Nakit sıkıntısı çeken firmalar %36 faize rağmen Lira borçlanmaya yöneldi

Bloomberg’den Kerim Karakaya imzalı habere göre Türkiye’nin en büyük şirketlerinden bazıları, yerel para birimi finansmanı için tahvil piyasasına akın ediyor ve merkez bankası düzenlemeleri kurumsal krediye erişimlerini boğduğu için ticari kredilerin maliyetinin neredeyse iki katı maliyetle borçlanmaya zorlanıyor.

Borsa İstanbul verilerine göre, firmaların borç satışları Temmuz ayından bu yana hızlanarak 21 Ekim itibarıyla 24,4 milyar liraya (1,3 milyar dolar) ulaştı ve yılın ilk yarısında toplanan toplamın yaklaşık üç katına çıktı.

Tahvil yoluyla borçlanmanın maliyeti, ortalama %18,3’lük ticari kredi oranına kıyasla Ekim ayında %36 gibi yüksek bir seviyedeydi.

Cam üreticilerinden telefon şirketlerine kadar değişen işletmelerin borca yönelmesi, Cumhurbaşkanı Erdoğan hükümetinin kredileri daha küçük firmalara veya net ihracatçılara yönlendirmeye çalışan bir ekonomik model izlemesi nedeniyle Türk kredi piyasalarındaki yeni bir bölünmenin bir yansıması.

Daha seçici borç vermeyi zorunlu kılan düzenlemeler, merkez bankasının para politikasını gevşetmeye yönelik benzeri görülmemiş bir baskısını dengeliyor ve bu yaklaşım Türkiye’yi enflasyona göre ayarlandığında dünyanın en derin negatif faiz oranları ortaya çıkıyor. Küresel tahvil piyasasının, isimleri olmayan veya fahiş getiriler sunmayan şirketlere etkili bir şekilde kapatıldığı göz önüne alındığında, yerel borç satışları bir can simidi halinde.

İstanbul merkezli OMG Capital Advisors şirketinin başkanı Murat Gülkan “Banka kredileri bastırılırken, şirketler tahvil piyasasına koşuyor” diyor.

Gülkan, “Ancak, tahvil piyasası banka kredilerinin anlamlı bir kısmıyla eşleşecek kadar büyük değil” dedi.

Türkiye’de ticari kredi maliyeti, Temmuz ayında %30’a yakın bir seviyeyle zirveye ulaşmasından bu yana düştü ağırlıklı ortalama oranı olarak 10 puandan fazla düştü.

Merkez Bankası, küçük ve orta ölçekli işletmelerin bu yıl 30 milyar dolardan fazla rekor miktarda kredi aldığını söyledi. Üç tur faiz indirimi, Ağustos ayından bu yana 350 baz puanlık gevşeme enflasyondaki hızlanmanın %85’i geçmesine rağmen politika faizini %10,5’e getirdi.

Ancak ultra gevşek parasal duruşa paralel olarak, merkez bankası ucuz sermaye tahsisini ihracatçılara ve yatırım odaklı firmalara yönelten hedefli kredilendirmeyi teşvik ediyor.

Çok Kolay Para Değil

İşletmeler ve bankacılar, ekonomi genelinde krediye erişimi kolaylaştırma ihtiyacı konusunda seslerini yükselttiler, hatta şirketler için bir finansman sıkışıklığı konusunda uyardılar.

Türkiye’nin piyasa değerine göre en büyük ikinci borç veren kuruluşu olan İş Bankası’nın Genel Müdürü, bankaları büyük miktarda devlet borcu tutmaya zorlayan son düzenlemelerin tersine çevrilmesi çağrısında bulundu.

İş Bankası CEO’su Hakan Aran bu hafta yaptığı açıklamada uygulanan makroihtiyati önlemler nedeniyle istemelerine rağmen Erdoğan’ın ekonomik modeli tarafından öne çıkarılan endüstrileri destekleyememe noktasına geldiklerini söyledi.

Krediye ulaşım zorlaşınca da bazı şirketlerin borç piyasasına dönmekten başka seçenek kalmıyor.

Gülkan, “Şirketlerin yüksek teminatlı bankacılık ilişkilerinden toplu olarak uzaklaşmaları ve örneğin emeklilik fonları gibi teminatsız koşullar altında borç almaları iyi bir fikir değil” dedi.

Bloomberg