Avrupa Parlamentosunda Türkiye’ye İşbirliği Vetosu

AB’den Türkiye’ye Savunma Freni: Yeni Programda Sınırlandırma Hamlesi

Avrupa Parlamentosu’nun aldığı son karar, Türkiye’nin AB savunma projelerindeki rolünü sınırlamaya yönelik güçlü bir siyasi mesaj içeriyor. Ancak bu adım, Türkiye’nin tamamen dışlandığı anlamına gelmiyor. Tartışma, Avrupa’nın Türkiye ile nasıl bir stratejik ilişki kuracağı sorusunu yeniden gündeme taşıyor.

---

AB’den Kritik Oylama: Türkiye’ye Kısmi Kısıtlama

Avrupa Parlamentosu’nun Güvenlik ve Savunma Komitesi (SEDE), Türkiye’nin gelecekteki Avrupa savunma projelerine katılımını sınırlayan önemli bir değişikliği kabul etti. 29’a karşı 5 oyla geçen düzenleme, Türkiye’yi 2028–2034 dönemini kapsayan yeni Horizon Europe programının savunma bileşenlerinin dışında bırakmayı öngörüyor.

Ancak bu karar, bazı medya organlarında yer aldığı gibi Türkiye’nin programdan tamamen çıkarıldığı anlamına gelmiyor. Türkiye; bilim, sağlık, iklim, dijital teknolojiler ve sanayi araştırmaları gibi sivil alanlarda programa katılmaya devam edecek. Kısıtlama yalnızca savunma, güvenlik ve çift kullanımlı teknolojilerle sınırlı.

---

Avrupa’nın Türkiye İkilemi: Stratejik Ortak mı, Dış Aktör mü?

Karar, Avrupa içinde Türkiye’ye yönelik iki farklı yaklaşımın çatıştığını gösteriyor:

• Türkiye’yi vazgeçilmez bir stratejik ortak olarak görenler
• Türkiye’yi hassas alanların dışında tutulması gereken bir aktör olarak değerlendirenler

Bu ayrım, AB’nin güvenlik mimarisinin geleceği açısından kritik bir tartışmayı da beraberinde getiriyor.

---

Avrupa Savunma Politikası Dönüşüm Geçiriyor

Rusya-Ukrayna savaşı, ABD’nin güvenlik garantilerine yönelik belirsizlikler ve “stratejik özerklik” tartışmaları, Avrupa’yı kendi savunma kapasitesini artırmaya zorluyor.

Bu süreçte:

• Savunma harcamaları artıyor
• Yeni programlar (SAFE gibi) devreye giriyor
• Ar-Ge faaliyetleri doğrudan jeopolitik rekabetin parçası haline geliyor

Bu nedenle artık “kim katılabilir?” sorusu teknik değil, doğrudan siyasi bir mesele.

---

Türkiye’nin Konumu: Güçlü Ama Sorunlu Ortak

Türkiye, Avrupa güvenliği açısından kritik bir aktör:

• NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip
• Karadeniz, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz’in kesişim noktasında
• Savunma sanayii hızla büyüyor (2025’te 10 milyar $ ihracat beklentisi)

Ancak siyasi gerilimler bu tabloyu gölgeliyor:

• Kıbrıs ve Ege anlaşmazlıkları
• Doğu Akdeniz gerilimi
• Hukukun üstünlüğü tartışmaları
• Ankara’nın bağımsız dış politika çizgisi

Bu nedenle AB, Türkiye’nin askeri kapasitesine ihtiyaç duysa da siyasi olarak mesafeyi koruyor.

---

AB İçinde Bölünme: Türkiye’ye Farklı Yaklaşımlar

AB ülkeleri Türkiye konusunda ikiye ayrılmış durumda:

Daha mesafeli yaklaşanlar:

• Yunanistan
• Kıbrıs
• Fransa
• Avusturya

Daha pragmatik yaklaşanlar:

• İtalya
• İspanya
• Almanya (kısmen)

Bu ayrım, Avrupa’nın ortak savunma politikası oluşturmasını zorlaştırıyor.

---

Horizon Europe Tartışmasının Ötesi

Bu gelişme yalnızca bir araştırma programı meselesi değil. Türkiye’nin:

• AB savunma projelerine erişimi
• Ortak üretim ve teknoloji paylaşımı
• Avrupa güvenlik mimarisindeki rolü

gibi daha geniş bir çerçevede değerlendirilmesi gerekiyor.

---

Büyük Paradoks: Avrupa Türkiye’nin Gücünü İstiyor, Ama Kendini Değil

Ortaya çıkan tablo oldukça net:

• Avrupa, Türkiye’nin askeri ve endüstriyel kapasitesine ihtiyaç duyuyor
• Ancak Türkiye’yi karar alma mekanizmalarına dahil etmek istemiyor

Bu çelişki sürdürülebilir bir model sunmuyor.

---

Sonuç: Stratejik Karar Kaçınılmaz

AB’nin önünde kritik bir tercih bulunuyor:

• Ya siyasi uyum şartını önceliklendirecek
• Ya da güvenlik ihtiyaçları doğrultusunda daha esnek iş birliklerine yönelecek

Türkiye ile ilişkilerin geleceği, bu tercihin nasıl yapılacağına bağlı olacak.

Kaynak:  Defense24, Natalia Adrianna Potera