“Abartılı İyimserlik” Uyarısı: İran Savaşı ve Petrol Şoku Küresel Ekonomiyi Resesyona Sürükleyebilir

Ortadoğu’da tırmanan gerilim ve petrol fiyatlarındaki sert yükselişe rağmen küresel piyasalarda iyimserlik sürüyor. Ancak uzmanlara göre bu tablo yanıltıcı. Enerji piyasası analistleri, yatırımcıların petrol şokunun etkilerini küçümsediğini ve küresel ekonominin “farkında olmadan” ciddi bir resesyona sürüklenebileceğini belirtiyor.

---

Petrol Şoku Görmezden Geliniyor

Enerji danışmanlık şirketi Energy Aspects’in kurucusu Amrita Sen, CNBC’ye yaptığı açıklamada, piyasalardaki mevcut iyimserliğin “son derece yanlış konumlandığını” ifade etti.

Sen’e göre yatırımcılar, İran ile ABD arasındaki çatışmanın ardından hızla yükselen enerji fiyatlarının etkisini yeterince ciddiye almıyor.

• Petrol fiyatları, 28 Şubat’ta başlayan gerilimden bu yana %50’den fazla arttı
• Buna rağmen hisse senedi piyasaları güçlü seyrini koruyor

Nitekim S&P 500 endeksi, 1 Mayıs’ta 7.230 puanla tarihi zirvesini gördü.

“Petrol fiyatlarının daha da yüksek, hisse piyasalarının ise çok daha zayıf olması gerekirdi,” diyen Sen, “büyük bir resesyona doğru adeta uyurgezer gibi ilerliyoruz” uyarısında bulundu.

FÖŞ yazdı:  Fed ve hızla yaklaşan borç krizi

---

“Enerji Krizi Kapıda”

Sen, piyasalardaki iyimserliğin özellikle Batılı yatırımcıların enerji krizini hâlâ bölgesel bir sorun olarak görmesinden kaynaklandığını belirtiyor.

Oysa arz tarafındaki riskler büyüyor:

• Hürmüz Boğazı’ndaki olası aksaklıklar küresel arzı ciddi şekilde sınırlayabilir
• OPEC üretim artışı sözü verse de bunun yetersiz ve sembolik olduğu ifade ediliyor

Sen’e göre, arzın uzun süre kesintiye uğraması halinde küresel talebin ciddi şekilde düşmesi gerekecek:

“Bu, günde yaklaşık 10 milyon varillik talep düşüşü anlamına gelir. Ancak dünya nüfusu artmaya devam ediyor. Bu dengeyi sağlamak için petrol fiyatlarının yükselmesi kaçınılmaz.”

---

Yeni Denge: Yüksek Petrol Fiyatları

Analistlere göre petrol fiyatlarında yeni denge seviyesi:

• Varil başına 80–90 doların altı zor

Bu durum sadece enerji piyasalarını değil, geniş bir ekonomik alanı etkiliyor:

• LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz)
• Kimya sektörü
• Gübre üretimi

Özellikle gübre sektöründe doğalgaz kullanımındaki kısıtlar ve lojistik sorunlar, gıda fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir.

“Yakında gıda fiyatlarının da yükseldiğini göreceğiz,” diyen Sen, mevcut durumu “devasa bir enerji krizi” olarak nitelendirdi.

---

Petrol Fiyatlarında Son Durum

• Brent petrol: 111 dolar civarı
• ABD tipi ham petrol (WTI): 104 dolar seviyesinde

Fiyatlar, jeopolitik risklerin etkisiyle yükseliş eğilimini sürdürüyor.

---

Avrupa Ekonomisi Alarm Veriyor

Morgan Stanley Avrupa Başekonomisti Jens Eisenschmidt ise petrol şokunun etkilerinin giderek daha geniş bir alana yayıldığını belirtiyor.

Öne çıkan riskler:

• Havacılık sektöründe jet yakıtı sıkıntısı
• ABD’de benzin fiyatlarında artış
• Sanayi üretiminde maliyet baskısı

“Sistem içindeki gerilim hızla artıyor. Bir hesaplaşma gününe yaklaşıyoruz,” diyen Eisenschmidt, risklerin giderek büyüdüğüne dikkat çekti.

---

ECB İçin Kritik Eşik

Avrupa açısından belirleyici unsur, İran krizinin ne kadar süreceği olacak.

• Kısa sürede çözüm sağlanırsa:
  → Enflasyon geçici kalabilir
  → Avrupa Merkez Bankası hedeflerine dönebilir
• Kriz uzarsa:
  → Enflasyon kalıcı hale gelebilir
  → Faiz artışı kaçınılmaz olabilir

Eisenschmidt’e göre önümüzdeki 1–2 hafta kritik.

---

Genel Değerlendirme

Küresel piyasalarda güçlü görünüm sürerken, enerji fiyatlarındaki sert yükselişin etkileri henüz tam olarak fiyatlanmış değil. Uzmanlara göre bu durum ciddi bir risk barındırıyor.

Petrol fiyatlarındaki artışın:

• Enflasyonu yeniden hızlandırması
• Tüketimi baskılaması
• Sanayi üretimini zayıflatması

beklenirken, piyasalardaki mevcut iyimserliğin sürdürülebilir olup olmadığı tartışma konusu.

Önümüzdeki süreçte enerji krizi ve jeopolitik gelişmeler, küresel ekonominin yönünü belirleyecek en kritik faktörler arasında yer alacak.

Kaynak:  CNBC