, geçen haftayı yüzde 5,2’lik bir kazançla tamamlarken, platinde yüzde 0,4’lük bir artış kaydedildi. Paladyum ise yüzde 1’lik bir düşüş yaşadı. Analistler, paladyumun otomobillerdeki katalitik konvertör üretiminde kullanıldığını belirterek, elektrikli araçlara olan talebin artmasıyla geleneksel otomobillere olan talebin düşebileceğine dair artan tahminlerin paladyumda talep endişelerini öne çıkardığını ifade etti.

Geçen hafta jeopolitik risklerin en fazla etkilediği emtia ürünlerinden biri, Brent petrol oldu. Brent petrol, haftayı yüzde 7,2’lik bir yükselişle 90 dolar seviyesinden tamamladı.

Brent petrol fiyatlarındaki yükselişte, İsrail ile Filistin arasındaki çatışmaların Orta Doğu’da tansiyonu artırarak küresel petrol arzını olumsuz etkileme endişeleri etkili oldu. Ayrıca, ABD ve Batılı ülkelerin İran’a karşı alınabilecek önlemler konusundaki spekülasyonlar da fiyatların artmasına katkı sağladı.

Analistler, İsrail-Filistin çatışmalarının daha fazla genişleyebileceği ihtimalinin yüksek risk algısı oluşturduğunu ve yükselen petrol fiyatlarının küresel bazda enflasyon endişesini artırabileceğini vurguladılar.

Çin’de kutlanan geleneksel Güz Ortası Festivali’nin denk geldiği uzun tatil haftasında, ülke içinde seyahat edenlerin sayısının Kovid-19 salgını öncesi seviyelere geri döndüğünü gösteren veriler, dünyanın en büyük petrol ithalatçısı ülkesinde talebin toparlanacağı beklentisini güçlendirdi.

Çin Turizm ve Kültür Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, 29 Eylül-6 Ekim tatil döneminde 826 milyon kişi ülke içinde seyahat etti ve iç turizmden elde edilen toplam gelir 753,4 milyar yuan (103 milyar dolar) seviyesine yükseldi.

Geçen hafta baz metaller piyasasında bir düşüş eğilimi hakimdi. Tezgah üstü piyasada, bakır yüzde 0,2, kurşun yüzde 4,6, alüminyum yüzde 1,5 ve çinko yüzde 3,4 değer kaybederken, nikel yüzde 0,6 değer kazandı.

Baz metallerin değer kaybetmesinde etkili olan faktörler arasında zayıf küresel talep, özellikle bakır ve diğer endüstriyel metaller için yatırımcıların hassasiyeti yer alıyor. Ayrıca, güçlü dolar da baz metallerin fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor.

Küresel ekonomik zorluklar, Çin’den gelen talepteki zayıflık ve ABD’nin yenilenebilir enerji projelerinde yaşanan gecikme, özellikle bakır fiyatlarını etkileyen faktörler arasında yer alıyor.

Çin’de faaliyet gösteren devlete ait bir anonim şirket olan Antaike, Çin’in rafine bakır piyasasının 2023 yılında yaklaşık 340 bin ton fazla üretebileceğini özellikle zayıf yurt dışı talep nedeniyle belirtti. Bu da bakır fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı yaratabilir.

Geçen hafta tarım emtia grubundaki ürünlerde önemli fiyat artışları görüldü. İsrail-Filistin çatışmasından kaynaklanan olası kısıtlamalar, tarım ürünlerinde gelecekte de yükselişlerin devam edebileceğine dair analistlerin görüşlerini yansıtıyor.

Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören buğday yüzde 2, mısır yüzde 0,4 ve soya fasulyesi yüzde 1,3 değer kazanırken, pirinç yüzde 0,6 değer kaybetti.

ABD’deki Intercontinental Exchange emtia borsasında işlem gören kahve yüzde 6,2, şeker yüzde 1,3 ve kakao yüzde 1,3 kazanç sağlarken, pamuk yüzde 1,1 değer kaybetti.

Dünya buğday üretim tahminlerindeki düşüş, Orta Doğu’daki gerilimin artması ve tedarik zinciri konusundaki endişeler, buğday fiyatlarının yükselmesine yol açtı.

ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) 2023-2024 sezonu tahminlerine göre, buğday üretimi tahminleri önceki aya göre 6,03 milyon ton azalarak 787,34 milyon ton seviyesine geriledi.

Tedarik zinciri endişeleri, mısır fiyatlarının da yükselmesine neden oldu. Petrol fiyatlarındaki artış, mısır ve şeker fiyatlarının yükselmesinde önemli bir rol oynadı.

Soya fasulyesi fiyatları, USDA’nın soya fasulyesi hasadına ilişkin görünümünü düşürmesi sonucu artış kaydetti.

Kahve fiyatlarındaki sert yükselişler, üretim tahminlerindeki düşüşle ilişkilendiriliyor. Endonezya Kahve İhracatçıları ve Endüstrileri Birliği, yerel kahve üretiminin olumsuz hava koşulları nedeniyle 2023’te 8,5-9 milyon torbaya düşeceğini tahmin ediyor.

El Nino hava akımının Asya’da şeker üretimini etkileyerek azalmasına yönelik endişeler şeker fiyatlarını yükseltti.

Avrupa’da kakao talebinin artması beklentisi, kakao fiyatlarını olumlu etkilerken, yüksek dolar endeksi ve Çin ekonomisine ilişkin endişeler, pamuk fiyatlarında düşüşe neden oldu.