Cari fazla sürprizi: Kaynak sorunu ekonomiyi sert yavaşlatacak

Ağutos ayı ödemeler dengesi verileri içinde cari açık beklentisi 100 milyon dolarcivarındayken,  TCMB’nin sabah açıkladığı veride ağustos ayında 528 milyon dolar fazla izlendi. 2020 ağustos ayında cari açık 4 milyar 68 milyon dolardı.

Turizm sektöründe kısmen toparlanma ve çift hanede büyüyen ihracat gelir tarafını güçlendirirken, altın ithalatındaki ılımlı seyir ve genel olarak ithalattaki artış hızı cari fazla olarak sonuç verdi. İhracat artış hızının 2022’de dış talebin normalleşmesi ile tek haneye dönmesi beklenirken, turizm sektöründeki iyileşme 2022’de de devam edecektir.  Fakat artan enerji maliyetleri, stok ihtiyacı ve yurtdışında yükselen enflasyon ithalat tarafındaki ılımlı seyrin devamına engel.  Diğer yandan asıl kritik konu fonlama tarafında.  Doğrudan yatırım çekemeyen Türkiye ekonomis portfoy girişlerinin de Fed para politikası ve TCMB faiz indirimlerine bağlı çıkışlarına dönüştükçe net hata noksan kalemine; yani kaynağı belli olmayan döviz girişlerine bağımlılık yükselmekte.  Bu tür kaynaklarla Türkiye ekonomisinde büyümeyi finanse etmek ise mümkün değil.  İhracat ve turizm tarafında izlenen güce rağmen kaynak sorunu 2022’de Türkiye ekonomisine çok düşük büyüme hızı olarak geri dönecek.    

Böylece yılın ilk sekiz ayında cari açık 13 milyar 992 milyar dolar olurken, 12 aylık cari işlemler açığı da 23 milyar 33 milyon dolara geriledi.

Ağustos verisi ile birlikte temmuz cari dengesi 683 milyon dolar açıktan, 923 milyon dolar açığa güncellendi.

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı bir önceki yılın aynı ayına göre 2 milyar 618 milyon dolar azalarak 2 milyar 757 milyon dolara geriledi. Turizm sayesinde hizmetler dengesindeki net girişler 2 milyar 281 milyon dolar artarak 4 milyar 76 milyon dolara yükseldi. Hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler 3 milyar 397 milyon dolar oldu.

Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı, bir önceki yılın ağustos ayında 1 milyar 537 milyon dolar fazla vermişken, bu ay 4 milyar 433 milyon dolar fazla verdi.

Birincil gelir dengesinden kaynaklanan net çıkışlar, bir önceki yılın aynı ayına göre 220 milyon dolar artarak 850 milyon dolar olarak gerçekleşti.

İkincil gelir dengesi kaleminden kaynaklanan net girişler, bir önceki yılın aynı ayına göre 83 milyon dolar azalarak 59 milyon dolar oldu.

Portföy yatırımlarında 1,34 milyar dolar net giriş

Finansaman tarafında Ağustosta doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net çıkışlar 319 milyon dolar olurken, portföy yatırımları 1 milyar 339 milyon dolar net giriş kaydetti.

Alt kalemlerde, ağustosta yurt dışı yerleşikler, hisse senedi piyasasında 523 milyon dolarlık ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 336 milyon dolarlık net alış yaptı. Aynı dönemde, yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili diğer sektörler 750 milyon dolar net kullanım gerçekleştirdi.

Yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları ağustosta 318 milyon dolar azaldı. Yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, yabancı para cinsinden 798 milyon dolar ve Türk lirası cinsinden 702 milyon dolar olmak üzere toplam 1 milyar 500 milyon dolar net artış kaydetti.

Yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili ağustosta bankalar 838 milyon dolar ve genel hükümet 57 milyon dolar net geri ödeme, diğer sektörler ise 759 milyon dolar net geri kullanım gerçekleştirdi.

Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından IMF üyesi ülkelere Fon’daki kotalarına paralel olarak yapılan SDR tahsisatı sonucunda Türkiye’ye tahsis edilen 4 milyar 465 milyon SDR karşılığı 6 milyar 338 milyon dolar Finans Hesabı altında kaydedildi.

Resmi rezervlerde ise ağustos ayında 13 milyar 247 milyon dolar net artış gözlendi.

Kaynağı belli olmayan döviz giriş/çıkışını gösteren net hata noksan kalemi ise ağustosta 4,45 milyar dolar fazla verirken yılın başından bu yana kaydedilen girişler 13,5 milyar dolar oldu.

IMF kaynağı olmasaydı rezervlerde kaydedilen artışın önemli kısmı yine kaynağı belli olmayan döviz girişleri sayesinde olacaktı.

GA.